Okręgowy zarząd lasów państwowych (II RP)

Okręgowy zarząd lasów państwowych (II RP) – jednostka organizacyjna Ministerstwa Rolnictwa i Dóbr Państwowych, powołana w celu sprawowania zarządu nad lasami państwowymi. Funkcjonowała w latach 1920–1924.

Historia

Na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 1920 r. w przedmiocie organizacji i zakresu działania okręgowych zarządów lasów państwowych powołano cztery zarządy i utworzono cztery okręgi zarządy lasów państwowych obejmujących określoną liczbę powiatów, w tym w: Warszawie, Radomiu, Siedlcach i Lwowie[1].

OZLP zostały zniesione z utworzeniem przedsiębiorstwa państwowego Polskie Lasy Państwowe w czerwcu 1924[2].

Nazwa „okręgowy zarząd lasów państwowych” była ponownie stosowana od 1960 na określenie przedsiębiorstw lasów państwowych działających w okresie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w latach 1950–1991[a]. OZLP z tego okresu były od października 1956 jednostkami budżetowymi, a w 1958 przybrały formę przedsiębiorstw wielozakładowych podporządkowanych narodowemu planowi gospodarczemu[4][3]. Okręgowe zarządy lasów państwowych zostały z dniem 1 stycznia 1992 przekształcone w regionalne dyrekcje lasów państwowych[5]

Zakres działania Zarządu

Do zakresu działania zarządu okręgowego lasów państwowych należało[1]:

  • administrowanie za pośrednictwem podległych organów lasami państwowymi oraz lasami prywatnymi, pozostającymi pod zarządem państwowym;
  • zawieranie umów o sprzedaż drewna i materiałów tartych, o ile przedmiot sprzedaży w poszczególnym przypadku nie przekraczał 3 tys. m³ drewna użytkowego, 8 tys. m drewna opałowego lub 800 m³ materiałów tartych,
  • zawieranie umów o dzierżawę tartaków i innych zakładów przemysłowych oraz użytków ekonomicznych i innych nieruchomości, położonych w obrębie lasów państwowych lub przekazanych zarządowi okręgowemu lasów państwowych;
  • zawieranie umów o dzierżawą polowania i rybołówstwa o ile czas trwania urnowy nie przekraczał 6 lat a czynsz roczny kwoty 50 tys. marek polskich;
  • kupno i sprzedaż inwentarza żywego i martwego o ile cena kupna-sprzedaży nie przekraczała w ciągu jednego roku budżetowego kwoty 500 tys. marek polskich dla jednego nadleśnictwa;
  • stawianie nowych budowli oraz naprawa istniejących o ile wysokość nakładu nie przekraczała w ciągu roku budżetowego kwoty 500 tys. marek polskich dla poszczególnego obiektu gospodarczego;
  • zawieranie umów na dostawy z terminem nie dłuższym jak dwa lata, o ile należność za dostarczone przedmioty lub wynagrodzenie dostawcy nie przekraczała 500 tys. marek polskich;
  • przedstawianie Ministerstwu Rolnictwa i Dóbr Państwowych do zatwierdzenia planów gospodarczych oraz projektów sposobu eksploatacji bogactw naturalnych;
  • przedstawianie Ministerstwu Rolnictwa i Dóbr Państwowych do zatwierdzenia wniosków w przedmiocie cenników drewna oraz innych płodów i użytków leśnych, jak też zatwierdzenia płac zarobkowych - dziennych i akordowych;
  • mianowanie i przenoszenie w obrębie okręgu urzędników oraz niższych funkcjonariuszów w granicach właściwego etatu osobowego i budżetu;
  • przenoszenie na emeryturę na podstawie istniejących przepisów urzędników oraz funkcjonariuszów niższych szczebli;
  • udzielanie urlopów poza urlopami wypoczynkowymi, urzędnikom i funkcjonariuszom niższym do 4 tygodni;
  • udzielanie w granicach właściwych kredytów urzędnikom niższym funkcjonariuszom zapomóg,
  • wykonywanie wszelkich czynności, jakie z istoty administrowania lasami wynikały oraz wykonywanie poleceń Ministra Rolnictwa i Dóbr Państwowych,
  • przedstawianie Ministerstwu Rolnictwa i Dóbr Państwowych do zatwierdzenia szczegółowych sprawozdań oraz wniosków w sprawach, dotyczących nabywania, zbywania i obciążania,
  • likwidacja serwitutów ciążących na lasach państwowych o ile nie przekraczały wartości 3 tys. m³ drewna użytkowego.

Kierowanie Zarządem

Na czele zarządu okręgowego lasów państwowych stał naczelnik zarządu okręgowego, który kierował działalnością zarządu oraz wszystkimi podległymi mu urzędnikami i funkcjonariuszami niższych szczebli. Ponosił on odpowiedzialność za stan lasów w swoim okręgu, za wszelkie czynności podwładnych mu funkcjonariuszy, za wykonanie budżetu oraz za całą administrację okręgu. Jego bezpośrednim pomocnikiem w wykonaniu właściwych czynności urzędowych był inspektor okręgowy. Naczelnik zarządu mógł mu przekazać stałe pełnomocnictwo do rozstrzygania samodzielnego niektórych spraw[1].

Skład Zarządu

Zarząd okręgowy lasów państwowych składał się z następujących oddziałów[1]:

  • gospodarczo-technicznego,
  • prawno-administracyjnego,
  • urządzania lasów,
  • budowlano-technicznego,
  • rachuby i kasowości.

Prócz tego, przy każdym zarządzie okręgowym czynna była kancelaria[1].

Nadzór na Zarządem

Naczelne kierownictwo nad okręgowymi zarządami lasów państwowych oraz nadzór nad działalnością tych zarządów i organów im podwładnych wykonywało Ministerstwo Rolnictwa i Dóbr Państwowych za pośrednictwem Departamentu Leśnictwa.

Zmiany w rozporządzeniu Rady Ministrów

W 1922 r. wprowadzono zmiany w rozporządzeniu Rady Ministrów polegające na innym sposobie obliczaniu wartości, jakie użytkownicy tracą przy likwidacji serwitutów oraz na podniesieniu norm pieniężnych przy sprzedaży drewna[6][7].

Powierzchnia lasów

Według danych Rocznika Statystycznego RR z 1927 roku w 1923 roku powierzchnia lasów wynosiła 7 946,3 tys. ha powierzchni ogółem, w tym[8]:

  • 2 486,4 tys. ha własność państwową,
  • 5 289,9 tys. ha własność prywatna,
  • 84,9 tys. ha własność kościelna,
  • 85,1 tys. ha inna własność publiczna.

Zobacz też

Uwagi

  1. ↑ Przykład Zielonej Góry wskazuje, że do 1951 nosiły nazwę rejonów lasów państwowych, następnie do 1956 – okręgów lasów państwowych i do 1960 – zarządów lasów państwowych[3].

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 listopada 1920 r. w przedmiocie organizacji i zakresu działania okręgowych zarządów lasów państwowych. [online], isap.sejm.gov.pl [dostęp 2023-12-02].
  2. ↑ Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 28 czerwca 1924 r. o statucie przedsiębiorstwa „Polskie Lasy Państwowe”. Dz.U. z 1924 r. nr 56, poz. 570, art. 3.
  3. 1 2 Anna Niemiec, Historia [online], zielonagora.lasy.gov.pl [dostęp 2025-03-28].
  4. ↑ Rozporządzenie Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 17 grudnia 1959 r. w sprawie organizacji i zakresu działania przedsiębiorstw lasów państwowych. Dz.U. z 1960 r. nr 2, poz. 13, art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 2.
  5. ↑ Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach. Dz.U. z 1991 r. nr 101, poz. 444, art. 75 pkt 1.
  6. ↑ Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 listopada 1922 r. w przedmiocie uzupełnienia rozporządzenia o organizacji i zakresie działania okręgowych zarządów lasów państwowych. Dz.U. z 1922 r. nr 106, poz. 982
  7. ↑ Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Dóbr Państwowych z dnia 5 grudnia 1922 r. w przedmiocie zmiany norm pieniężnych, wymienionych w punktach c), d), e), f), g), h) § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 listopada 1920 r. o organizacji i zakresie działania okręgowych zarządów lasów państwowych. Dz.U. z 1922 r. nr 112, poz. 1023
  8. ↑ Rocznik Statystyki Rzeczypospolitej Polskiej 1927, t. 5, Warszawa: Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, 1927, s. 128.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.