Nowy Świat (The Polish Morning World)
 Nagłówek dziennika polonijnego Nowy Świat | |
| Częstotliwość | |
|---|---|
| Państwo | |
| Wydawca |
Spółka Wydawnicza „Nowy Swiat” (1922–1954) |
| Tematyka |
polityczno-społeczna |
| Pierwszy numer | |
| Ostatni numer | |
| Liczba stron |
4–24 |
Nowy Świat – dziennik polonijny założony w Nowym Jorku w 1919, a zamknięty 16 stycznia 1971.
Czasopismo „Nowy Świat - The Polish Morning World” zostało założone w 1919 roku i od roku 1920 ukazywało się regularnie jako dziennik, także w soboty i niedziele[1]. Wśród jej założycieli i stałych członków redakcji w tym czasie byli m.in. Bronisław D. Kułakowski, Wacław Bojan-Błażewicz i Piotr Yolles. Długoletnimi współpracownikami byli też Tomasz Kozak i Tomasz Siemiradzki. W 1922 roku dołączył jako wydawca późniejszy współzałożyciel Instytutu Józefa Piłsudskiego w Ameryce, Maksymilian Węgrzynek (1892–1944). W tym czasie było to jedyne czasopismo w języku polskim w metropolii nowojorskiej i innych stanach wschodniej części Stanów Zjednoczonych: w południowej części stanu Nowy Jork, New Jersey, wschodniej Pensylwanii i w innych stanach Nowej Anglii. „Nowy Świat” uważał się za spadkobiercę wychodzącego od 1886 r. „Tygodnika Powszechnego”[2], a wydanie „Nowego Świata” z 1920 roku nosi numer rocznika 23. Za życia M. Węgrzynka (do 1944) służyło według słów Klaudiusza Hrabyka za „organ propagandowy” Ignacemu Matuszewskiemu w związku ze sprawowanym przez niego od czerwca 1942 przywództwem Komitetu Narodowego Amerykanów Polskiego Pochodzenia[3][4].
Redaktorami „Nowego Świata” byli oprócz wymienionych powyżej także Władysław Borzęcki[1], Kazimierz Dąmbski (w okresie II wojny światowej do 1946[5][a]), Ignacy Morawski[1] (od nr 294 z 1946[8]), Władysław Siuta[1] i Tadeusz Siuta[1] (od nr 16 z 1963[8]). W 1945 obowiązki wydawcy przejął Leopold Obierek[1][b].
Redakcja zamieszczała wiele relacji prasowych z wydarzeń w Polsce i w Europie, jak również informacji o reakcji USA i innych krajów na to, co aktualnie działo się na Starym Kontynencie. Poza polityką, dyplomacją i ekonomią, czytelnik znajdował w gazecie sporo wiadomości dotyczącej nowojorskiej i amerykańskiej Polonii (głównie z Nowego Jorku, New Jersey, Filadelfii i okolic), a także polskich i polonijnych instytucji w USA. Zamieszczano także ogłoszenia oraz powieści drukowane w odcinkach. Reakcja współpracowała z wieloma pisarzami i poetami (głównie z Polski, m.in. z Wacławem Sieroszewskim, Juliuszem Kaden-Bandrowskim, Januszem Korczakiem, Ferdynandem Antonim Ossendowskim, Zuzanną Rabską); dział muzyczny i teatralny odtwarzał życie artystyczne dotyczące Polaków i Polonii w USA.
Pod koniec lat 60., po prawie pół wieku działania, sytuacja finansowa „Nowego Świata” zaczęła się pogarszać. W połowie 1970 roku podjęto decyzję o jego zamknięciu. Jednocześnie, dziennikarze i udziałowcy dziennika postanowili założyć „Nowy Dziennik”, który stał się kontynuatorem misji „Nowego Świata”.
[Nowy Świat] był jednym z tych dzienników polsko-amerykańskich, które towarzyszyły polskiej emigracji z kolejnych ich fal przy wchodzeniu w amerykańskie życie bez utraty świadomości polskiego pochodzenia
Uwagi
- ↑ Daty 1947–1952 przy nazwisku Dąmbskiego w kartotece archiwalnej Instytutu Józefa Piłsudskiego w Ameryce oznaczają zakres czasowy zasobu, nie czas sprawowania funkcji[6]. Błąd taki pojawia się w literaturze[7].
- ↑ Katalog Biblioteki Narodowej podaje J. Węgrzynka jako wydawcę od 1946[8].
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 Piątkowska-Stepaniak 2000 ↓, s. 102.
- ↑ Piątkowska-Stepaniak 2000 ↓, s. 104.
- ↑ Hrabyk 1986 ↓, s. 77.
- ↑ Marian Marek Drozdowski, Ignacy Matuszewski – zapomniany polityk [online], passa.waw.pl data=17 lipca 2019 [dostęp 2025-04-07].
- ↑ Hrabyk 1986 ↓, s. 67.
- ↑ Zespół archiwalny nr 154. Archiwum osobowe [online], pilsudski.org [dostęp 2025-04-07].
- ↑ Zbigniew Gluza, Od wydawcy, [w:] Stefan Dąmbski, Egzekutor, wyd. III, Warszawa: Ośrodek Karta, 2020, s. 9, ISBN 978-83-65979-81-0.
- 1 2 3 Nowy Świat / red. W. Błażewicz [online], bn.org.pl [dostęp 2025-04-07].
Bibliografia
- Donald E. Pienkos, Nowy Świat (New World), [w:] The Polish American Encyclopedia, James S. Pula gen. ed., Jefferson N.C., London : McFarland & Company, 2011, s. 331-332.
- Klaudiusz Hrabyk, „Sprawa Polska” w Nowym Jorku (1951–1955), „Kwartalnik Historii Prasy Polskiej”, 24 (2), 1986, s. 67–79.
- Wiesława Piątkowska-Stepaniak, Powstanie „Nowego Dziennika. Polish Daily News”, „Studia Polonijne”, 21, 2000, s. 97–119, ISSN 0137-5210 [zarchiwizowane z adresu 2018-05-27].