Pałace władców Abomeyu

Pałace władców Abomeyu[1][a]
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Ilustracja
Pałac króla Abomeyu – Glele (1856–1889)
Państwo

 Benin

Typ

kulturowy

Spełniane kryterium

III, IV

Numer ref.

323

Region[b]

Afryka

Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę

1985
na 9. sesji

Obiekt zagrożony

1985–2007

Położenie na mapie Beninu
Mapa konturowa Beninu, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Pałace władców Abomeyu”
Położenie na mapie Afryki
Mapa konturowa Afryki, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Pałace władców Abomeyu”
Ziemia7°11′08″N 1°59′17″E/7,185556 1,988056
Reliefy na pałacu królewskim

Pałace władców Abomeyu – kompleks dziesięciu pałaców dwunastu królów Dahomeju w Abomeyu, obecnie teren Beninu.

W 1985 roku królewskie pałace zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Historia

Pałace były wznoszone dla dwunastu kolejnych władców królestwa Dahomeju, które istniało od poł. XVII do końca XIX wieku[6]. Na terenie kompleksu mieszkali nie tylko władcy, ale ich rodziny – pod koniec XIX w. kilka tysięcy osób[7]. Kompleks pałacowy był nie tylko ośrodkiem władzy politycznej, ale stanowił także główny ośrodek rozwoju rzemiosła[6]. Znajdował się tu również skarbiec królestwa[6]. Według XIX-wiecznych opisów było to „królestwo w królestwie”[8].

Pałace zostały częściowo zniszczone w 1892 roku podczas próby zajęcia Abomeyu przez wojska francuskie, kiedy Behanzin (1889–1894) podjął próbę spalenia kompleksu, by nie wpadł w ręce wroga[9]. Ponadto wiele z nich uległo zniszczeniu wskutek działalności żywiołów – przede wszystkim ulewnych opadów deszczu[10]. W czasach kolonialnych oraz po uzyskaniu niepodległości przez Benin w 1960 roku, w różnych okresach pałace stały albo opuszczone albo poddawane były przebudowom, rozbudowom i odbudowom[10].

Współcześnie pałace nie są zamieszkane[6]. W pałacach królów Ghezo i Glele znajduje się Historyczne Muzeum Abomeyu poświęcone historii Dahomeju[6].

W 1985 roku królewskie pałace zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO oraz jednocześnie na listę obiektów zagrożonych[6]. W 1984 roku kompleks został zniszczony przez tornado, po odbudowie, w 2007 roku został usunięty z listy obiektów zagrożonych[11].

W 2009 roku pałace zostały częściowo zniszczone w pożarze buszu[12]. Wiatr harmattan sprawił, że ogień rozprzestrzeniał się szybko, strawił słomiane dachy i zniszczył strukturę sześciu budynków wokół dwóch świątyń króla Agasu oraz groby królów Agonglo i Ghezo i ich 41 żon[12]. Kompleks ponownie zajął ogień w 2015 roku – spłonął dach pałacu Houegbadji[13].

Architektura

Kompleks zajmuje obszar 47 ha i podzielony jest drogą na dwie części: po stronie północno-zachodniej znajduje się osobny pałac króla Akaby (1685–1708), a po drugiej – zespół rezydencji m.in. z pałacem Houegbadji (1645–1685)[6]. Do dziś zachowały się m.in. XIX-wieczne pałace królów Ghezo (1818–1856), Glele (1856–1889) i częściowo Behanzina (1889–1894), a także ruiny pałacu Agadży (1708–1732) oraz grobów królów Tegbessou (1732–1774), Kplingy (1774–1789) i Agonglo (1789–1797)[14].

Budynki wznoszone były z lokalnie dostępnych materiałów: ziemi i gliny, drewna palmowego, bambusu, mahoniu i iroko oraz słomy, która stanowi pokrycie dachów[15]. Obydwa zespoły otoczone były murami z gliny, które częściowo zachowały się do dziś[6]. Średnia grubość murów pałacowych wynosiła prawie pół metra, co zapewniało przyjemną temperaturę w ich wnętrzach[15].

Niektóre budynki zdobiły płaskie reliefy wykonane z materiału z kopców termitów wymieszanego z olejem palmowym i pomalowane farbami na bazie pigmentów mineralnych i roślinnych[15][16]. Reliefy umieszczano w specjalnych niszach, z reguły w fasadach budynków[16]. 50 oryginalnych reliefów zostało odrestaurowanych i tworzy część stałej ekspozycji Historycznego Muzeum Abomeyu utworzonego w 1945 roku[17][18].

Każdy pałac miał trzy dziedzińce: zewnętrzny, wewnętrzny i prywatny, otoczony własnym murem z gliny[6][14]:

  • dziedziniec zewnętrzny (kpododżi) wyznaczały trzy budynki: gmach, gdzie zbierała się rada (logodo), kwatera straży (legedexo) i kwatera księżniczek odpowiedzialnych za kult przodków (tasinonxo)[8]. Niektórzy królowie wznosili czwarty budynek (jononho), gdzie odbywały się ich spotkania z wysłannikami z zagranicy[10]. Na dziedzińcu zewnętrznym organizowano ceremonie rytualne i parady wojskowe[14][8];
  • dziedziniec wewnętrzny (ajalalahennu) wyznaczony przez budynki rezydencji królewskich, służył ceremoniom prywatnym i kultowi przodków[10]. W największym budynku (ajalala) znajdowały się sypialnie: królewska oraz kobiet opiekujących się dziedzińcem. Pomiędzy nimi była sala audiencyjna[10];
  • dziedziniec prywatny (honga) wyznaczały budynki prywatnych kwater króla, do których wstęp miały jedynie ulubione żony i dzieci króla, uzdrowiciele, pięciu ministrów oraz następca tronu[19].

Przypisy

  1. ↑ Benin. Polski Komitet ds. UNESCO. [dostęp 2017-05-24].
  2. Benin. Polski Komitet ds. UNESCO. [dostęp 2017-05-24].
  3. ↑ Benin. Polski Komitet ds. UNESCO. [dostęp 2017-05-24].
  4. Benin. Polski Komitet ds. UNESCO. [dostęp 2017-05-24].
  5. ↑ Benin. Polski Komitet ds. UNESCO. [dostęp 2017-05-24].
  6. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 UNESCO: Royal Palaces of Abomey. [dostęp 2017-05-21]. (ang.).
  7. ↑ Francesca Piqué, Leslie H. Rainer: Palace Sculptures of Abomey: History Told on Walls. Getty Publications, 2000, s. 35. ISBN 978-0-89236-569-2. [dostęp 2017-05-21]. (ang.).
  8. 1 2 3 Francesca Piqué, Leslie H. Rainer: Palace Sculptures of Abomey: History Told on Walls. Getty Publications, 2000, s. 36. ISBN 978-0-89236-569-2. [dostęp 2017-05-21]. (ang.).
  9. ↑ Francesca Piqué, Leslie H. Rainer: Palace Sculptures of Abomey: History Told on Walls. Getty Publications, 2000, s. 39. ISBN 978-0-89236-569-2. [dostęp 2017-05-21]. (ang.).
  10. 1 2 3 4 5 Francesca Piqué, Leslie H. Rainer: Palace Sculptures of Abomey: History Told on Walls. Getty Publications, 2000, s. 37. ISBN 978-0-89236-569-2. [dostęp 2017-05-21]. (ang.).
  11. ↑ UNESCO: Royal Palaces of Abomey and Kathmandu removed from Danger List. 2007-06-25. [dostęp 2017-05-21]. (ang.).
  12. 1 2 UNESCO: Devastating fire at the Royal Palaces of Abomey (Benin). 2009-02-13. [dostęp 2017-05-21]. (ang.).
  13. ↑ UNESCO: Another Fire at the Royal Palaces of Abomey World Heritage site in Benin. 2015-01-18. [dostęp 2017-05-21]. (ang.).
  14. 1 2 3 UNESCO: Royal Palaces of Abomey. [dostęp 2017-05-21]. (ang.).
  15. 1 2 3 The Abomey Historical Museum: Architecture. [dostęp 2017-05-21]. (ang.).
  16. 1 2 Francesca Piqué, Leslie H. Rainer: Palace Sculptures of Abomey: History Told on Walls. Getty Publications, 2000, s. 52. ISBN 978-0-89236-569-2. [dostęp 2017-05-21]. (ang.).
  17. ↑ The Abomey Historical Museum: Collections. [dostęp 2017-05-21]. (ang.).
  18. ↑ The Abomey Historical Museum: The Abomey Historical Museum. [dostęp 2017-05-21]. (ang.).
  19. ↑ Francesca Piqué, Leslie H. Rainer: Palace Sculptures of Abomey: History Told on Walls. Getty Publications, 2000, s. 38. ISBN 978-0-89236-569-2. [dostęp 2017-05-21]. (ang.).
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.