Oman szlachtawa

Oman szlachtawa
Ilustracja
Systematyka[1][2]
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

astropodobne

Rząd

astrowce

Rodzina

astrowate

Podrodzina

Asteroideae

Rodzaj

Pentanema / oman

Gatunek

oman szlachtawa

Nazwa systematyczna
Pentanema squarrosum (L.) D.Gut.Larr., Santos-Vicente, Anderb., E.Rico & M.M.Mart.Ort.
Phytotaxa 395: 18 (2019)[3]

Oman szlachtawa (Pentanema squarrosum (L.) D.Gut.Larr., Santos-Vicente, Anderb., E.Rico & M.M.Mart.Ort.)[4]gatunek rośliny dwu- lub wieloletniej z rodziny astrowatych. Tradycyjnie włączany do rodzaju oman Inula (jako I. conyza), jednak w 2018 zawężono ujęcie tego rodzaju i gatunek trafił do rodzaju Pentanema[5][3]. Występuje w środkowej i południowej Europie, w zachodniej Azji (w Azji Mniejszej, na Kaukazie i w Iranie) oraz w północnej Afryce (w Algierii)[4][3]. Introdukowany rośnie w Kolumbii[3] i Nowej Zelandii[4]. W Polsce występuje na południu od dolnośląskiego po podkarpackie[6].

Morfologia

Pokrój
Kwiatostan
Pokrój
Roślina zielna o łodydze wzniesionej, osiągającej 20–100, rzadziej nawet do 130 cm wysokości. Łodyga jest pojedyncza, rozgałęzia się tylko w obrębie kwiatostanu. Jest krótko owłosiona i fioletowo nabiegła[7].
Liście
Dolne liście mają nasadę stopniowo zwężającą się w ogonek, średnie i górne są siedzące. Blaszka dolnych liści jest podłużnie jajowata i zaokrąglona na szczycie. Średnie i górne liście są ostro zakończone[7].
Kwiaty
Zebrane w liczne koszyczki o średnicy ok. 1 cm tworzące kwiatostany złożone w postaci podbaldachu. Okrywę koszyczków tworzą lancetowate, zielone listki, przy czym te wewnętrzne są dłuższe od zewnętrznych i purpurowo nabiegłe. Kwiaty są żółtawe, wszystkie rurkowate lub brzeżne z bardzo krótkim języczkiem[7].
Owoce
Silnie bruzdowane, ciemnobrunatne niełupki o długości ok. 2 mm, zwieńczone czerwono-białym puchem kielichowym[7].

Biologia i ekologia

Roślina dwuletnia i bylina kwitnąca od lipca do września. Zasiedla miejsca nasłonecznione, suche, na glebach zasobnych w węglan wapnia. Rośnie w murawach, zaroślach i widnych lasach[7].

Przypisy

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-03-24] (ang.).
  3. 1 2 3 4 5 Pentanema squarrosum (L.) D.Gut.Larr., Santos-Vicente, Anderb., E.Rico & M.M.Mart.Ort., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2023-12-12].
  4. 1 2 3 Germplasm Resources Information Network (GRIN)
  5. David Gutiérrez-Larruscain, María Santos-Vicente, Arne A. Anderberg, Enrique Rico, María Montserrat Martínez-Ortega. Phylogeny of the Inula group (Asteraceae: Inuleae): Evidence from nuclear and plastid genomes and a recircumscription of Pentanema. „Taxon”. 67, 1, s. 149-164, 2018. DOI: 10.12705/671.9.
  6. Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce, Adam Zając (red.), Maria Zając (red.), Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001, s. 305, ISBN 83-915161-1-3, OCLC 831024957.
  7. 1 2 3 4 5 Kazimierz Zarzycki, Inula L., Oman, [w:] Bogumił Pawłowski, Adam Jasiewicz (red.), Flora polska. Rośliny naczyniowe Polski i ziem ościennych, t. XII, Warszawa, Kraków: PAN, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1971, s. 188.