Pałac Kawalera

Pałac Kawalera
Zabytek: nr rej.
– A/839/2021 z 21.06.2021 (woj. śląskie)[1]
– A/1458/92 z 30.03.1992 (woj. katowickie)[2]
Ilustracja
Widok z południowego wschodu (2021)
Państwo

 Polska

Województwo

 śląskie

Miejscowość

Świerklaniec

Adres

ul. Parkowa 30

Styl architektoniczny

neobarok

Architekt

Ernst von Ihne

Rozpoczęcie budowy

1903

Ukończenie budowy

1906

Pierwszy właściciel

Donnersmarckowie

Obecny właściciel

Gmina Świerklaniec

Położenie na mapie gminy Świerklaniec
Mapa konturowa gminy Świerklaniec, na dole nieco na prawo znajduje się ikonka pałacu z opisem „Pałac Kawalera”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się ikonka pałacu z opisem „Pałac Kawalera”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, blisko centrum u góry znajduje się ikonka pałacu z opisem „Pałac Kawalera”
Położenie na mapie powiatu tarnogórskiego
Mapa konturowa powiatu tarnogórskiego, blisko centrum po prawej na dole znajduje się ikonka pałacu z opisem „Pałac Kawalera”
Ziemia50°25′53,3280″N 18°57′09,0360″E/50,431480 18,952510

Pałac Kawalera (także Dom Kawalera, niem. Kavaliershaus) – zabytkowy[3] pałac w Świerklańcu.

Historia

Obiekt wybudowany w latach 1903–1906 na zlecenie Guido Henckel von Donnersmarcka w stylu francuskiego neobaroku i wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa śląskiego. Projekt wykonał znany berliński architekt Ernst von Ihne, związany z dworem cesarskim w Berlinie.

Rezydencja rodu Donnersmarcków została wybudowana specjalnie dla Wilhelma II, który przyjeżdżał do Świerklańca na polowania. Budowlę wzniesiono w parku świerklanieckim w pobliżu nieistniejącego już pałacu zwanego „Małym Wersalem” lub „Śląskim Wersalem”. Pałac Kawalera pełnił zatem funkcję luksusowego domu gościnnego, uzupełniającego większy kompleks rezydencjonalny.

W latach 1924–1937 w pałacu mieszkał przewodniczący Komisji Mieszanej dla Górnego Śląska Felix Calonder. Po zakończeniu II wojny światowej obiekt, częściowo spalony, został odbudowany i w latach 50. oddany w zarząd PTTK[4], które urządziło w nim schronisko turystyczne. Na parterze urządzono restaurację i kawiarnię, a na piętrze usytuowano pokoje noclegowe[5] dla 75 osób[4].

W późniejszych latach obiekt służył jako ośrodek szkoleniowy dla górnictwa. Potem w „Pałacu Kawalera” mieścił się hotel i restauracja, które funkcjonowały do marca 2015 roku. Obecnie odbywają się w nim wystawy, wernisaże i imprezy okolicznościowe. Dodatkowo w weekendy i (na życzenie) w ciągu tygodnia po pałacu i świerklanieckim parku zwiedzających oprowadzają przewodnicy zrzeszeni w Stowarzyszeniu Wrazidlok. Obiektem zarządza gmina Świerklaniec.

Architektura

Obiekt w stylu francuskiego neobaroku został zaprojektowany przez Ernsta von Ihne. Budynek ma zwartą, prostokątną bryłę o dwóch kondygnacjach, z mansardowym dachem ukrytym za dekoracyjną balustradą attyki. Fasady łączą ceglane ściany z detalami wykonanymi z piaskowca – boniowane narożniki, gzymsy i obramienia okien nadają elewacjom dostojny charakter. Wejście główne ozdabia portyk z półkolistym portalem i kartuszem herbowym rodziny Donnersmarcków, a całości dopełniają stylowe rzeźby i wazony zdobiące balustradę attykową. Na frontonie pałacu wyryto napis: „Memento vivere” (Pamiętaj o życiu), napis miał zachęcać do zabawy.

Wnętrza pałacu cechowała wyrafinowana luksusowa aranżacja, nowoczesna jak na początek XX wieku. Do dyspozycji gości oddano reprezentacyjny hol z okazałą, dwubiegową klatką schodową[4] – wyłożoną marmurem i zdobioną lustrami – prowadzącą na piętro. Pomieszczenia wyposażono w najnowocześniejsze udogodnienia: m.in. w wanny marki Royal sprowadzone z Ameryki (odlane z jednego kawałka fajansu), posadzki z marmuru, parkiety z drewna dębowego oraz centralne ogrzewanie, które działało bez zarzutu.

Rezydencję rodu Henckel von Donnersmarck otacza 185-hektarowy park w stylu francuskim.

Galeria

Przypisy

  1. ↑ Wykaz wpisanych obiektów do rejestru zabytków województwa śląskiego w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 2 lipca 2021 r. (pol.) wkz.katowice.pl [dostęp 2021-07-03].
  2. ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 31 stycznia 2025.
  3. ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 31 stycznia 2025.
  4. 1 2 3 Jerzy Nowak (red.): Przewodnik po Katowicach. Katowice: Wydawnictwo „Śląsk”, 1962, s. 160.
  5. ↑ Anna Jurkiewicz, Stanisław Ziemba: Województwo katowickie. Przewodnik. Warszawa: Sport i Turystyka, 1962, s. 225.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.