Nagroda Literacka Czterech Kolumn

Nagroda Literacka Czterech Kolumn – polska nagroda literacka przyznawana corocznie od 2001 roku (nagrody nie przyznano jedynie w 2009 roku) w dziedzinie prozy i poezji oraz co pięć lat w dziedzinie eseju lub felietonu^[1]. Nagrodę otrzymuje się za konkretne dzieła napisane w języku polskim albo za całokształt twórczości^[2].

Inicjatorem oraz fundatorem nagrody w 2000 roku był polski pisarz, historyk sztuki, lotnik i sadownik Stanisław Pasternak^[3][1][4][5]. Nagrodę wymyślił wraz z Bogusławem Kiercem i Jerzym Plutą jako wyraz sprzeciwu wobec niedoceniania przez ówczesną krytykę literacką poezji Tymoteusza Karpowicza^[6]. Manifest ideowy nagrody opublikował Jerzy Pluta na łamach wydawanego przez siebie czasopisma "Przecinek" w 2001 roku^[6]. Nagrodzony twórca musi być według regulaminu nagrody literackim poszukiwaczem i odkrywcą^[1] (musi odbyć "podróż do końca horyzontu", jak głosi motto zaczerpnięte z wiersza Blaise'a Cendrarsa^[7][8]). Jury w pięcioosobowym składzie obraduje w sadzie brzoskwiniowym fundatora w Lutyni lub we Wrocławiu^[7]. W jury nagrody zasiadali lub zasiadają: Bogusław Kierc (podczas pierwszych edycji do 2005 roku)^[2], Barbara Baworowska (do 2020 roku^[7]), Krzysztof Krasuski (od 2021 roku^[7]), Stanisław Pasternak (od 2001 do swojej śmierci w 2024), Ireneusz Staroń (od 2015 roku)^[9], Paulina Subocz-Białek (od 2015 roku)^[1][10], Jerzy Żurko (od 2022 roku^[7]). W 2013 roku przewodniczącą jury została Dorota Heck^[1], a studenckie Koło Naukowe im. Brunona Schulza Wydziału Filologii Polskiej Uniwersytetu Wrocławskiego^[11] dołączyło do organizacji uroczystości wręczenia w 2014 roku^[1].

Laureat otrzymuje Statuetkę Czterech Kolumn i symboliczne 1 zł^[1]. Od 2001 roku nagroda była wręczana w sadzie Stanisława Pasternaka^[12]. Uroczystość wręczenia organizowano w maju podczas "Święta Kwitnącej Brzoskwini" albo w październiku podczas Dni Miodobrania^[8]. Obecnie nagroda jest wręczana w Klubie Muzyki i Literatury we Wrocławiu^[13][14].

• Andrzej Falkiewicz za powieść Ledwie mrok (2001)^[7]
• Tymoteusz Karpowicz za tom poetycki Słoje zadrzewne (2001)^[7]
• Henryk Bereza za zbiór Oniriada (2002)^[7]
• Jakub Ekier za tom Podczas ciebie (2002)^[7]
• Jarosław Marek Rymkiewicz za encyklopedię Leśmian oraz dzieła eseistyczne i poetyckie (2002)^[7]
• Krystyna Miłobędzka za twórczość poetycką (2003)^[7][15]
• Bartłomiej Majzel za zbiór wierszy Bieg zjazdowy (2003)^[7]
• Jacek Łukasiewicz za zbiór szkiców Ruchome cele (2004)^[7]
• Piotr Matywiecki za tom Zwyczajna, symboliczna, prawdziwa (2004)^[7]
• Kazimierz Hoffman za tom poetycki Droga (2005)^[7]
• Jolanta Stefko za powieść Możliwe sny (2005)^[7]
• Waldemar Łysiak za felietonistykę (2006)^[7]
• Rafał A. Ziemkiewicz za felietonistykę (2006)^[7][16]
• Stanisław Dróżdż za Pojęciokształty (2007)^[7]
• Janusz Styczeń za twórczość poetycką (2008)^[7]
• Maciej Melecki za tomy poetyckie Zawsze wszędzie indziej i Przester (2010)^[7]
• Joanna Mueller za tom poetycki Wylinki oraz tom esejów Stratygrafie (2011)^[7]
• Ewa Sonnenberg za twórczość poetycką (2012)^[7]
• Henryk Wolniak za neologizmy (2013)^[7][17]
• Jan Polkowski za twórczość poetycką (2014)^[7]
• Marta Kwaśnicka za tom esejów Krew z mlekiem (2015)^[7][18][19]
• Przemysław Dakowicz za tom esejów Obcowanie (2016)^[7][20]
• Piotr Klimczak za całokształt twórczości (2017)^[7]
• ks. Jerzy Szymik za poezję ze szczególnym uwzględnieniem tomu Dobre wino (2018)^[7]
• Artur Nowaczewski za twórczość poetycką (2019)^[7]
• Krzysztof Koehler za całokształt twórczości z okazji jubileuszu trzydziestolecia (1989–2019) (2020)^[1]
• Krzysztof Czacharowski za tom Śpiewnik z oka (2020)^[1][21][22]
• Barbara Gruszka-Zych za wiersze o wyostrzonych zmysłach duchowych (2021)^[7][23]
• Kazimierz Nowosielski za całokształt twórczości (2021)^[7]
• Wojciech Wencel za poezję i eseje (2022)^[7][24]
• Stanisław Srokowski za tworzenie literatury jako przekazu pamięci (2023)^[25][26]
• Mirosław Dzień za za odkrywczą twórczość eseistyczną i poetycką (2024)^[27][28]