Marianna Krasnodębska

Marianna Krasnodębska

z domu Jarosz

Wiochna

Data i miejsce urodzenia	10 października 1923 Piaski
Data i miejsce śmierci	14 stycznia 2025 Lublin
Miejsce spoczynku	Cmentarz na Majdanku
Zawód, zajęcie	działaczka podziemia w czasie II wojny światowej
Miejsce zamieszkania	Piaski, Poznań, Leszno, Lublin
Narodowość	polska
Rodzice	Ignacy Jarosz, Anna Jarosz
Dzieci	2
Krewni i powinowaci	Aleksander Jarosz, Maksymilian Jarosz
Odznaczenia

Marianna Regina Krasnodębska^[1] z domu Jarosz ps. „Wiochna”^[2] (ur. 10 października 1923 w Piaskach^[3], zm. 14 stycznia 2025 w Lublinie^[4][2]) – polska działaczka podziemia w czasie II wojny światowej, uhonorowana tytułem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata.

Marianna pochodziła z miejscowej elity. Jej ojciec Ignacy Jarosz był urzędnikiem, budowlańcem. Ukończyła w Piaskach szkołę średnią handlową^[5]. Miała siedmioro rodzeństwa, czterej bracia oraz dziadek zostali zabici za działalność konspiracyjną. W Związku Walki Zbrojnej i Armii Krajowej Marianna posługiwała się pseudonimem „Wiochna”^[3]. Była dowódcą drużyny i łączniczką AK z Żydowską Organizacją Bojową w Piaskach. Doszła do stopnia porucznika^[6], a pod koniec życia kapitana^[7].

Rodzina Jaroszów przez cały okres okupacji pomagała Żydom z okolicznego getta w Piaskach. Podczas łapanek Żydzi znajdowali schronienie w domu i zabudowaniach gospodarczych Jaroszów. Marianna nosiła do getta żywność oraz leki. Wspólnie z braćmi organizowała amunicję do getta, a także blankiety fałszywych dokumentów: kenkart, dowodów osobistych. Szczególną opieką Jaroszowie otaczali żydowską rodzinę Lewinów: Wolfa wraz z córkami Gertrudą i Haną. Pomagali im ukrywać się, dostarczając żywność i materiały pierwszej potrzeby. Wśród ocalonych znalazł się także Józef Honig^[8].

Bezpośrednio po wojnie, ze względu na działalność w AK, Krasnodębska miała problemy z zatrudnieniem. Zajmowała się rodzicami, którzy w czasie wojny podupadli na zdrowiu oraz pomagała innych członkom rodziny. W 1950 wyszła za mąż. Wyjechała za mężem do Poznania, a następnie do Leszna. W 1956 powrócili do Piask, a następnie przenieśli się do Lublina. Marianna zajmowała się domem^[5]. Po 1989 zaczęła brać aktywny udział w lokalnym życiu społecznym, uczestnicząc jako świadek historii w wydarzeniach patriotycznych i rocznicowych organizowanych przez urzędy, szkoły, biblioteki i instytucje kulturalno-oświatowe^[8].

14 stycznia 2025 zmarła w Domu Pomocy Społecznej „Kalina” w Lublinie, w którym mieszkała od 2021^[4]. Pochowana została na cmentarzu komunalnym na Majdanku w Lublinie. Uroczystości pogrzebowe miały charakter państwowy^[9].

W 2001 Marianna Krasnodębska wraz z ojcem, matką Anną oraz braćmi Aleksandrem i Maksymilianem zostali odznaczeni medalami Sprawiedliwych wśród Narodów Świata^[10]. W 2008 otrzymała Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski^[1]. Rok później była członkinią delegacji polskich Sprawiedliwych w Kanadzie^[11]. W 2020 wyróżniona Medalem „Pro Bono Poloniae”^[12], Medalem Stulecia Odzyskanej Niepodległości^[13] i awansowana na stopień kapitana^[14]. W 2022 r. wyróżniona Medalem „Zasłużony dla Miasta Lublin”^[15]. Otrzymała także Odznakę Honorową „Zasłużony dla Województwa Lubelskiego”^[16], Krzyżem Armii Krajowej, Krzyżem Partyzanckim, odznakę pamiątkową Akcji „Burza”, Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Złoty Krzyż Zasługi, Medal „Pro Memoria”^[17].

W styczniu 2025 odznaczona pośmiertnie Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski^[18].