Pacyfikacja Świekatowa

Pacyfikacja Świekatowa
Ilustracja
Upamiętnienie jednego z miejsc egzekucji w Świekatowie
Państwo

 Polska

Miejsce

Świekatowo

Data

3 września 1939

Liczba zabitych

22 osoby

Typ ataku

rozstrzelanie

Sprawca

Wehrmacht

Położenie na mapie Polski w 1939 r.
Mapa konturowa Polski w 1939 r., po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „miejsce zdarzenia”
Ziemia53°25′08″N 18°05′27″E/53,418889 18,090833

Pacyfikacja Świekatowa – zbrodnia wojenna popełniona przez żołnierzy niemieckiego Wehrmachtu 3 września 1939 roku, w czasie II wojny światowej, we wsi Świekatowo w Borach Tucholskich.

2 września 1939 roku w okolicach Świekatowa doszło do zaciekłych walk między wojskami polskimi a niemieckimi. Następnego dnia niezidentyfikowany oddział Wehrmachtu częściowo spalił wieś. W kilku egzekucjach zamordowano 22 mężczyzn.

Przebieg

Tablica upamiętniająca drugie miejsce egzekucji w Świekatowie

Pierwsze niemieckie oddziały dotarły do Świekatowa już wieczorem 1 września 1939 roku[1]. Następnego dnia w okolicach wsi rozegrała się bitwa między oddziałami niemieckiej 3 DPanc. a polską 27 DP. Polacy ponieśli w niej ciężkie straty[1][2].

3 września do Świekatowa wkroczył niezidentyfikowany oddział piechoty Wehrmachtu[a]. Niemieccy żołnierze zaczęli podpalać zabudowania[2]. Ukrywającą się ludność wyprowadzono z domów i piwnic, do niektórych pomieszczeń wrzucano granaty. Zatrzymanych mężczyzn podzielono na kilka grup, po czym rozstrzelano na oczach żon i dzieci[1][b]. Egzekucje miały miejsce w czterech punktach na terenie wsi: przy domu Romana Malacha, przy zabudowaniach Katarzyny Pokorskiej, przy domu Stefana Nowickiego i obok domu Alfonsa Pióra[2].

Siedem osób w różnych okolicznościach przeżyło egzekucję[2]. Ponadto, według niektórych relacji, tego dnia nad brzegiem pobliskiego jeziora zgromadzono około 100 Polaków z zamiarem ich rozstrzelania. Egzekucja jakoby nie doszła do skutku dzięki interwencji niemieckiego oficera[1].

Podczas pacyfikacji zostało zamordowanych 22 mężczyzn, przy czym wszyscy zostali zidentyfikowani z nazwiska. Wśród ofiar było 17 mieszkańców Świekatowa. Kolejne trzy ofiary pochodziły z Suchej, jedna z Janiej Góry, a jedna z Zalesia Królewskiego[2]. Starsze polskie źródła szacowały liczbę ofiar na 26 osób[1][3].

Zwłoki ofiar pochowano na miejscowym cmentarzu parafialnym[3].

Przyczyna, dla której Niemcy dokonali mordu na mieszkańcach Świekatowa, nie jest znana. Niektórzy mieszkańcy wsi byli przekonani, że przypisano im winę za kilka strzałów, które padły od strony miejscowego przystanku kolejowego. W rzeczywistości miał je oddać niemiecki oddział, który nie zdawał sobie sprawy, że Świekatowo zostało już zajęte przez inną jednostkę[1]. Izabela Mazanowska zwraca natomiast uwagę, że 3 września w pobliżu Świekatowa polscy żołnierze zastrzelili dwóch Niemców[2].

Uwagi

  1. ↑ Niektóre źródła przypisują odpowiedzialność za zbrodnię bliżej niezidentyfikowanemu „oddziałowi SS” (patrz: Bojarska 1966 ↓, s. 117). W rzeczywistości w tym czasie w Borach Tucholskich nie operowała żadna jednostka tej formacji.
  2. ↑ Szymon Datner podaje, że ofiary wyprowadzono podczas nabożeństwa z miejscowego kościoła. Patrz: Datner 1967 ↓, s. 185.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 Bojarska 1966 ↓, s. 117.
  2. 1 2 3 4 5 6 Izabela Mazanowska: Świekatowo – Zbrodnia pomorska 1939. ph.muzeum1939.pl. [dostęp 2025-02-20].
  3. 1 2 Datner 1967 ↓, s. 185.

Bibliografia

  • Barbara Bojarska. Zbrodnie niemieckie na terenie powiatu Świecie nad Wisłą (1939). „Przegląd Zachodni”. 1, 1966. 
  • Szymon Datner: 55 dni Wehrmachtu w Polsce. Zbrodnie dokonane na polskiej ludności cywilnej w okresie 1.IX – 25.X. 1939 r. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1967.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.