Narodowe Muzeum Sztuki im. Bohdana i Warwary Chanenków
 Logo muzeum w wersji międzynarodowej | |
| Państwo | |
|---|---|
| Miejscowość | |
| Adres |
ul. Tereszenkiwska 15-17, |
| Data założenia |
1919 |
Położenie na mapie Kijowa  | |
Położenie na mapie Ukrainy  | |
Położenie na mapie Kijowa i obwodu kijowskiego  | |
 50°26′28″N 30°30′52″E/50,441111 30,514444 | |
| Strona internetowa | |
Narodowe Muzeum Sztuki im. Bohdana i Warwary Chanenków (ukr. Національний музей мистецтв імені Богдана та Варвари Ханенків) – narodowe muzeum sztuki w Kijowie, posiadające jeden z największych i najcenniejszych zbiorów sztuki europejskiej, azjatyckiej oraz starożytnej na Ukrainie[1][2]. Założone zostało na bazie prywatnych zbiorów Bohdana i Warwary Chanenko – kijowskich kolekcjonerów i mecenasów sztuki[3].
Historia
Początki muzeum sięgają lat 70. XIX wieku, kiedy to małżeństwo Chanenków rozpoczęło tworzenie prywatnej kolekcji dzieł sztuki, gromadzonej przez ponad 40 lat dzięki podróżom po Europie i konsultacjom z uznanymi znawcami sztuki[3].
W 1918 Warwara Chanenko przekazała zbiór, dom oraz bibliotekę Ukraińskiej Akademii Nauk. Po nacjonalizacji majątku przez władze bolszewickie w 1919 w rezydencji Chanenków otwarto Państwowe Muzeum Sztuki. Warwara Chanenko aktywnie uczestniczyła w jego tworzeniu i kierowała Komitetem Muzealnym aż do swojej śmierci w 1922[3].
Od 1921 muzeum funkcjonowało jako jednostka Ukraińskiej Akademii Nauk. W okresie międzywojennym rozwijało działalność naukową i edukacyjną, choć równocześnie straciło część zbiorów na rzecz innych instytucji oraz sprzedaży zagranicznej[3].
W okresie stalinowskim muzeum poddano silnej ideologizacji. W latach 1930–1980 działało pod nazwą „Kijowskie Państwowe Muzeum Sztuki Zachodniej i Orientalnej”. Pod względem wartości zbiorów było trzecim muzeum sztuki w ZSRR[3].
Podczas II wojny światowej część kolekcji została ewakuowana, a inne eksponaty zrabowano. Po wojnie muzeum rozpoczęło działania mające na celu odzyskanie utraconych dzieł[3].
W latach 1986–1998 przeprowadzono gruntowny remont budynku muzeum. W 1999 przywrócono historyczną nazwę instytucji. Od tego czasu rozwijano nowe wystawy stałe, m.in. sztuki europejskiej, bizantyjskiej i azjatyckiej[3]. W 1999 z okazji 150 rocznicy urodzin Bohdana Chanenki Muzeum nadano imię założycieli, a od 2011 nosi ono oficjalną nazwę Narodowe Muzeum Sztuki im. Bohdana i Warwary Chanenków[1].
Po ataku Rosji na Kijów w 2022, w celu zabezpieczenia, część zbiorów muzeum została przekazana tymczasowo do Zamku Królewskiego w Warszawie. Wśród nich znalazły się m.in. takie obrazy jak Portret Stanisława Augusta Poniatowskiego w stroju à la Henryk IV Élisabeth Vigée-Lebrun, Architektoniczne capriccio z ruinami świątyni Bernarda Bellotta czy Widok z wodospadem Jeana-Baptiste’a Pillementa[2].
Zbiory
Historyczny trzon kolekcji muzeum w Kijowie stanowi prywatna kolekcja sztuki i antyków Bohdana i Warwary Chanenków, zaliczana na początku XX wieku do najlepszych w Imperium Rosyjskim[4].
Chanenkowie gromadzili dzieła sztuki przez ponad cztery dekady, podróżując i współpracując z renomowanymi domami aukcyjnymi Europy, Rosji i Bliskiego Wschodu. Ich zainteresowania obejmowały malarstwo, rzeźbę i rzemiosło artystyczne Europy, sztukę Azji Zachodniej i Wschodniej, zabytki świata starożytnego, ikony, sztukę ludową oraz archeologię[4].
Do 1919 kolekcja liczyła co najmniej 1259 obiektów. Część zbiorów została zdeponowana wcześniej w muzeach rosyjskich, a następnie odzyskana przez instytucję[4].
Po rewolucji bolszewickiej i nacjonalizacji majątku, do muzeum trafiły zbiory znacjonalizowanej arystokracji ukraińskiej oraz cenne kolekcje archeologiczne i malarstwa europejskiego. Jednak w ramach polityki „redystrybucji profilu” w latach 20. i 30. XX w., znaczna część dzieł sztuki została przekazana innym kijowskim instytucjom, a część sprzedano lub wywieziono[4].
W latach powojennych muzeum wzbogaciło się o cenne kolekcje sztuki chińskiej, buddyjskiej i japońskiej (m.in. netsuke). Eksponaty te pochodzą zarówno z zakupów, jak i darów prywatnych kolekcjonerów z Ukrainy i Rosji[4].
Przypisy
- 1 2 Alina Wozijan, Arcydzieła z Narodowego Muzeum Sztuki im. Bohdana i Warwary Chanenków w Warszawie [online], kuriergalicyjski.com, 26 marca 2025 [dostęp 2025-04-13] (pol.).
- 1 2 Dzieła z Narodowego Muzeum Sztuki im. Bohdana i Warwary Chanenko w Kijowie znalazły schronienie na Zamku Królewskim w Warszawie [online], gov.pl [dostęp 2025-04-13] (pol.).
- 1 2 3 4 5 6 7 Hanna Rudyk, History of the Khanenko Museum [online], khanenko.museum [dostęp 2025-04-13] (ang.).
- 1 2 3 4 5 Hanna Rudyk, History of the collection [online], khanenko.museum [dostęp 2025-04-13] (ang.).
Linki zewnętrzne
- Oficjalna strona muzeum (ukr. • ang.)