Narodowe Muzeum Sztuki Ukrainy

Narodowe Muzeum Sztuki Ukrainy

Національний Художній Музей України

Logo Narodowego Muzeum Sztuki Ukrainy
Państwo	Ukraina
Miejscowość	Kijów
Adres	ul. Mychajło Hruszewskiego 6, 01001 Kijów
Data założenia	1 sierpnia 1899
Wielkość zbiorów	ponad 40 tys.
Położenie na mapie Kijowa Narodowe Muzeum Sztuki Ukrainy
Położenie na mapie Ukrainy Narodowe Muzeum Sztuki Ukrainy
Położenie na mapie Kijowa i obwodu kijowskiego Narodowe Muzeum Sztuki Ukrainy
50°26′58″N 30°31′52″E/50,449444 30,531111
Strona internetowa

Narodowe Muzeum Sztuki Ukrainy (ukr. Національний Художній Музей України) – mieszczące się w Kijowie muzeum sztuki. Jedna z ważniejszych placówek tego typu w Ukrainie^[1].

Placówka została założona pod koniec XIX wieku z inicjatywy kijowskich intelektualistów oraz przemysłowców-filantropów jako pierwsze publiczne muzeum w Kijowie. Kamień węgielny pod budowę gmachu położono 21 września 1897, a pierwsza subwencja państwowa wyniosła 50 tysięcy rubli^[2].

Budynek muzeum zaprojektował architekt Petro Bojcow w stylu neoklasycystycznym. Projekt dokończył i nadzorował jego realizację Władysław Horodecki, a dekoracje rzeźbiarskie fasady wykonała pracownia Elia Sali^[2].

Pierwszą wystawę zorganizowano 5 (17) sierpnia 1899 z okazji XI Wszechrosyjskiego Kongresu Archeologicznego, jeszcze w nieukończonym budynku. Oficjalne otwarcie muzeum, nazwanego wówczas Kijowski Muzeum Sztuk Pięknych, Przemysłu i Nauki im. cesarza Mikołaja Aleksandrowicza, nastąpiło 30 grudnia 1904^[2].

Wśród pierwszych nabytków znalazły się dzieła m.in. Tarasa Szewczenki, Ilji Riepina, Władimira Borowikowskiego, Wasilija Tropinina, Mykoły Pymonenki, Michaiła Wrubla, Nikołaja Gaya, Heorhija Narbuta, Ołeksandra Muraszki i Wasyla Kryczewskiego. Do kolekcji trafiły także starsze prace, takie jak średniowieczne ikony, portrety z czasów Kozaczyzny oraz popularne przedstawienia Kozaka Mamaja^[3].

Eksponaty pozyskiwano z różnych regionów Ukrainy – od Galicji po Czernihowszczyznę – oraz z zagranicy, m.in. z Moskwy, Petersburga, a nawet poprzez korespondencję z ukraińskimi artystami w diasporze^[3].

W 1934 z historycznej i archeologicznej części zbiorów powstało Państwowe Muzeum Historyczne (obecnie Narodowe Muzeum Historii Ukrainy), a w 1954 wydzielono niezależne Muzeum Sztuki Ludowej i Dekoracyjnej^[4].

Pomimo represji stalinowskich, które zakłóciły działalność instytucji i doprowadziły do rozproszenia części zbiorów, muzeum kontynuowało swoją misję. W latach 90. XX wieku, po odzyskaniu przez Ukrainę niepodległości, muzeum zaczęło zyskiwać międzynarodowy rozgłos. Jego zbiory prezentowano w prestiżowych instytucjach w Kanadzie, Francji, Danii i Chorwacji, co doprowadziło do odkrycia wielu nieznanych dotąd ukraińskich artystów^[3].

W ciągu swojej ponad 120-letniej historii instytucja zmieniała nazwę 12 razy, co odzwierciedlało przemiany polityczne, społeczne i kulturowe w kraju. Zmiany te wskazują również na przekształcenia w profilu zbiorów i powstawanie nowych muzeów, których zalążkiem były kolekcje pierwotnie należące do muzeum^[2].

Obecną nazwę – Narodowe Muzeum Sztuki Ukrainy – nadano instytucji w 1994, po odzyskaniu przez Ukrainę niepodległości, co podkreśliło jej rangę jako najważniejszej narodowej kolekcji sztuki^[2].

W następstwie poważnych zniszczeń, jakich instytucja doznała w wyniku rosyjskich ataków na Kijów jesienią 2022, jej dyrekcja podjęła decyzję o czasowym przekazaniu części zbiorów artystycznych do Zamku Królewskiego w Warszawie. Działanie to miało na celu zarówno ich zabezpieczenie na czas trwania konfliktu zbrojnego, jak i przeprowadzenie niezbędnych prac konserwatorskich^[1].

Jest jednym z najważniejszych muzeów sztuki w Ukrainie, posiadające najbardziej reprezentatywną kolekcję ukraińskiej sztuki na świecie. Zbiory obejmują ponad 40 tysięcy eksponatów – od średniowiecznej ikonografii po współczesne media artystyczne – dokumentujących rozwój ukraińskiej sztuki od XII wieku do czasów współczesnych^[2][4]. W swoich zbiorach posiada również sztukę azjatycką^[1].

• Oficjalna strona muzeum (ukr. • ang.)