Nowy cmentarz żydowski w Koźminie Wielkopolskim
![]() Cmentarz w roku 2017 | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Miejscowość | |
| Adres |
ul. Wierzbowa |
| Typ cmentarza |
wyznaniowy |
| Wyznanie | |
| Powierzchnia cmentarza |
0,53 ha |
Położenie na mapie Koźmina Wielkopolskiego ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego ![]() | |
Położenie na mapie powiatu krotoszyńskiego ![]() | |
Położenie na mapie gminy Koźmin Wielkopolski ![]() | |
Nowy cmentarz żydowski w Koźminie Wielkopolskim – cmentarz żydowski założony w Koźminie Wielkopolskim w końcu XVIII wieku, na gruntach podarowanych specjalnie na ten cel przez ówczesnego właściciela Koźmina – Kazimierza Nestora Sapiehę. Ma powierzchnię 0,53 ha. Znajduje się przy ul. Wierzbowej.
Nekropolia jest jednym z największych i najlepiej zachowanych cmentarzy żydowskich Wielkopolski.
Historia
Według rabina Arona Heppnera, najstarsza znana macewa na cmentarzu pochodziła z 1801 roku, nie zachowała się ona jednak do dzisiaj[1]. Gdy w 1868 roku zlikwidowano stary cmentarz żydowski, ekshumowano z niego szczątki i przeniesiono je do zbiorowej mogiły na nowym cmentarzu[2].
Podczas II wojny światowej część cmentarza została zdewastowana przez członków Hitlerjugend. Prawdopodobnie także w okresie powojennym rozgrabiona została część ocalałych macew[2]. Ostatni pochówek miał miejsce w 1969 roku – pochowano wówczas Nathana Mośkiewicza[2].
W 1990 roku rozpoczęto prace porządkowe na cmentarzu, ze wsparciem Towarzystwa Opieki nad Cmentarzami i Zabytkami Kultury Żydowskiej naprawiono część przewróconych nagrobków, cmentarz został także częściowo ogrodzony[2].
Do naszych czasów zachowało się około dwustu pięćdziesięciu nagrobków[3]. Najstarsza macewa pochodzi z 1803 roku i należy do Esther, żony Eljahu, córki Josepha z Jutrosina[2]. Inskrypcje na najstarszych nagrobkach są w języku hebrajskim, na młodszych zaś niemieckie lub mieszane hebrajsko-niemieckie[4].
Przypisy
- ↑ Ratajczyk 2016 ↓, s. 742.
- 1 2 3 4 5 Ratajczyk 2016 ↓, s. 743.
- ↑ Burchard podaje liczbę zachowanych nagrobków jako około 600
- ↑ Ratajczyk 2016 ↓, s. 744.
Bibliografia
- Przemysław Burchard: Pamiątki i zabytki kultury żydowskiej w Polsce. Warszawa: 1990, s. 102.
- Maciej Ratajczyk, Cmentarz żydowski w Koźminie Wielkopolskim, „Kwartalnik Historii Żydów”, 259 (3), 2016, s. 737-757, ISSN 1899-3044.
Linki zewnętrzne
- Cmentarz żydowski w Koźminie Wielkopolskim na portalu Wirtualny Sztetl
- Więcej na temat koźmińskich kirkutów





_location_map.png)