Pałac w Racocie

Pałac w Racocie
Zabytek: nr rej. 355/A z 31.01.1952[1]
Ilustracja
Fasada pałacu z portykiem (2009)
Państwo

 Polska

Województwo

 wielkopolskie

Miejscowość

Racot

Adres

ul. Dworcowa 5

Typ budynku

pałac

Styl architektoniczny

klasycyzm

Ważniejsze przebudowy

druga poł. XVIII w.

Położenie na mapie gminy wiejskiej Kościan
Mapa konturowa gminy wiejskiej Kościan, w centrum znajduje się punkt z opisem „Pałac w Racocie”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej znajduje się punkt z opisem „Pałac w Racocie”
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa konturowa województwa wielkopolskiego, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Pałac w Racocie”
Położenie na mapie powiatu kościańskiego
Mapa konturowa powiatu kościańskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Pałac w Racocie”
Ziemia52°03′34,94″N 16°42′28,84″E/52,059706 16,708011
Herby Prus III Jabłońskiego i Kierdeja Czaplicy
Uczestnicy kolonii letnich w Pałacu w Racocie.
Kolonie tematyczne dla dzieci i młodzieży w Pałacu Racot.

Pałac w Racocie – zabytkowy pałac z XVIII w. we wsi Racot w województwie wielkopolskim; wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa wielkopolskiego[2].


Pałac powstał w drugiej połowie XVIII w., natomiast w zależności od źródła podawane są różne lata[3][4][5].

Historia

Dwór w Racocie – należący do Broniszów – rozbudowała Dorota z Broniszów Jabłonowska, żona księcia i wojewody rawskiego, jednak został zniszczony w czasie walk Rosjan z konfederatami barskimi[6][7]. Przed jej śmiercią powstały dwie oficyny oraz budynki gospodarcze określane jako stajnia i wozownia, a przebudowane z dawnej gorzelni[4][6][7]. Syn Doroty – książę Antoni Barnaba Jabłonowski, wojewoda poznański – rozbudował dwór na pałac, a z tyłu za pałacem założył park w stylu angielskim o powierzchni 10,95 ha[4][7]. Pałac stanowił ważny ośrodek kulturalny: dla miejscowego teatrzyku sztuki pisał mieszkający w regionie Józef Wybicki, a w dworze zatrzymywali się znamienici goście, m.in. pierwszy prezydent Warszawy Ignacy Wyssogota Zakrzewski, ks. Józef Poniatowski i Tadeusz Kościuszko[3][4][7][8].

W roku 1799 książę Jabłonowski odsprzedał pałac i dobra racockie Wilhelmowi Orańskiemu, późniejszemu królowi Niderlandów[6]. Z końcem XIX w. wnuczka króla Wilhelma I – księżniczka Zofia Holenderska – wniosła Racot w posagu książęcej rodzinie Sachsen-Weimar-Eisenach[6][7]. W roku 1902 wielki książę saksoński Wilhelm Ernst dobudował skrzydło północne pałacu, w którym urządzono liczne pokoje gościnne[5].

Na mocy zapisów traktatu wersalskiego z 1919 roku dobra racockie wraz z pałacem przeszły na własność skarbu Państwa Polskiego. W 1921 roku zespół pałacowy decyzją rady ministrów przeznaczono na rezydencję prezydentów Rzeczypospolitej Polskiej[5][6]. W lipcu 1927 roku w Racocie przebywał na dwutygodniowym wypoczynku Ignacy Mościcki wraz z małżonką i adiutantem generalnym, płk. Sergiuszem Zahorskim[9].

W roku 1928 została powołana jedna z trzech przedwojennych polskich stadnin – Państwowa Stadnina Koni w Racocie. W latach 1968–1970 budynek wyremontowano[5]. W 1995 roku Państwową Stadninę Koni w Racocie przekształcono w spółkę skarbu Państwa nadzorowaną przez Agencję Nieruchomości Rolnych. W stadninie hodowane są konie rasy wielkopolskiej i szlachetnej półkrwi. W latach 80. XX wieku stadnina z 700 końmi była największą w Europie[3][4][8]. Od 1968 podejmowano również eksperymenty z konikami polskimi[3][8].

W latach 2000–2004 pałac poddano kapitalnemu remontowi. Po jego zakończeniu utworzono Ośrodek Szkoleniowo-Rekreacyjny dysponujący hotelem, restauracją oraz zapleczem do świadczenia usług turystycznych i łowieckich. Od 2019 roku w Pałacu odbywają się tematyczne kolonie dla dzieci i młodzieży. Częściowo zachował się oryginalny wystrój wnętrz, w tym sztukaterie i meble[5][6].

Opis

Klasycystyczny, piętrowy pałac wybudowany na planie prostokąta, kryty dachem czterospadowym. Od frontu portyk z czterema kolumnami toskańskimi[10] podtrzymującymi fronton zawierający kartusz z herbami: Prus III Antoniego Barnaby Jabłonowskiego i Kierdeja[10] jego żony Tekli Czaplic[3] oraz orderami: Orła Białego i św. Stanisława[11].

Zabudowa jest w pełni jednorodna, z przewagą stylu klasycystycznego (pałac) oraz wpływami baroku (oficyny). Projekt przypisuje się najczęściej Dominikowi Merliniemu, twórcy m.in. Łazienek Królewskich, warszawskiej rezydencji Jabłonowskich oraz pałacu w Rogalinie[3][5][6][8]. Autorstwo projektu wzbudza wątpliwości – być może współczesną formę pałacu zaprojektował Jan Chrystian Kamsetzer[6].

Przypisy

  1. ↑ Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków na terenie województwa wielkopolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 86. [dostęp 2014-03-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-08-30)].
  2. ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo wielkopolskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 31 stycznia 2025.
  3. 1 2 3 4 5 6 Kazimierz Szalewski: Leszno i okolice. Sport i Turystyka, 1981, s. 114-115. ISBN 83-217-2348-9.
  4. 1 2 3 4 5 Paweł Anders: Pojezierze Leszczyńskie. Wydawnictwo PTTK „Kraj”, 1985, s. 95. ISBN 83-7005-010-7.
  5. 1 2 3 4 5 6 Alicja Dziewulska, Jan Maj: Kościan: mapa topograficzna Polski. Wydanie turystyczne. Warszawa: Państwowe Przedsiębiorstwo Geodezyjno-Kartograficzne, 1997. ISBN 83-7135-149-6.
  6. 1 2 3 4 5 6 7 8 Pałac w Racocie. Region Wielkopolska. [dostęp 2013-03-03].
  7. 1 2 3 4 5 Racot, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. IX: Pożajście – Ruksze, Warszawa 1888, s. 369.
  8. 1 2 3 4 Franciszek Jaśkowiak, Włodzimierz Łęcki: Poznań i okolice. Sport i Turystyka, 1983, s. 265. ISBN 83-217-2434-5.
  9. ↑ „Żołnierz Wielkopolski” Nr 41 (255) z 14 sierpnia 1927 r.
  10. 1 2 Dokumenty NID. [dostęp 2025-04-05].
  11. ↑ Racot
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.