Michaił Tołstych

Michaił Tołstych
Михаил Сергеевич Толстых
Giwi
Ilustracja
Michaił Tołstych (2015)
pułkownik
Data i miejsce urodzenia

19 lipca 1980
Iłowajśk, USRR, ZSRR

Data i miejsce śmierci

8 lutego 2017
Donieck, Doniecka Republika Ludowa

Przebieg służby
Lata służby

1998–2000, 2014–2017

Formacja

Siły Zbrojne Ukrainy
border Ludowa Milicja Donbasu
Ludowa Milicja DRL

Jednostki

batalion „Somali”

Stanowiska

dowódca batalionu „Somali”

Główne wojny i bitwy

wojna rosyjsko-ukraińska:

Odznaczenia

Michaił Siergiejewicz Tołstych (ros. Михаил Сергеевич Толстых), właściwie Mychajło Serhijowycz Tołstych (ukr. Михайло Сергійович Толстих, ur. 19 lipca 1980 w Iłowajśku, zm. 8 lutego 2017 w Doniecku), ps. „Giwi” (ros. Ги́ви, ukr. Гіві) – ukraiński robotnik, wojskowy, bojownik separatystyczny i terrorysta pochodzenia gruzińskiego, samozwańczy pułkownik, jeden z przywódców Ludowej Milicji Donbasu, dowódca batalionu „Somali”. Jeden z najbardziej rozpoznawalnych uczestników wojny w Donbasie, oskarżany o zbrodnie wojenne[1][2][3][4][5][6].

Życiorys

Urodził się w Iłowajśku w obwodzie donieckim, w Ukraińskiej SRR[6]. Tołstych miał korzenie gruzińskie do czego nawiązywał jego pseudonim „Giwi” będący gruzińskim imieniem[7]. W latach 1998–2000 służył w Wojskach Lądowych Ukrainy jako mechanik-kierowca czołgów. Po odbyciu zasadniczej służby wojskowej pracował między innymi w wytwórni lin, jako parkingowy oraz budowlaniec[6].

Podczas konfliktu na wschodzie Ukrainy od 2014 roku brał udział w walkach po stronie prorosyjskich separatystów. Uczestniczył między innymi w bitwie pod Iłowajśkiem (7 sierpnia – 2 września 2014) oraz w drugiej bitwie o lotnisko w Doniecku (28 września 2014 – 21 stycznia 2015) jako dowódca znanego z brutalności batalionu „Somali”. W styczniu 2015 za pośrednictwem serwisu YouTube w Internecie pojawiło się nagranie na którym żołnierze Batalionu „Somali” bili wziętych do niewoli obrońców lotniska w Doniecku[6], a sam Tołstych odcinał naszywki z flagą Ukrainy z ich mundurów i wpychał je jeńcom do ust.[8] 16 lutego 2015 roku Rada Europejska objęła Tołstycha sankcjami, za rażące łamanie Konwencji Genewskich natomiast w czerwcu tego samego roku Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Ukrainy wystawiło za nim list gończy, oskarżając o tworzenie nielegalnych oddziałów zbrojnych w Donbasie. Był pułkownikiem Sił Zbrojnych DRL.[6]

Okoliczności śmierci

Tołstych zginął w swoim donieckim biurze, które miało zostać ostrzelane przy użyciu rakietowego miotacza ognia nad ranem 8 lutego 2017 r.[9] W związku ze śmiercią Tołstycha w Donieckiej Republice Ludowej ogłoszono trzydniową żałobę narodową[10]. Władze DRL oskarżyły siły ukraińskie o przeprowadzenie zamachu, natomiast urzędnicy ukraińscy twierdzili, że był to wynik sporów wewnętrznych w DRL.[11]

W 2022 r. ukraiński dziennikarz Jurij Butusow stwierdził że zamach na Michaiła Tołstycha został dokonany przez SBU na polecenie ówczesnego prezydenta Ukrainy Petra Poroszenki. Według tego scenariusza Tołstych miał zginąć w wyniku zdalnego odpalenia ładunku wybuchowego umieszczonego pod łóżkiem[12].

Pod koniec lutego 2024 roku na stronie The New York Times'a ukazał się artykuł opisujący zakulisową wojnę szpiegowską w konflikcie rosyjsko-ukraińskim na przestrzeni lat z własną wersją zdarzeń, zgodnie z którą zamachy na separatystycznych dowódców wojskowych były przeprowadzane przez jednostkę SBU przeszkoloną przez amerykańską CIA. Według tego źródła wybuch miał nastąpić przez zdalne wystrzelenie nieokreślonej naramiennej wyrzutni rakietowej z budynku po przeciwnej stronie ulicy w chwili gdy Tołstych wszedł do biura[13].

Przypisy

  1. Andrea Sceresini, Lorenzo Giroffi, Ukraine: Der Che Guevara des Donbass, „Die Zeit”, Hamburg, 14 maja 2015, ISSN 0044-2070 [dostęp 2023-11-16] [zarchiwizowane z adresu 2018-03-02] (niem.).
  2. Glenn Kates, Olena Removska, Disturbing Videos Raise War-Crimes Concerns In Ukraine, „Radio Free Europe/Radio Liberty”, 27 stycznia 2015 [dostęp 2023-11-16] [zarchiwizowane z adresu 2016-09-10] (ang.).
  3. Separatist leader Givi who tortured Ukrainian captives killed in Donetsk [online], naviny.belsat.eu [dostęp 2023-12-20] (ang.).
  4. Wirtualna Polska Media S.A, Michaił "Giwi" Tołstych. Bohater, sadysta czy marionetka - kim jest słynny separatysta z Donbasu? [online], wiadomosci.wp.pl, 3 lutego 2015 [dostęp 2023-12-20] (pol.).
  5. Kto wykańcza przywódców prorosyjskiej rebelii w Donbasie? Michaił "Giwi" Tołstych to kolejna ofiara czarnej serii [online], wiadomosci.wp.pl, 8 lutego 2017 [dostęp 2023-12-20] (pol.).
  6. 1 2 3 4 5 Donieck: Michaił Tołstych ps. „Giwi” zginął w zamachu. nowastrategia.org.pl. [dostęp 2017-02-10]. (pol.).
  7. В Донецьку вбито терориста Гіві (ОНОВЛЮЄТЬСЯ). glavcom.ua. [dostęp 2017-02-10]. (ukr.).
  8. Kazał ukraińskim jeńcom zjadać naszywki. Teraz zamierza uciec z Donbasu?. tvn24.pl. [dostęp 2017-02-10]. (pol.).
  9. Кто и почему мог убить комбата "Сомали" Гиви. bbc.com. [dostęp 2022-03-19]. (ros.).
  10. W „DRL” zamordowano słynnego bojówkarza „Giwiego”. wschodnik.pl. [dostęp 2017-02-10]. (pol.).
  11. Doniecki terrorysta „Giwi” zlikwidowany. Ekspert: To sprawa Kremla – Studium Europy Wschodniej UW [online] [dostęp 2023-09-07] (pol.).
  12. Jurij Butusow, НАКАЗ ПРО ЛІКВІДАЦІЮ ТЕРОРИСТА "ГІВІ" ВІДДАВ ПОРОШЕНКО – ЮРІЙ БУТУСОВ, 5 канал, 10 lutego 2022 [dostęp 2023-09-07] (ukr.).
  13. Adam Entous, Michael Schwirtz, The Spy War: How the C.I.A. Secretly Helps Ukraine Fight Putin, „The New York Times”, 25 lutego 2024, ISSN 0362-4331 [dostęp 2024-03-23], Cytat: A team of Ukrainian agents set up an unmanned, shoulder-fired rocket launcher in a building in the occupied territories. It was directly across from the office of a rebel commander named Mikhail Tolstykh, better known as Givi. Using a remote trigger, they fired the launcher as soon as Givi entered his office, killing him, according to U.S. and Ukrainian officials. (ang.).