Nowy cmentarz żydowski w Wysokiem Mazowieckiem

Nowy cmentarz żydowski w Wysokiem Mazowieckiem
Zabytek: nr rej. A-371 z 20.04.1988 r.[1]
Ilustracja
Kirkut (odrestaurowany w 2006 r.)
Państwo

 Polska

Miejscowość

Wysokie Mazowieckie

Adres

ul. Żwirki i Wigury

Typ cmentarza

wyznaniowy

Wyznanie

Judaizm

Stan cmentarza

nieczynny

Data otwarcia

XIX wiek

Położenie na mapie Wysokiego Mazowieckiego
Mapa konturowa Wysokiego Mazowieckiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Nowy cmentarz żydowski w Wysokiem Mazowieckiem”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po prawej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Nowy cmentarz żydowski w Wysokiem Mazowieckiem”
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa konturowa województwa podlaskiego, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Nowy cmentarz żydowski w Wysokiem Mazowieckiem”
Położenie na mapie powiatu wysokomazowieckiego
Mapa konturowa powiatu wysokomazowieckiego, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Nowy cmentarz żydowski w Wysokiem Mazowieckiem”
Ziemia52°55′23″N 22°30′33″E/52,923056 22,509167

Nowy cmentarz żydowski w Wysokiem Mazowieckim – to kirkut o powierzchni 0,6 ha, znajdujący się przy ul. Żwirki i Wigury w Wysokiem Mazowieckiem, odrestaurowany w 2006 r.

Założenie kirkutu. Czas wojny

Żydzi mieszkający w Wysokiem Mazowieckiem przypuszczalnie od końca XVII w. posiadali w tym mieście dwa cmentarze. Do czasów obecnych zachował się tylko tzw. nowy cmentarz żydowski, znajdujący się przy dawnej ul. Krzywej (obecnie ul. Żwirki i Wigury), w pobliżu rzeki Brok. Sam kirkut został założony w I poł. XIX w. (prawdopodobnie między 1830 a 1838 r.). Od strony zachodniej graniczył on ze wschodnią częścią cmentarza, należącego do parafii rzymskokatolickiej.

Podczas II wojny światowej żydowska społeczność Wysokiego Mazowieckiego (55% mieszkańców) została zdziesiątkowana przez hitlerowców, a kirkut zdewastowany. Wojnę przetrwało tylko ok. 60 granitowych macew[2]. Najstarszy z zachowanych nagrobków został wykonany w 1860 r.[3]

Prace restauracyjne

Dzięki staraniom kanadyjskiego prawnika Michaela H. Traisona, przy współpracy Fundacji Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego oraz uczniów i nauczycieli miejscowej szkoły, zapomniany po wojnie żydowski cmentarz został gruntownie odrestaurowany. Teren kirkutu oczyszczono i ogrodzono, przeprowadzając jednocześnie inwentaryzację zachowanych nagrobków. W pobliżu głównej bramy wejściowej stanął pomnik, odsłonięty 23 listopada 2006 r., upamiętniający Żydów wysokomazowieckich. Na pomniku wyryto w jęz. polskim, hebrajskim i angielskim napis o następującej treści:

Żydzi osiedlili się w Wysokiem Mazowieckiem w XVII wieku. Od drugiej połowy XIX wieku ludność żydowska stanowiła większość mieszkańców miasta, przyczyniając się do jego rozwoju gospodarczego i kulturalnego. W okresie okupacji niemieckiej, w sierpniu 1941 roku, Żydzi z Wysokiego Mazowieckiego zostali zmuszeni do osiedlenia się w getcie. 2 listopada 1942 roku getto zostało zlikwidowane; 2000 jego żydowskich mieszkańców wywieziono do obozu pracy w Zambrowie a po jego likwidacji w styczniu 1943 roku - do Auschwitz. Pamięci żydowskich mieszkańców Wysokiego Mazowieckiego, zamordowanych w czasie Zagłady przez niemieckich nazistów i ich pomocników[4].

Galeria zdjęć

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo podlaskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 31 stycznia 2025, s. 88 [dostęp 2013-09-15].
  2. ↑ P. Burchard podaje liczbę zachowanych nagrobków na ok. 20.
  3. ↑ Według spisu na portalu Wirtualny Cmentarz najstarszy zachowany nagrobek pochodzi z roku 1849.
  4. ↑ Tekst napisu został zaczerpnięty ze strony http://kirkuty.xip.pl/wysokiemazowieckie.htm.

Bibliografia

  • Przemysław Burchard: Pamiątki i zabytki kultury żydowskiej w Polsce. Warszawa: 1990, s. 70.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.