Michalina Krzyżanowska

Michalina Krzyżanowska

Imię i nazwisko urodzenia	Michalina Piotruszewska
Data i miejsce urodzenia	3 września 1883 Warszawa
Data i miejsce śmierci	16 lipca 1962 Warszawa
Zawód, zajęcie	malarz
Odznaczenia

Michalina Krzyżanowska (ur. 3 września 1883^[1][2] w Warszawie, zm. 16 lipca 1962 tamże) – polska malarka.

Pochodziła z rodziny ziemiańskiej, jej rodzice: Franciszek Piotruszewski i Maria z Andrzeykowiczów (1853–1939), pochodzili z Wołynia. Naukę malarstwa rozpoczęła pobierając prywatne lekcje u Miłosza Kotarbińskiego, w 1904 podjęła studia w warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych w pracowni Konrada Krzyżanowskiego, z którym w 1906 zawarła związek małżeński. W trakcie studiów brała udział w organizowanych przez męża plenerach; w 1907 oboje wyjechali w podróż do Włoch i na Korsykę. Uczelnię ukończyła w 1909, Konrad Krzyżanowski równocześnie zrezygnował z pracy wykładowcy. Trzy lata później wyjechali do Londynu, a następnie do Paryża, gdzie artystka doskonaliła umiejętności malarskie w Académie Ranson u Maurice Denisa.

W 1914 Krzyżanowscy powrócili do Warszawy, lecz po wybuchu I wojny światowej udali się do krewnych osiedlonych na Wołyniu. W 1917 zamieszkali w Kijowie, gdzie Konrad Krzyżanowski wykładał w Polskiej Szkole Sztuk Pięknych. W 1918 powrócili do Warszawy, gdzie mąż artystki wznowił działalność prywatnej szkoły malarskiej. Michalina Krzyżanowska uczestniczyła w plenerach organizowanych dla uczniów w Płocku, Kartuzach i Chmielnie. Po śmierci męża w 1922 uaktywniła się jako malarka, wstąpiła do Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych i zaczęła uczestniczyć w wystawach organizowanych w kraju i zagranicą.

W czasie okupacji niemieckiej by­ła łącz­nicz­ką Henryka Jó­zew­skie­go (swojego bliskiego znajomego sprzed wojny) w piłsudczykowskiej grupie konspiracyjnej „Pol­ska Wal­czy” (Gru­pa „Ol­gier­da”). Utrzy­my­wa­ła łącz­ność z  Zygmuntem Ku­bic­kim, prze­ka­zy­wa­ła mu ko­re­spon­den­cję od Jó­zew­skie­go i od­bie­ra­ła pra­sę in­nych or­ga­ni­za­cji kon­spi­ra­cyj­nych oraz in­for­ma­cje z na­słu­chu ra­dio­we­go. Kol­por­to­wa­ła rów­nież pra­sę wy­da­wa­ną przez „Polska Walczy” (Gru­pę „Ol­gier­da”)^[3].

Od wio­sny 1945, po wzno­wie­niu przez Jó­zew­skie­go dzia­łal­no­ści podziemnej, tym razem w konspiracji antykomunistycznej, sta­ła się jed­ną z je­go naj­bliż­szych współ­pra­cow­ni­czek. Peł­ni­ła obo­wiąz­ki kol­por­ter­ki czasopisma „Pol­ska Nie­za­wi­sła” oraz łącz­nicz­ki; od 1947 r. ukrywała się przed komunistyczną bezpieką. ^[4]W 1953 została aresztowana i skazana na 5 lat więzienia; zwolniono ją dwa lata później^[5]. W tym czasie jej obrazy oraz spuścizna po mężu zostały zdeponowane w magazynach Muzeum Narodowego w Warszawie.

Tworzyła w nurcie ekspresjonizmu pod silnym wpływem męża, malowała przede wszystkim pejzaże, rzadko portrety.

Zmarła w Warszawie. Pochowana na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 234-5-5,6)^[1].

• Złoty Krzyż Zasługi (11 listopada 1934)^[6]

• Marek Gałęzowski, Krzyżanowska Michalina [w:] idem, Wierni Polsce. Ludzie konspiracji piłsudczykowskiej 1939-1947, LTW: Warszawa 2005.
• Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest?. Warszawa: Wydawnictwo Głównej Księgarni Wojskowej, 1938, s. 389–390. [dostęp 2020-12-03].
• Karolina Dzimira-Zarzycka: Michalina Krzyżanowska (1883-1962) w serwisie culture.pl

• Altius, Michalina Krzyżanowska
• AgraArt, Michalina Krzyżanowska. agraart.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-04)].