Marija Kapnist

Urodziła się w Petersburgu w rodzinie ukraińskiej. Jej ojcem był hrabia Rościsław Kapnist, potomek kozackiego pułkownika Myrhorodu i Kijowa Wasyla Kapnista, a matka Anastazja Bajdak była prawnuczką kozackiego atamana koszowego Iwana Sirki^[2]. Pierwsze lekcje śpiewu pobierała u Fiodora Szalapina, który dostrzegł jej talent już podczas pierwszego występu na domowej scenie^[3].

Po rewolucji październikowej rodzina Kapnistów opuściła Petersburg i schroniła się w Sudaku na Krymie^[4]. W 1921 jej ojciec został rozstrzelany przez oddział Czeka, a rodzina zmuszona do ukrywania się^[5]. W 1927 Marija Kapnist przeniosła się do Kijowa, gdzie zamieszkała u ciotki i ukończyła szkołę^[6]. Następnie udała się do Leningradu, gdzie studiowała w studiu teatralnym przy Teatrze Dramatycznym im. A. Puszkina^[7]. W 1934, po zabójstwie Siergieja Kirowa, z powodu jego znajomości z rodziną Kapnist^[2], a także szlacheckiego pochodzenia została wydalona z Instytutu Teatralnego i zmuszona do powrotu do Kijowa, a następnie do Batumi, gdzie pracowała jako księgowa^[8].

W 1937 po raz pierwszy została aresztowana, jednak szybko ją zwolniono^[9]. 27 sierpnia 1941 została ponownie aresztowana^[10] pod zarzutem propagandy antyradzieckiej^[8] i skazana na osiem lat łagrów^[11]. W 1950 w szpitalu więziennym w Steplagu w Kazachstanie urodziła córkę Radisławę^[12]. Ojcem dziecka był polski szlachcic Jan Wołkoński, który został rozstrzelany trzy lata później^[13].

W 1951 ponownie skazano ją na 10 lat więzienia^[12]. Jej dwuletnią córkę umieszczono w sierocińcu^[14]. Dopiero interwencja radzieckiego polityka Anastasa Mikojana pozwoliła na jej uwolnienie w 1956, przed zakończeniem kary^[11][12].

Po zwolnieniu udała się do Moskwy, a następnie do Kijowa^[6], gdzie zamieszkała ze swoją przyjaciółką z lat 30., Anną Pilniak, i zaczęła pracować jako masażystka^[11]. W tym samym roku zadebiutowała w filmie Одна ніч (1956). Spotkała się także z pisarzem i akademikiem Mykołą Bażanem, który pomógł jej zdobyć zatrudnienie w Narodowym Związku Pisarzy Ukrainy, gdzie pełniła funkcję opiekunki jednej z żon pisarzy^[9]. Została rehabilitowana w 1958^[8].

Nie mogła zabrać swojej córki, Radisławy, ponieważ wydano jej zaświadczenie stwierdzające zaburzenia układu nerwowego. Córka została adoptowana przez przyjaciółkę, Walentynę Bazawluk^[11].

Zgodnie z decyzją Sądu Najwyższego Rosyjskiej Sowieckiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej wyrok oraz wszelkie późniejsze decyzje w sprawie Kapnist zostały uchylone, a sama sprawa została umorzona z powodu braku znamion przestępstwa^[15].

W latach 1960–1993 pracowała na stałe w Wytwórni Filmowej Dowżenki^[8], gdzie zagrała ponad sto ról i epizodów, w tym w takich filmach jak: Klucze do nieba (1965), Czarownica z bagien (1972), Rusłan i Ludmiła (1972), Tabor wędruje do nieba (1972), Dzikie polowanie króla Stacha (1980), Na wyspie łez (1987) czy Nowe przygody jankesa na dworze króla Artura (1989)^[16][17]. Stała się znana z ról staruszek, czarownic, czarodziejek, cyganek i hrabin^[18].

W 1988 otrzymała tytuł Zasłużonego Artysty Ukraińskiej SRR^[1].