Mikołaj Aksan

Mikołaj Aksan
podporucznik broni pancernych podporucznik broni pancernych
Data i miejsce urodzenia

16 sierpnia 1893
Żytomierz

Data i miejsce śmierci

13 lub 14 kwietnia 1940
Katyń

Przebieg służby
Siły zbrojne

Armia Imperium Rosyjskiego
Wojsko Polskie

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
II wojna światowa
kampania wrześniowa

Odznaczenia
Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Order Świętej Anny II klasy (Imperium Rosyjskie) Cesarski i Królewski Order Świętego Stanisława II klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętej Anny III klasy (Imperium Rosyjskie) Cesarski i Królewski Order Świętego Stanisława III klasy (Imperium Rosyjskie)

Mikołaj Aksan (ur. 16 sierpnia 1893 w Żytomierzu, zm. 13 lub 14 kwietnia 1940 w Katyniu) – podporucznik broni pancernych Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys

Syn Arnolda Leona i Marii z Rychlińskich urodzony 16 sierpnia 1893 w Żytomierzu, ówczesnej stolicy guberni wołyńskiej[1][2]. Był młodszym bratem Konrada (1883–1968), pułkownika Wojska Polskiego[3][4] i Arnolda Edwarda (ur. 14 października 1885 w Kijowie), oficera armii rosyjskiej, lekarza medycyny, zamieszkałego w Michaliszkach[5][6][a].

Mikołaj ukończył korpus kadetów i Pawłowską Szkołę Wojskową. W czasie I wojny światowej jako podporucznik walczył w szeregach 217 Kowrowskiego Pułku Piechoty, a później 2 kompanii samochodowej (ros. 2-я автомобильная рота)[7][2].

Od listopada 1922 do kwietnia 1934 pracował w warsztatach samochodowych 7 dywizjonu samochodowego w Poznaniu na stanowisku kierownika technicznego[2]. Później został zatrudniony w 1 batalionie czołgów i samochodów pancernych w tym samym garnizonie[2]. W 1934, jako oficer rezerwy pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Poznań Miasto. Posiadał wówczas przydział w rezerwie do kadry 7 dywizjonu samochodowego w Poznaniu[8].

8 stycznia 1923 przeniósł się z Warszawy do Poznania[9]. Od 16 sierpnia 1930 mieszkał w Poznaniu przy ul. Ułańskiej 2 razem z żoną, Elżbietą z domu Freyjang (ur. 14 maja 1894 w Petersburgu) i trójką dzieci: Mikołajem (ur. 4 maja 1922 w Petersburgu), Reginą Marią (ur. 18 kwietnia 1924 w Winiarach) i Włodzimierzem (ur. 13 października 1929 w Poznaniu)[9][10].

W czasie kampanii wrześniowej 1939, po agresji ZSRR na Polskę, dostał się do niewoli sowieckiej[b]. Przebywał w obozie jenieckim NKWD w Kozielsku[11][1]. 11 lub 12 kwietnia 1940 został przekazany do dyspozycji naczelnika Zarządu NKWD Obwodu Smoleńskiego[11]. 13 lub 14 kwietnia 1940 zamordowano go w Katyniu i tam pogrzebano w bezimiennej mogile zbiorowej[11], gdzie od 28 lipca 2000 mieści się oficjalnie Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu[12]. W Lesie Katyńskim prowadzone były ekshumacje i prace archeologiczne[13]. W czasie ekshumacji przeprowadzonej wiosną 1943 przez Niemców, odnaleziono jego prawo jazdy i 1 zaświadczenie, a zwłoki oznaczono numerem 1526[14][15]. Figuruje na liście wywózkowej 022/2 z 9 kwietnia 1940[1] oraz na liście ekshumacyjnej Komisji Technicznej PCK pod numerem 01526[16].

5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień porucznika[17]. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

Ordery i odznaczenia

Zobacz też

Uwagi

  1. ↑ W. Ryżewski podał, że Arnold Aksan był wujem Mikołaja[2].
  2. ↑ W. Ryżewski podał, że podporucznik Aksman został „powołany do służby wojskowej w ramach ostatniej mobilizacji sierpniowej przez macierzysty 7 dyon samochodowy (sic!)”[2]. W rzeczywistości Kadra 7 Dywizjonu Samochowego została zlikwidowana sześć lat wcześniej.

Przypisy

  1. 1 2 3 Księga Cmentarna Katynia 2000 ↓, s. 3.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Ryżewski 1992 ↓, s. 425.
  3. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2022-03-16]..
  4. ↑ Zarząd Cmentarzy Komunalnych w Krakowie : Lokalizator grobów : Konrad Aksman. Zarząd Cmentarzy Komunalnych w Krakowie. [dostęp 2022-03-16].
  5. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2022-03-17]..
  6. ↑ Rocznik Lekarski 1938 ↓, s. 392.
  7. 1 2 3 4 5 Памяти героев Великой войны 1914–1918 : Поиск героев войны : Аксан Николай Арнольдович. Ministerstwo Obrony Federacji Rosyjskiej Zarząd ds. utrwalenia pamięci poległych w obronie Ojczyzny. [dostęp 2022-03-16]. (ros.).
  8. ↑ Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 182, 707.
  9. 1 2 Kartoteka ewidencji ludności 1870–1931. Archiwum Państwowe w Poznaniu. [dostęp 2022-03-16]..
  10. ↑ Ryżewski 1992 ↓, s. 425, tu Elżbieta z Frejgandów.
  11. 1 2 3 Убиты в Катыни 2015 ↓, s. 140.
  12. ↑ 20 lat temu otwarto Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu - Redakcja Polska - polskieradio.pl [online], polskieradio.pl [dostęp 2024-06-27] (pol.).
  13. ↑ Historia Zbrodni Katynskiej [online] [dostęp 2024-11-17] (pol.).
  14. ↑ Auswärtiges Amt, „Amtliches Material zum Massenmord von Katyn“, 1943, s. 208 [dostęp 2024-11-17] (niem.).
  15. ↑ Orzeł Biały. Polska walcząca o wolność., pbc.uw.edu.pl, 9 października 1948, s. 4 [dostęp 2024-11-17] (pol.).
  16. ↑ Mariusz Olczak (red.), Katyń. Listy ekshumacyjne i dokumenty Zarządu Głównego Polskiego Czerwonego Krzyża 1943–1944., koszalin.ap.gov.pl, s. 167, ISBN 83-89986-91-4 [dostęp 2025-01-06] (pol.).
  17. ↑ Decyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.