Oman szlachtawa
![]() | |||||
| Systematyka[1][2] | |||||
| Domena | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Królestwo | |||||
| Podkrólestwo | |||||
| Nadgromada | |||||
| Gromada | |||||
| Podgromada | |||||
| Nadklasa | |||||
| Klasa | |||||
| Nadrząd | |||||
| Rząd | |||||
| Rodzina | |||||
| Podrodzina | |||||
| Rodzaj | |||||
| Gatunek |
oman szlachtawa | ||||
| Nazwa systematyczna | |||||
| Pentanema squarrosum (L.) D.Gut.Larr., Santos-Vicente, Anderb., E.Rico & M.M.Mart.Ort. Phytotaxa 395: 18 (2019)[3] | |||||
| |||||
Oman szlachtawa (Pentanema squarrosum (L.) D.Gut.Larr., Santos-Vicente, Anderb., E.Rico & M.M.Mart.Ort.)[4] – gatunek rośliny dwu- lub wieloletniej z rodziny astrowatych. Tradycyjnie włączany do rodzaju oman Inula (jako I. conyza), jednak w 2018 zawężono ujęcie tego rodzaju i gatunek trafił do rodzaju Pentanema[5][3]. Występuje w środkowej i południowej Europie, w zachodniej Azji (w Azji Mniejszej, na Kaukazie i w Iranie) oraz w północnej Afryce (w Algierii)[4][3]. Introdukowany rośnie w Kolumbii[3] i Nowej Zelandii[4]. W Polsce występuje na południu od dolnośląskiego po podkarpackie[6].
Morfologia


- Pokrój
- Roślina zielna o łodydze wzniesionej, osiągającej 20–100, rzadziej nawet do 130 cm wysokości. Łodyga jest pojedyncza, rozgałęzia się tylko w obrębie kwiatostanu. Jest krótko owłosiona i fioletowo nabiegła[7].
- Liście
- Dolne liście mają nasadę stopniowo zwężającą się w ogonek, średnie i górne są siedzące. Blaszka dolnych liści jest podłużnie jajowata i zaokrąglona na szczycie. Średnie i górne liście są ostro zakończone[7].
- Kwiaty
- Zebrane w liczne koszyczki o średnicy ok. 1 cm tworzące kwiatostany złożone w postaci podbaldachu. Okrywę koszyczków tworzą lancetowate, zielone listki, przy czym te wewnętrzne są dłuższe od zewnętrznych i purpurowo nabiegłe. Kwiaty są żółtawe, wszystkie rurkowate lub brzeżne z bardzo krótkim języczkiem[7].
- Owoce
- Silnie bruzdowane, ciemnobrunatne niełupki o długości ok. 2 mm, zwieńczone czerwono-białym puchem kielichowym[7].
Biologia i ekologia
Roślina dwuletnia i bylina kwitnąca od lipca do września. Zasiedla miejsca nasłonecznione, suche, na glebach zasobnych w węglan wapnia. Rośnie w murawach, zaroślach i widnych lasach[7].
Przypisy
- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-03-24] (ang.).
- 1 2 3 4 5 Pentanema squarrosum (L.) D.Gut.Larr., Santos-Vicente, Anderb., E.Rico & M.M.Mart.Ort., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2023-12-12].
- 1 2 3 Germplasm Resources Information Network (GRIN)
- ↑ David Gutiérrez-Larruscain, María Santos-Vicente, Arne A. Anderberg, Enrique Rico, María Montserrat Martínez-Ortega. Phylogeny of the Inula group (Asteraceae: Inuleae): Evidence from nuclear and plastid genomes and a recircumscription of Pentanema. „Taxon”. 67, 1, s. 149-164, 2018. DOI: 10.12705/671.9.
- ↑ Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce, Adam Zając (red.), Maria Zając (red.), Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001, s. 305, ISBN 83-915161-1-3, OCLC 831024957.
- 1 2 3 4 5 Kazimierz Zarzycki, Inula L., Oman, [w:] Bogumił Pawłowski, Adam Jasiewicz (red.), Flora polska. Rośliny naczyniowe Polski i ziem ościennych, t. XII, Warszawa, Kraków: PAN, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1971, s. 188.
- African Plant Database ID: 137997
- FloraWeb: 22227
- GBIF: 3148355, 3148475
- iNaturalist: 57864
- IPNI: 915087-1, 225811-1
- NCBI: 119177
- Plant Finder: 277209
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): gcc-117606
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:915087-1
- Tela Botanica: 35770
- identyfikator Tropicos: 2700934
- IRMNG: 11783949
- CoL: 3PT3W
