Liściogrzyb brązowiejący

Liściogrzyb brązowiejący

Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	grzyby
Typ	podstawczaki
Klasa	pieczarniaki
Rząd	gołąbkowce
Rodzina	gołąbkowate
Rodzaj	gołąbek
Gatunek	liściogrzyb brązowiejący
Nazwa systematyczna
Russula mattiroloana (Cavara) T. Lebel Muelleria 36: 11 (2017)

Liściogrzyb brązowiejący (Russula mattiroloana (Cavara) T. Lebel) – gatunek grzybów należący do rodziny gołąbkowatych (Russulaceae)^[1].

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Russula, Russulaceae, Russulales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi^[1].

Po raz pierwszy opisał go w 1987 roku Fridiano Cavara, nadając mu nazwę Elasmomyces mattiroloanus. W 2017 r. Teresa Lebel uznała go za gatunek gołąbka^[1]. Synonimy^[2]:

• Elasmomyces mattiroloanus 1897
• Macowanites mattiroloanus 2000
• Secotium mattiroloanum (Cavara) E. Fisch. 1898

Feliks Teodorowicz w 1939 r. nadał mu polską nazwę liściogrzyb krjukowski, w 2003 r. Władysław Wojewoda zmienił ją na liściogrzyb brązowiejący^[3]. Jest niespójna z aktualną nazwą naukową^[1].

Owocnik półpodziemny, szypułkowaty^[4]

Kapelusz

O szerokości 1,2–3,8 cm, prawie kulisty do półkulistego, otwarty u nasady i odsłaniający nieznacznie blaszkowaty hymenofor; początkowo drobno owłosiony, następnie gładki, białawy, bladożółty do bladopomarańczowego z plamami początkowo brązowopomarańczowymi, w końcu brązowoczerwonymi. Eksykaty ciemnoczerwonobrązowe, szaropomarańczowe lub brązowe. Hymenofor jamisty, labiryntowaty, początkowo z zamkniętym trzonem, szybko jednak rozszerzający się na zewnątrz i odsłaniający prawie blaszkowe hymenium; początkowo białawe żółtawobiałe do bladożółtego, później bladopomarańczowe, w końcu czerwone, a w eksykatach ciemnobrązowe. Komory duże, 1,5–3 × 0,2–0,8 mm (1–2 na mm), ułożone promieniście, wydłużone, nieregularne, kręte. Świeże zarodniki w komorach bladożółte, bladopomarańczowe, w eksykatach brązowe^[4].

Trzon

O wymiarach 0,8–2,5 × 0,3–1 cm, dobrze rozwinięty, właściwy trzon 2–3 razy dłuższy od kolumelli, cylindryczny, zazwyczaj centralny, często zakrzywiony, oprószony, czysto biały^[4].

Miąższ

Biały, niezmieniający się pod wpływem powietrza, ale żółty w strefie korowej. Zapach i smak łagodny^[4].

Cechy mikroskopowe

Zarodniki 9–18 × 8–17 μm, Q = 1,0–1,15, o bardzo zmiennej wielkości, kuliste do prawie kulistych, w stanie niedojrzałym niektóre elipsoidalne, kolczaste z brodawkami o wysokości 0,7–3 μm. Brodawki izolowane, amyloidalne, stożkowate i proste, z ostrym wierzchołkiem; Wyrostek wnęki 1,5–2 × 1–1,5 μm, cylindryczny, prosty, z niewielkim, niepozornym, amyloidalnym hilum u podstawy. Podstawki 2–4-zarodnikowe, 25–65 × 17–23 μm, brzuchate do szeroko maczugowatych ze sterygmami o długości 3–5 μm. Makrocystydy liczne, 70–180 × 15–25 μm, cylindryczne, lancetowate lub wrzecionowate, tępe lub z dziobkiem, o ścianie grubości 1 μm. Parafyzoidy nieliczne, 18–28 × 6–8 μm, cylindryczne lub maczugowate, bez przegród lub 1-przegrodowe. Subhymenium zbudowane z 3–4 warstw komórek kulistych do pryzmatycznych o średnicy 14–30 μm. Trama hymenium o szerokości 20–30 μm, z nielicznymi sferocytami o średnicy 15–35 μm. Skórka kapelusza i miąższ o grubości 100–300 μm. W tramie i miąższu występują strzępki gleocystydialne o średnicy 2–5 μm, przechodzące w dermatocystydy^[4].

W Polsce do 2003 roku jedyne stanowisko podał F. Teodorowicz w 1939 r. w Beskidzie Niskim. Zebrany przez niego okaz nie zachował się, według W. Wojewody identyfikacja gatunku jest wątpliwa^[3]. Jednak w 2017 r. znaleziono, sfotografowano i zidentyfikowano okaz tego gatunku w województwie mazowieckim^[5].

Grzyb półpodziemny, w Polsce jego owocniki zbierano w liściastych lasach^[3], ale we Włoszech w igliwiu pod jodłami i świerkami, na glebach krzemionkowych lub wapiennych^[4].