Olejówka

Olejówka
Protoxerus
Forsyth Major, 1893[1]
Ilustracja
Olejówka leśna (P. stangeri)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ssaki

Podgromada

żyworodne

Infragromada

łożyskowce

Rząd

gryzonie

Podrząd

wiewiórkokształtne

Rodzina

wiewiórkowate

Podrodzina

afrowiórki

Plemię

olejówki

Rodzaj

olejówka

Typ nomenklatoryczny

Sciurus stangeri G.R. Waterhouse, 1842

Synonimy
Podrodzaje i gatunki

2 podrodzaje i 2 gatunki – zobacz opis w tekście

Olejówka[4] (Protoxerus) – rodzaj ssaków z podrodziny afrowiórek (Xerinae) w obrębie rodziny wiewiórkowatych (Sciuridae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Afryce[5][6][7].

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) 240–305 mm, długość ogona 298–308 mm; masa ciała 415–761 g[6][8].

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1893 roku szwajcarski zoolog Charles Immanuel Forsyth Major w artykule zatytułowanym O niektórych wiewiórkach mioceńskich, z uwagami na temat uzębienia i klasyfikacji Sciurinae, opublikowanym w czasopiśmie „Proceedings of the Zoological Society of London”[1]. Forsyth Major wymienił trzy gatunki – Sciurus ebii Temminck, 1853, Macroxus aubinnii J.E. Gray, 1873 i Sciurus stangeri G.R. Waterhouse, 1842 – z których gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie)[9] Sciurus stangeri G.R. Waterhouse, 1842 (olejówka leśna).

Etymologia

  • Protoxerus: gr. πρωτο- prōto- ‘pierwszy, nowy’; rodzaj Xerus Hemprich & Ehrenberg, 1833 (afrowiórka)[10].
  • Myrsilus: Myrsilos (gr. Μυρσιλος Mursilos), król Lidii[11]. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Macroxus aubinnii J.E. Gray, 1873.
  • Allosciurus: gr. αλλος allos ‘inny, dziwny’; rodzaj Sciurus Linnaeus, 1758 (wiewiórka)[3].

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki zgrupowane w dwóch podrodzajach[12][8][5][4]:

Podrodzaj Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa[4] Podgatunki[6][5][8] Rozmieszczenie geograficzne[6][5][8] Podstawowe wymiary[6][8][c] Status
IUCN[13]
Protoxerus
Protoxerus stangeri (G.R. Waterhouse, 1842) olejówka leśna 12 podgatunków Afryka Zachodnia i Środkowa od Sierra Leone na wschód do Ugandy i zachodniej Kenii, na południe do północnej Angoli, południowej Demokratycznej Republiki Konga i zachodniej Tanzanii oraz wyspa Bioko; zakres wysokości: około 2000 m n.p.m. DC: 28–30 cm
DO: 30–31 cm
MC: 538–761 g		  LC 
Allosciurus Protoxerus aubinnii (J.E. Gray, 1873) olejówka wąskoogonowa 2 podgatunki Afryka Zachodnia w południowej Gwinei, południowym Sierra Leone, Liberii, południowego Wybrzeża Kości Słoniowej i południowo-zachodniej Ghany DC: 24–25 cm
DO: około 30 cm
MC: 415–525 g		  NT 

Kategorie IUCN:  LC  – gatunek najmniejszej troski,  NT  – gatunek bliski zagrożenia.

Uwagi

  1. ↑ Młodszy homonim Myrsilus Stål, 1866 (Hemiptera).
  2. ↑ Nowa nazwa dla Myrsilus O. Thomas, 1909.
  3. ↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

Przypisy

  1. 1 2 Ch.I. Forsyth Major. On some Miocene Squirrels, with Remarks on the Dentition and Classification of the Sciurinæ. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 61, s. 189, 1893. (ang.).
  2. ↑ O. Thomas. The generic arrangement of the African Squirrels. „The Annals and Magazine of Natural History”. Eighth Series. 3 (18), s. 470, 1909. (ang.).
  3. 1 2 L.R. Conisbee: A List of the Names Proposed for Genera and Subgenera of Recent Mammals, from the Publication of T. S. Palmer’s Index Generum Mammalium, 1904 to the End of 1951. London: The Trustees of the British Museum, 1953, s. 7. (ang.).
  4. 1 2 3 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 207. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
  5. 1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 610. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
  6. 1 2 3 4 5 J. Koprowski, E. Goldstein, K. Bennett & C. Pereira: Family Sciuridae (Tree, Flying and Ground Squirrels, Chipmunks, Prairie Dogs and Marmots). W: D.E. Wilson, T.E. Lacher, Jr & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 6: Lagomorphs and Rodents I. Barcelona: Lynx Edicions, 2016, s. 829–830. ISBN 978-84-941892-3-4. (ang.).
  7. ↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Protoxerus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-12-23].
  8. 1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 391. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
  9. ↑ O. Thomas. On the mammals obtained by Mr. A. Whyte in Nyasaland, and presented to the British Museum by Sir H. H. Johnston, K.C.B.; being a fifth contribution to the mammal-fauna of Nyasaland. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 1897 (4), s. 933, 1898. (ang.).
  10. ↑ T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 586, 1904. (ang.).
  11. ↑ E.C. Jaeger: Source-book of biological names and terms. Wyd. 3 (Revised second printing). Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 161. (ang.).
  12. ↑ C.J. Burgin, J.S. Zijlstra, M.A. Becker, H. Handika, J.M. Alston, J. Widness, S. Liphardt, D.G. Huckaby & N.S. Upham: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.1) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-04-27]. (ang.).
  13. ↑ Taxonomy: Protoxerus – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-04-27]. (ang.).
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.