Nieprzetłumaczalność

Nieprzetłumaczalność lub nieprzekładalność[1] – cecha tekstu lub wypowiedzi, dla której nie istnieje adekwatny odpowiednik w innym (określonym) języku. Teksty uznane za nieprzetłumaczalne określa się mianem luk[2] lub braków leksykalnych[3]. Termin ten pojawia się w kontekście trudności związanych z osiągnięciem tak zwanego idealnego tłumaczenia, co wynika z istnienia koncepcji i terminów tak mocno osadzonych w danym języku i kulturze, że precyzyjne odwzorowanie ich znaczenia w innym języku staje się niewykonalne.

Tłumacz może jednak posłużyć się różnorodnymi strategiami tłumaczeniowymi w celu zniwelowania luki leksykalnej. W tym ujęciu nieprzetłumaczalność nie wiąże się z istotnymi konsekwencjami relatywizmu językowego. Znaczenie, choć niekoniecznie w pełni zgodne technicznie (w np. tekście poetyckim), może być niemal zawsze przekazane w innej formie językowej.

Zobacz też

Przypisy

  1. nieprzekładalność, [w:] Teresa Tomaszkiewicz, Terminologia tłumaczenia, Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2004, s. 66, ISBN 83-232-1336-4, ISBN 978-83-232-1336-9 [dostęp 2025-01-21] (pol.).
  2. luka, [w:] Teresa Tomaszkiewicz, Terminologia tłumaczenia, Wydawnictwo Naukowe UAM, 2004, s. 57, ISBN 83-232-1336-4, ISBN 978-83-232-1336-9 [dostęp 2025-01-20] (pol.).
  3. Elżbieta Kaczmarska, Czego nie można wyrazić w języku polskim, czyli o leksykalnych w nim brakach, czerwiec 2013 [dostęp 2025-01-20] (pol.).