Lepietnica (dopływ Czarnego Dunajca)
 Lepietnica w Klikuszowej | |
| Kontynent | |
|---|---|
| Państwo | |
| Województwo | |
| Lokalizacja | |
| Potok 4 rzędu | |
| Długość | 19,463 km |
| Źródło | |
| Wysokość |
ok. 1240 m |
| Współrzędne | |
| Ujście | |
| Recypient | Czarny Dunajec |
| Miejsce | |
| Wysokość |
ok. 595 m |
| Współrzędne | |
Położenie na mapie powiatu nowotarskiego  | |
Położenie na mapie Polski  | |
Położenie na mapie województwa małopolskiego  | |
Lepietnica – potok, dopływ Czarnego Dunajca[1]. Jest ciekiem 4 rzędu o długości 19 km[2]. Ma źródła w Gorcach, na zachodnich stokach Turbacza. Najwyżej położone znajdują się na wysokości około 1240 m. Spływa w zachodnim, a niżej w południowo-zachodnim kierunku przez miejscowość Obidowa, a następnie Klikuszowa, w której wypływa na Kotlinę Nowotarską. Przepływa przez miejscowości Lasek, Nowy Targ i Ludźmierz, w którym uchodzi do Czarnego Dunajca jako jego lewy dopływ. Następuje to na wysokości 599 m[3].
Głęboką dolinę w górnym biegu Lepietnicy tworzą dwa grzbiety Turbacza: od północnej strony jest to grzbiet ciągnący się przez Obidowiec po Kulakowy Wierch, od południowej grzbiet, który poprzez Bukowinę Miejską i Bukowinę Obidowską opada w Klikuszowej do Kotliny Nowotarskiej. Z grzbietów tych do Lepietnicy spływa wiele potoków: Obidowiec, Grzeszów, Łaniówka, Potok Kubicków, Białoniowski Potok, Węgrów Potok i Łazienowski Potok. W dolnej części do Lepietnicy uchodzą także potoki spływające ze stoków Beskidu Orawsko-Podhalańskiego (Obroczna i Charczynka), tak więc zlewnia Lepietnicy znajduje się w trzech mezoregionach geograficznych: Gorce, Kotlina Nowotarska i Beskid Orawsko-Podhalański[3].
Doliną Lepietnicy przez miejscowość Obidowa prowadzi szosa. Powyżej ujścia Obidowca droga prowadząca wzdłuż górnego biegu Lepietnicy staje się już tylko droga leśną. Stoki doliny porasta las świerkowy, a Lepietnica w górnym biegu tworzy liczne bystrza i progi skalne, na których woda spływa z szumem. Od tego pochodzi nazwa potoku; w dawnej gwarze podhalańskiej słowo lepietać oznaczało łoskotać, szumieć[4].
W dolinie Lepietnicy (w miejscowości Obidowa) znajduje się stanowisko bardzo rzadkiego w Polsce gatunku paproci – widlicza Isslera[5]. Gdzieniegdzie znajdują się przy jej korycie niewielkie polany i młaki z wełnianką[6].
W 1841 r. w tomie „Dniestrzanka” Ludwik Kamiński opublikował wierszowany utwór pt. „Rzeka Lepietnica. Powiastka gminna górali z Opatowszczyzny”[a], który opatrzył następującą notą: Rzeka Lepietnica, z gór zwanych Gorcem, leżących na północ od miasteczka Nowego-Targu (w Sandeckiém) swój wypływ bierze, i łączy się we wsi Ludzimierzu z Czarnym Dunajcem. Wieść między ludem tamtejszym niesie, że góralka od kochanka opuszczona, z rozpaczy dziecię po nim pozostałe w Lepietnicy utopić przedsięwzięła. Zamysł swój wyspowiadała miejscowemu księdzu, co tenże pochwalił, a przewidując, że miłość matki zaniechać każe uczynku, polecił jej tylko jak najostrzej, by przed utopieniem dziecię trzy razy w prawe lice pocałowała. Uczyniła to stroskana matka i odezwało się przywiązanie, miłość ku dziecięciu, a ręce zamysłem grzechu zbrudzone, obmyła w rzéce. Odtąd, jak mówią górale, Lepietnica płynie najczęściej mętna i brudna[8].
Uwagi
- ↑ Kamiński podawał gdzie indziej, że górali z Podhala należy dzielić na tych ze Starostwa (nowotarskiego) i tych z Opatowszczyzny. „Opatowszczyzną” nazywano tereny Ludźmierza, Rogoźnika i Krauszowa, które należały do cystersów ze Szczyrzyca, a ich mieszkańcy podlegali władzy tamtejszych opatów[7].
Przypisy
- ↑ Nazewnictwo geograficzne Polski. Tom 1. Hydronimy. Część 1. Wody płynące, źródła, wodospady, Ewa Wolnicz-Pawłowska, Jerzy Duma, Janusz Rieger, Halina Czarnecka (oprac.), Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2006 (seria Nazewnictwo Geograficzne Polski), s. 136, ISBN 83-239-9607-5.
- ↑ Mapa Geoportalu Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej >> Moduł: Obszary Dorzeczy (wynik wyszukiwania). Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej. [dostęp 2017-04-15].
- 1 2 Geoportal. Mapa lotnicza [online] [dostęp 2022-02-03].
- ↑ Józef Nyka, Gorce. Przewodnik, Sport i Turystyka, 1965.
- ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirek, Czerwona księga Karpat Polskich, Warszawa: Instytut Botaniki PAN, 2008, ISBN 978-83-89648-71-6.
- ↑ M. Cieszkowski, P. Lubieński, Gorce – przewodnik dla prawdziwego turysty, P. Lubieński (red.), Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2004, ISBN 83-89188-19-8.
- ↑ Jacek Kolbuszewski. Jeszcze o Ludwiku Kamińskim (vel Kamieńskim). „Wierchy. Rocznik poświęcony górom”. R. 45 (1976), s. 278–280, 1977. Centralny Ośrodek Turystyki Górskiej i Narciarskiej PTTK w Krakowie. (pol.).
- ↑ Rzeka Lepietnica. Powiastka gminna górali z Opatowszczyzny, [w:] Ludwik Kamiński, Dniestrzanka. Zbiór artykułów wierszem i prozą ku zabawie i nauce, Lwów: Stanisław Jaszowski, 1841, s. 167–170 [dostęp 2025-02-15].
