Mikołaj Alików

Mikołaj Alików
Ilustracja
pułkownik dyplomowany artylerii pułkownik dyplomowany artylerii
Data i miejsce urodzenia

6 stycznia 1895
Władykaukaz

Data i miejsce śmierci

14 sierpnia 1971
Orlean

Przebieg służby
Siły zbrojne

Wojsko Polskie

Jednostki

Kwatera Główna 9 Dywizji Piechoty

Stanowiska

dowódca artylerii dywizyjnej

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
wojna polsko-ukraińska
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
kampania wrześniowa

Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (1920–1941, trzykrotnie) Złoty Krzyż Zasługi (II RP) Medal Niepodległości Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Krzyż Wojenny 1914–1918 (Francja) Medal Zwycięstwa (międzyaliancki) Order Świętego Włodzimierza IV klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętej Anny II klasy (Imperium Rosyjskie) Cesarski i Królewski Order Świętego Stanisława II klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętej Anny III klasy (Imperium Rosyjskie)

Mikołaj Alików (ur. 6 stycznia 1895 we Władykaukazie, zm. 14 sierpnia 1971 w Orleanie) – pułkownik dyplomowany artylerii Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys

Urodził się 6 stycznia 1895 we Władykaukazie, ówczesnej stolicy obwodu tereckiego, w rodzinie Piotra i Zofii z Gazdomów[1][2][a].

W 1912 ukończył Władykaukaski Korpus Kadetów (ros. Владикавказский кадетский корпус) i został przyjęty do Konstantynowskiej Szkoły Artylerii (ros. Константиновское артиллерийское училище)[b]. 24 sierpnia 1914, po ukończeniu szkoły, został mianowany podporucznikiem ze starszeństwem z 6 sierpnia 1913 i wcielony do 82 Brygady Artylerii, która wchodziła w skład 82 Dywizji Piechoty[5][1][c]. Do 21 listopada 1917 walczył na froncie dowodząc półbaterią i baterią oraz awansując na porucznika i sztabskapitana[1]. Później wstąpił do II Korpusu Polskiego w Rosji, w którym pełnił służbę na stanowisku oficera baterii i referenta działu artylerii sztabu korpusu[1]. Wyróżnił się 11 maja 1918 w bitwie pod Kaniowem[1]. 10 listopada 1921 pułkownik Stanisław Machcewicz w sporządzonym wniosku na odznaczenie orderem „Virtuti Militari” napisał:

kapitan obecnie major Alikow Mikołaj pozostawał jako referent działu artylerji przy Sztabie II. Korpusu. W pamiętny dzień 11. maja, w chwili gdy walka się wsczęła major Alikow, oceniając grożące niebezpieczeństwo dla Sztabu Korpusu zaskoczonego wypadkami i czując się w sytuacji gdzie się chwyta środków ostatecznych, rzuca się do najbliżej stojącej baterji i obsługując działo w roli szeregowego razi dotkliwie celnymi strzałami przeciwnika, następnie zaś kieruje ogniem całej baterji przyczyniając się do powstrzymania gwałtownego ataku wroga na Jamczychę. Tak dzielne zachowanie się wydaje doniosłe skutki, albowiem podtrzymuje zapał oddziałów piechoty, która pod osłoną tego ognia wykonuje ruchy jej nakazane. W następnych etapach [na] Kubaniu, [w] Odesie i Stanisławowie bojowe zalety majora Alikowa przynoszą uznanie dla oddziału, który niejednokrotnie prowadzi do walk, a sławę i korzyść dla Ojczyzny[1].

Od 12 maja do 8 września 1918 działał w Organizacji Werbunkowo-Agitacyjnej[1]. 10 września objął dowództwo plutonu artylerii w składzie Oddziału Polskiego na Kubaniu[6][7][8]. 26 września 1918 został wyznaczony na stanowisko dowódcy 1 baterii organizowanego dywizjonu artylerii[6][7]. Po przemianowaniu Oddziału Polskiego na 4 Dywizję Strzelców Polskich dowodzona przez niego bateria została ściągnięta z Kubania do Odessy, a następnie wzięła udział w walkach z bolszewikami u boku sprzymierzonych wojsk francuskich[9]. Wyróżnił się w walce o Tyraspol i został odznaczony francuskim Krzyżem Wojennym[10]. Po śmierci pułkownika Przemysława Barthel de Weydenthal (7 kwietnia 1919) objął dowództwo dywizjonu artylerii 4 Dywizji Strzelców Polskich i na jego czele przybył do Polski[10]. 1 lipca 1919 dowodzony przez niego oddział został przemianowany na I dywizjon 10 pułku artylerii polowej[11]. Od 21 lipca do 15 września 1919 był słuchaczem kursu w Oficerskiej Szkole Artylerii w Rembertowie[1]. Po ukończeniu kursu został przeniesiony do 113 pułku artylerii polowej (późniejszego 18 pułku artylerii polowej) na stanowisko dowódcy III dywizjonu[1]. W czasie wojny z bolszewikami dowodził II dywizjonem 18 pułku artylerii polowej[12][13].

5 kwietnia 1921 został przeniesiony na stanowisko dowódcy baterii zapasowej 8 pułku artylerii ciężkiej[14][15]. W październiku tego roku został przeniesiony do nowo sformowanego 11 pułku artylerii polowej w Stanisławowie na stanowisko pełniącego obowiązki komendanta kadry baterii zapasowej[1][16]. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 i 5. lokatą w korpusie oficerów artylerii[17][18]. Później został przesunięty na stanowisko referenta mobilizacyjnego, a następnie dowódcy I dywizjonu w Kołomyi[1][19]. 31 marca 1924 prezydent RP nadał mu stopień majora ze starszeństwem z dnia 1 lipca 1923 i 3. lokatą w korpusie oficerów artylerii[20][21][22]. Od 29 marca do 3 października 1925 był słuchaczem kursu dowódców dywizjonów w Szkole Strzelania Artylerii w Toruniu[1]. Po ukończeniu kursu wrócił do 11 pap na stanowisko dowódcy I dywizjonu[1]. W kwietniu 1928 został przesunięty na stanowisko kwatermistrza pułku[23][24]. W kwietniu 1929 został wyznaczony na stanowisko zastępcy dowódcy pułku[25]. Od 1 lipca do 16 września 1929 odbył staż w 48 pułku piechoty w Stanisławowie, a od 12 października do 22 grudnia tego roku był słuchaczem kursu próbnego do Wyższej Szkoły Wojennej[1]. 23 grudnia 1929, po ukończeniu kursu próbnego i odbyciu „przepisanego stażu liniowego”, został powołany do dwuletni kurs 1929/31 do Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie[26][27]. 24 grudnia 1929 prezydent RP nadał mu z dniem 1 stycznia 1930 stopień podpułkownika w korpusie oficerów artylerii i 9. lokatą[28][29]. Z dniem 1 września 1931, po ukończeniu kursu i otrzymaniu dyplomu naukowego oficera dyplomowanego, został przeniesiony do 2 pułku artylerii polowej Legionów w Kielcach na stanowisko zastępcy dowódcy pułku[30][31]. W listopadzie 1935 został przeniesiony do 9 pułku artylerii lekkiej w Siedlcach na stanowisko dowódcy pułku[32]. Na stopień pułkownika został mianowany ze starszeństwem z 19 marca 1938 i 5. lokatą w korpusie oficerów artylerii[33][34].

23 marca 1939, w czasie mobilizacji alarmowej, został wyznaczony na stanowisko dowódcy artylerii dywizyjnej 9 Dywizji Piechoty[35]. Na tym stanowisku walczył w kampanii wrześniowej[36]. Dostał się do niemieckiej niewoli, przebywał w Oflagu X A w Sandbostel[37]. Po uwolnieniu z niewoli wyjechał do Francji[2]. Zmarł 14 sierpnia 1971 w Orleanie[38]. Był żonaty, miał córkę Irenę (ur. 1922)[1].

Ordery i odznaczenia

Uwagi

  1. ↑ Możliwe, że jego starszym bratem był Józef Alikow (1892–1968), sztabsrotmistrz 18 siewierskiego pułku dragonów, zmarły na emigracji we Francji[3].
  2. ↑ Mikołaj Alików w kwestionariuszu napisał 23 marca 1934, że uczył się we Władykaukaskim Korpusie Kadetów latach 1912–1913, natomiast na stronie internetowej „Офицеры русской ...” jego nazwisko widnieje wśród absolwentów rocznika 1912[4].
  3. ↑ Wszystkie daty ze źródeł rosyjskich są datami starego stylu.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 Alików Mikołaj. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari, sygn. I.482.75-7034 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-03-25].
  2. 1 2 Mikołaj Alików. Fundacja Obchodów 100 Rocznicy Odzyskania Przez Polskę Niepodległości. [dostęp 2025-03-25].
  3. ↑ Аликов Иосиф Петрович. Офицеры русской императорской армии. [dostęp 2025-03-26]. (ros.).
  4. ↑ Владикавказский кадетский корпус : Выпускники : 1912 : Аликов. Офицеры русской императорской армии. [dostęp 2025-03-26]. (ros.).
  5. ↑ Константиновское артиллерийское училище : Выпускники : 24.08.1914 : Аликов Николай Петрович. Офицеры русской императорской армии. [dostęp 2025-03-26]. (ros.).
  6. 1 2 Sikorski 1934 ↓, s. 8.
  7. 1 2 Jacyna 1934 ↓, s. 19.
  8. ↑ Leroch-Orlot 1929 ↓, s. 5.
  9. ↑ Leroch-Orlot 1929 ↓, s. 5–6.
  10. 1 2 Leroch-Orlot 1929 ↓, s. 6.
  11. ↑ Leroch-Orlot 1929 ↓, s. 8.
  12. ↑ Badowski 1930 ↓, s. 38.
  13. ↑ Tuliński 2020 ↓, s. 938.
  14. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 15 z 16 kwietnia 1921, s. 766, jako Alikoff.
  15. ↑ Spis oficerów 1921 ↓, s. 315.
  16. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 735.
  17. ↑ Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 192.
  18. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 816.
  19. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 657.
  20. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 32 z 2 kwietnia 1924, s. 170.
  21. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 739.
  22. ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 452.
  23. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 26 kwietnia 1928, s. 175.
  24. 1 2 3 Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 385.
  25. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 27 kwietnia 1929, s. 119.
  26. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 20 z 23 grudnia 1929, s. 375.
  27. ↑ Stawecki 1997 ↓, s. 92.
  28. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 21 z 24 grudnia 1929, s. 439.
  29. ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 178.
  30. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 23 października 1931, s. 323.
  31. ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 670.
  32. ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 727.
  33. ↑ Rybka i Stepan 2021 ↓, s. 465.
  34. 1 2 Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 157.
  35. ↑ Izdebski 1979 ↓, s. 201.
  36. ↑ Ciechanowski 1983 ↓, s. 123, 157, 158, 168, 219, 221–223, 227, 230, 236.
  37. ↑ Program „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką”. Fundacja „Polsko-Niemieckie Pojednanie”. [dostęp 2025-03-27].
  38. ↑ Mikołaj Alików. Biblioteka Polska - POSK w Londynie. [dostęp 2025-03-25].
  39. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 18 z 26 czerwca 1922, s. 468.
  40. ↑ Leroch-Orlot 1929 ↓, s. 42.
  41. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 4 z 19 marca 1935, s. 19.
  42. ↑ M.P. z 1937 r. nr 178, poz. 294
  43. 1 2 3 4 Памяти героев Великой войны 1914–1918 : Аликов Николай. Управление Министерства обороны Российской Федерации по увековечению памяти погибших при защите Отечества. [dostęp 2025-03-26]. (ros.).

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.