Nektarnik posępny

Nektarnik posępny
	Dreptes thomensis
	(Bocage, 1889)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	wróblowe
Podrząd	śpiewające
Rodzina	nektarniki
Rodzaj	Dreptes; Reichenow, 1914
Gatunek	nektarnik posępny
Synonimy
	Nectarinia thomensis Bocage, 1889;
	Nectarinia thomensis Bocage, 1889;
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; narażony na wyginięcie

Nektarnik posępny^[3] (Dreptes thomensis) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny nektarników (Nectariniidae), jedyny przedstawiciel rodzaju Dreptes. Endemit Wyspy Świętego Tomasza. Narażony na wyginięcie.

Taksonomia

Ilustracja z 2. tomu *The birds of Africa* (1900)

Takson ten jako pierwszy opisał portugalski przyrodnik i polityk José Vicente Barbosa du Bocage, nadając mu nazwę Nectarinia thomensis. Opis ukazał się w 1889 roku na łamach czasopisma „Jornal de sciencias mathematicas, physicas e naturaes”^[4]. Obecnie gatunek ten umieszczany jest w monotypowym rodzaju Dreptes^[3]^[5]. Nie wyróżnia się podgatunków^[5]^[6].

Występowanie i biotop

Nektarnik posępny występuje na Wyspie Świętego Tomasza w Zatoce Gwinejskiej, u zachodnich wybrzeży Afryki^[7]. Zasiedla wyżej położone lasy oraz otwarte tereny rolnicze^[7].

Morfologia

Długość ciała: samce 20–23 cm, samice 18–19 cm^[6]. Masa ciała: samce 21–28 g, samice 18–21 g^[6].

Upierzenie ciemne z zielono-żółtym podogoniem^[7]. Ogon długi, czarny z ciemnoniebieskim odcieniem, 3 zewnętrzne pary sterówek z białymi końcówkami^[6]. Dziób i nogi czarne^[7]. Tęczówka ciemnobrązowa lub czerwona^[6]. Samice podobne do samców, ale nieco mniejsze^[6]. Osobniki młodociane upierzeniem przypominają dorosłe^[6].

Ekologia i zachowanie

Tryb życia

Długi dziób u nektarnika posępnego pozwala sondować kwiaty (zwłaszcza bananowców), ptak ma też w zwyczaju wspinać się po korze drzew w poszukiwaniu bezkręgowców^[7]. Potrafi chwytać owady w locie^[7].

Pożywienie

Pokarm stanowi nektar, miękkie owoce oraz bezkręgowce^[7].

Lęgi

Okres lęgowy trwa od września do stycznia^[7]. Prawdopodobnie jest to gatunek poligyniczny; w niektórych lokalizacjach występuje dwa razy więcej samic niż samców^[6]. Samica składa 2 białe jaja do gniazda zawieszonego na końcu cienkiej gałęzi (może ono znajdować się na wysokości 10 m nad ziemią)^[7].

Status i ochrona

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje nektarnika posępnego za gatunek narażony (VU – Vulnerable) nieprzerwanie od 1994 roku. Liczebność populacji szacowana jest na 250–999 dorosłych osobników. Trend liczebności populacji uznawany jest przez BirdLife International za prawdopodobnie spadkowy^[2].

Przypisy

1 2 Dreptes thomensis, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
1 2 Dreptes thomensis, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
1 2 Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Nectariniidae Vigors, 1825 – nektarniki – Sunbirds (wersja: 2024-10-20). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2025-02-24].
↑ José Vicente Barbosa du Bocage. Sur deux espèces à ajoutter à la faune ornithologique de St. Thomé. „Jornal de sciencias mathematicas, physicas e naturaes”. ser. 2, t. 1(2), s. 143–144, 1889. (fr.).
1 2 F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): IOC World Bird List (v11.2). [dostęp 2021-12-05]. (ang.).
1 2 3 4 5 6 7 8 Cheke, R. & C. Mann: Sao Tome Sunbird (Dreptes thomensis), version 1.0. [w:] Birds of the World (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana, Editors) [on-line]. Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2020. [dostęp 2021-11-30]. (ang.).
1 2 3 4 5 6 7 8 9 DavidD. Alderton DavidD., Encyklopedia ptaków świata, Warszawa: Wydawnictwo Dragon, 2020, s. 340, ISBN 978-83-8172-650-4 (pol.).

Linki zewnętrzne

Zdjęcia i nagrania głosów. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).

[itis-1] 1 2 Dreptes thomensis, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[iucn-2] 1 2 Dreptes thomensis, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).

[mk-3] 1 2 Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Nectariniidae Vigors, 1825 – nektarniki – Sunbirds (wersja: 2024-10-20). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2025-02-24].

[oryg-4] José Vicente Barbosa du Bocage. Sur deux espèces à ajoutter à la faune ornithologique de St. Thomé. „Jornal de sciencias mathematicas, physicas e naturaes”. ser. 2, t. 1(2), s. 143–144, 1889. (fr.).

[ioc-5] 1 2 F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): IOC World Bird List (v11.2). [dostęp 2021-12-05]. (ang.).

[botw-6] 1 2 3 4 5 6 7 8 Cheke, R. & C. Mann: Sao Tome Sunbird (Dreptes thomensis), version 1.0. [w:] Birds of the World (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana, Editors) [on-line]. Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2020. [dostęp 2021-11-30]. (ang.).

[:3-7] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 DavidD. Alderton DavidD., Encyklopedia ptaków świata, Warszawa: Wydawnictwo Dragon, 2020, s. 340, ISBN 978-83-8172-650-4 (pol.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]