Królewskie Muzeum Sztuki i Starożytności
.jpg) Kompleks poaugustiański na Piasku widoczny za Odrą. Galeria malarska była w głównym gmachu, a część archeologiczna znajdowała się w piętrowej przybudówce widocznej na pierwszym planie za rzeką. Grafika sprzed 1840 roku | |
| Państwo | |
|---|---|
| Miejscowość | |
| Adres | |
| Data założenia | |
| Data likwidacji |
lata 70. XIX w. |
| Zakres zbiorów |
sztuka, zbiór monet, broń, zabytki prehistoryczne |
| Dyrektor | |
Położenie na mapie Wrocławia  | |
Położenie na mapie Polski  | |
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego  | |
 51°06′52″N 17°02′24″E/51,114444 17,040000 | |
.svg.png){kind=small}
Królewskie Muzeum Sztuki i Starożytności (niem.: Königliches Museum für Kunst und Altertümer) – dawne muzeum dzieł sztuki, broni, monet i zabytków archeologicznych które znajdowało się we Wrocławiu na wyspie Piasek i działało od 1815 roku do początku lat 70. XIX wieku. Było to pierwsze muzeum we Wrocławiu.
Muzeum założył w 1815 roku Johann Büsching na bazie dzieł sztuki skonfiskowanych klasztorom na Śląsku w wyniku sekularyzacji zakonów katolickich w państwie pruskim. Zbiory te wkrótce potem były powiększone przez darowiznę Büschinga, a w kolejnych latach przez zorganizowane przez niego akcje pozyskiwania eksponatów od darczyńców z regionu[1] oraz przez prowadzone od 1819 roku przez muzeum coroczne wykopaliska archeologiczne na Śląsku[2]. Muzeum działało w ramach Uniwersytetu Wrocławskiego[3][4]. Ulokowano je w budynku zsekularyzowanego klasztoru augustianów na wyspie Piasek, gdzie znajdowało się do 1862 roku, a jego dyrektorem mianowano Büschinga. Jako pierwsza część placówki powstała w 1815 roku Galeria Malarstwa, ulokowana w gmachu głównym dawnego klasztoru, natomiast w 1818 roku udostępniono wystawę "starożytności", który to termin obejmował oryginały i kopie dzieł antycznych, dawne monety, w tym antyczne oraz znaleziska archeologiczne, głównie z rejonu Śląska. Wystawa ta, co najmniej od roku 1825 znajdowała się na pierwszym piętrze dobudówki z tyłu głównego gmachu i obejmowała cztery sale ekspozycyjne[1]. Ponadto muzeum posiadało zbiór rzeźb, broni i starych mebli od średniowiecza do XVIII wieku[4].
Rozwój muzeum zahamował po 1829 roku, w związku ze śmiercią Büschinga[5]. Stopniowo, wydzielone zbiory eksponatów zaczęto przekazywać innym placówkom muzealnym Wrocławia. W 1853 roku kolekcję obrazów przekazano nowopowstałej Galerii Malarstwa przy obecnej ulicy Krupniczej 14, przyłączonej w 1880 roku do Śląskiego Muzeum Sztuk Pięknych[6]. W roku 1862 dokonano podziału pozostałych zbiorów – eksponaty związane z antykiem pozostały w posiadaniu placówki, a wszystkie inne, w sumie około 3500 obiektów, władze uniwersytetu przekazały na własność prywatnemu, powstałemu we Wrocławiu w 1858 roku Muzeum Starożytności Śląskich i jednocześnie wynajęły tej placówce pięć sal ekspozycyjnych w poaugustiańskim gmachu na Piasku, tak więc aż do 1881 roku (gdy siedzibę Muzeum Starożytności Śląskich przeniesiono do nowego gmachu przy obecnym placu Muzealnym) przejęta kolekcja znajdowała się w dalszym ciągu w tym samym budynku, choć w innych pomieszczeniach[7].
Od 1862 roku w Królewskim Muzeum Sztuki i Starożytności pozostawały tylko zbiory sztuki antycznej (śródziemnomorskiej), zarówno oryginalne (gemmy, ceramika (w tym lampki oliwne i malowane wazy greckie), broń, figurki oraz monety), jak i liczniejsza kolekcja gipsowych kopii antycznych posągów i odlewów płaskorzeźb, podarowana przez muzea Berlina[8][9]. W pierwszej połowie lat 70. postanowiono dopasować nazwę muzeum do profilu gromadzonych zbiorów i utworzono samodzielne uniwersyteckie Muzeum Archeologiczne, które istniało do 1945 roku. Nie zmieniono natomiast lokalizacji, pozostało ono w siedzibie dawnego Królewskiego Muzeum Sztuki i Starożytności, choć w drugiej połowie lat 70. XIX wieku powiększyło liczbę sal ekspozycyjnych do dziewięciu, w których prezentowano prawie 440 obiektów lub zespołów zabytków antycznych[10].
Królewskie Muzeum Sztuki i Starożytności było pierwszym muzeum we Wrocławiu[11].
Przypisy
- 1 2 Demidziuk 2016 ↓, s. 14–15.
- ↑ Burdukiewicz i Bończuk-Dawidziuk 2016 ↓, s. 180–206.
- ↑ Więcek 1997 ↓, s. 16.
- 1 2 Demidziuk 2016 ↓, s. 16.
- ↑ Demidziuk 2016 ↓, s. 17.
- ↑ Więcek 1997 ↓, s. 13–14.
- ↑ Demidziuk 2016 ↓, s. 17–18.
- ↑ Więcek 1997 ↓, s. 17–21.
- ↑ Więcek 1997 ↓, s. 40.
- ↑ Więcek 1997 ↓, s. 21.
- ↑ Demidziuk 2016 ↓, s. 13–14.
Bibliografia
- Jan Michał Burdukiewicz, Urszula Bończuk-Dawidziuk. Profesor Büsching na Uniwersytecie Wrocławskim – początki archeologii akademickiej w Europie. „Śląska Republika Uczonych”. 7, 2016. Wrocław: Oficyna Wydawnicza ATUT – Wrocławskie Wydawnictwo Oświatowe. ISSN 7332699.
- Krzysztof Demidziuk: Historia stałych wystaw archeologicznych we Wrocławiu. W: Śląsk starożytny i średniowieczny. Wrocław: Muzeum Miejskie Wrocławia, 2016. ISBN 978-83-65464-08-8.
- Adam Więcek: Muzea Wrocławskie. Wrocław: Wydawnictwo Towarzystwa Miłośników Wrocławia „Wratislavia”, 1997. ISBN 83-86221-10-0.
