Kuchnia tajska

Kuchnia tajska – sztuka kulinarna Tajlandii. Na przestrzeni wieków kształtowała się pod wyraźnym wpływem kuchni chińskiej z północy i kuchni indyjskiej z zachodu. Choć generalnie pod wieloma względami bliższa tej pierwszej, wpływy kuchni indyjskiej są również wyraźne, przykładem może być częstsze niż w kuchni Chin występowanie ostrych dań typu curry. Mimo wyraźnych wpływów z zewnątrz oryginalność tajskiej kuchni wynika jednak głównie ze stosowanych przez Tajów własnych oryginalnych składników. Jednym z najbardziej charakterystycznych jest mleczko kokosowe oraz szereg aromatycznych przypraw takich jak trawa cytrynowa, świeży imbir czy liście limonki.

Wśród innych kuchni wschodniej Azji kuchnię tajską należy ocenić jako jedną z bardziej pikantnych i aromatycznych. Jej cechą jest również pewna większa "swoboda" w sposobie przygotowywania dań, nie ma tu tak sztywnych zasad jak np. w Chinach, proporcje użytych składników i co za tym idzie smak potrawy zależą w dużej mierze od indywidualnego stylu kucharza. Wśród składników dań wyraźnie większą niż w kuchni chińskiej rolę odgrywają owoce morza, w szczególności skorupiaki.

Choć w świecie zachodnim najlepiej znaną i najbardziej popularną kuchnią azjatycką pozostaje kuchnia Chin, w ostatnim okresie kuchnia tajska (podobnie jak kuchnia japońska) zdobyła znaczną popularność w Europie, co zawdzięcza oryginalnym walorom smakowym dań. Prawdopodobnie najlepiej rozpoznawanym daniem tajskim na świecie jest słynna ostro - kwaśna zupa z krewetek i grzybów tom yam, niekiedy z dodatkiem mleka kokosowego.

• bami - makaron jajeczny z mięsem i warzywami
• hoi maeng pu op mo din - małże w sosie kokosowym
• ho mok khai pla - gołąbki z rybiej ikry
• ho mok talay - zapiekanka z owoców morza
• kaeng - potrawy typu curry
• kaeng hang lay - łagodne słodko-kwaśne curry będące efektem pomieszania kuchni tajskiej z birmańską. Głównym składnikiem tej potrawy jest wieprzowina^[1]
• kaeng jeut - łagodny bulion z makaronem ryżowym, mięsem i grzybami
• kaeng kari - curry w stylu indyjskim
• kaeng luang - "żółte" curry
• kaeng matsaman - "muzułmańskie curry" z mięsem - w stylu malajskim, łagodne, z mlekiem kokosowym
• kaeng pet - "czerwone" curry z mięsem
• kaeng som - ostro-kwaśna zupa
• kai yang - kurczak pieczony w ziołach i miodzie
• khanom - słodycze i desery
• khao mok kai - tajska wersja biriani
• khao mu daeng - ryż z czerwoną wieprzowiną
• khao niaw - kleisty ryż, danie z Północy
• khao yam - ryż z kapi
• kuay tiaw - zupa z makaronem, popularne danie na lancz
• makaron szklany sojowy - główny składnik to sos na bazie pasty chili, cukru palmowego, sosu rybnego, tamaryndu (śliwki tajskiej)
• mu pat prio wan - wieprzowina słodko-kwaśna
• nam pla - sos rybny
• nam phrik kung siap - szaszłyki z krewetek
• nua pat nam man hoi - wołowina w sosie ostrygowym
• oliang - mrożona słodka kawa tajska
• pad thai – gruby makaron ryżowy, główny element to sos
• phanaeng - "suche" curry z mlekiem kokosowym
• pla jaramet nung kiem bueh - potrawa rybna ze śliwkami chińskimi
• pla meuk thot kratiem phrik - kalmary smażone z czosnkiem
• po taek - "rozerwana sieć rybaka" - curry z owoców morza
• pu pat pong kari - kraby duszone na parze z sosem curry
• sataw - fasola typu Jaś, podawana z krewetkami lub wieprzowiną
• tom kha kai - łagodne curry z kurczakiem
• tom yum – zupa zrobiona na bazie pasty chili (słodko-kwaśna) z dodatkiem galangalu i liści kaffiru
• yam - bardzo ostra sałatka

• kaffir – liście papedy
• galangal – odmiana imbiru o posmaku imbirowo-pieprzowym
• tajskie chili – żółta, zielona, czerwona, bardzo ostra, ta sama papryka zbierana w różnych fazach rozwoju
• bazylia tajska – różni się od bazylii tym, że ma anyżkowy smak
• tofu – serek sojowy, powstaje w procesie fermentacji soi

Kuchnię tajską można opisać jako połączenie czterech regionalnych kuchni, ze względu na cztery główne regiony w tym kraju :

• Kuchnia Centralnej Tajlandii – region ten słynie z tego, iż jest płaski i mokry, z pól uprawnych ryżu i z Bangkoku oraz z terenu byłego Królestwa Tajskiego – Sukhothai i Ayuuthaya.
• Isan, Kuchnia północno-wschodniej Tajlandii, graniczący z Laosem i Kambodżą. Region jest najbiedniejszym regionem Tajlandii, którego główną gałęzią gospodarki jest rolnictwo.
• Kuchnia Północnej Tajlandii, region chłodny, pełen dolin i zarośniętych gór.
• Kuchnia Południowej Tajlandii, kuchnia Kra Isthmus, który otoczony jest z obu stron tropikalnymi morzami i wieloma wyspami w tym regionie.

Kuchnia tajlandzka, ich tradycje kulinarne i kuchnie ich sąsiadów miały duży wpływ obustronny w przeciągu kilku wieków. Regionalne zmiany wynikają nie tylko z klimatu i położenia geograficznego ale także ze względu na sąsiednie regiony, kulturę i grupy etniczne. Kuchnia Północnej Tajlandii dzieli się swoimi potrawami ze stanem Szan w Birmie, północnym Laos i z prowincją Yunnan w Chinach. Dania z południowej Tajlandii zawierają duże ilości mleka kokosowego i świeżego ostryża długiego, co jest również popularne w kuchni malezyjskiej i indonezyjskiej. Oprócz tych czterech regionów kulinarnych, Tajlandia posiada Królewską Kuchnię, która wywodzi się z historii królestwa Ayutthaya z 1351 r. Wiele potraw, które teraz są popularne w Tajlandii wywodzi się z kuchni chińskiej. Dania te były przedstawione w Tajlandii przez ludność Hokkien, w XV wieku, jak i przez lud Teochew, który zaczął się osiedlać na większą skalę w XVIII wieku, głównie w miastach, i są oni teraz większością Chin w Tajlandii.

Chiny również miały swój wkład, gdyż zaprezentowały m.in.: Wok jako narzędzie do smażenia, techniki głębokiego smażenia i smażenia w ruchu, kilka rodzajów klusek, taochiao (fermentowana pasta z fasoli), sos sojowy i tofu. Kuchnia Indonezyjska i Perska zapoczątkowana została przez pierwszych handlarzy, a w późniejszych czasach przez osadników tego regionu, z użyciem suszonych przypraw takich jak żółte curry i massaman curry.

Wpływ Zachodu zaczął się w 1511 roku, kiedy przybyła pierwsza misja dyplomatyczna z Portugalii do brzegu Ayutthaya. To wtedy stworzyli oni takie dania jak FOI THONG, czyli połączenie Portugalskiego FIOS DE OVOS i SANGKHAYA, gdzie mleko kokosowe zamieniło niedostępne wtedy krowie mleko. Już w XVII wieku danie to zostało przeniesione do Tajlandii przez Marię Guyomar de Pnha. Największym zauważalnym wpływem Zachodu było sprowadzenie pieprzu chilii z Ameryki w XVI/XVII wieku. Aktualnie jest to jeden z najważniejszych składników Tajskiej Kuchnia, podobnie jak ryż.

W trakcie wymiany Kolumbijskiej, Portugalia i Hiszpania wprowadziły do Tajlandii pomidory, kukurydze, papaje, bakłażany, ananas, dynie, orzechy nerkowca czy orzeszki ziemne.

Dotychczas trzy restauracje, które specjalizują się w kuchni tajskiej otrzymały gwiazdki Michelin (właścicielami restauracji nie są tajscy kucharze):

• 2002-2011 Restauracja "Nahm" w Londynie (1)
• 2009 Restauracja "Kiin Kinn" w Kopenhadze (2)
• 2015 Restauracja "Pok Pok" w Nowym Jorku (3)

• https://web.archive.org/web/20160304235833/http://podroz.folksy.info/francji/paris/kilka_hoteli_w_londynie.html
• http://www.standard.co.uk/news/michelin-star-for-thai-restaurant-6331117.html
• http://www.infodania.eu/aktualnosci/gwiazdki-michelin-dla-kopenhaskich-restauracji
• http://www.aok.dk/restaurant-og-cafe/restaurants-in-copenhagen-with-michelin-stars-2009
• https://www.forbes.com/sites/aliciaadamczyk/2014/09/30/michelin-star-restaurants-new-york-city-2015
• Morris, Sallie: Kuchnia tajska - to proste! Warszawa 2007 ISBN 978-83-61171-28-7
• Tajlandia Wydawnictwo Wiedzy i Życia, Warszawa 1999 ISBN 83-7184-914-1
• Kuchnia tajska Wydawnictwo Tenten, Warszawa 1992
• Christine France: Kuchnia tajska, Parragon Books Ltd, ISBN 1-40545-891-7
• Ken Hom: Łatwa kuchnia tajska, Oficyna Imbir, Warszawa 2006, ISBN 978-83-60334-41-6
• Kuchnia tajska. Podróże kulinarne New Media Concept 2008, ISBN 978-83-89840-60-8

• Warzywa i przyprawy kuchni tajskiej (ang.). supatra.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-08-16)].