Paweł Brandys

Paweł Brandys
ilustracja
Data i miejsce urodzenia

4 grudnia 1869
Pawłowice-Dębina

Data i miejsce śmierci

24 kwietnia 1950
Michałkowice

Kanonik gremialny katowickiej Kapituły Katedralnej
Okres sprawowania

1926[1]–1950

Wyznanie

katolicyzm

Kościół

rzymskokatolicki

Inkardynacja

Archidiecezja katowicka

Prezbiterat

23 czerwca 1896

Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Odezwa wyborcza z listopada 1930 podpisana m.in. przez ks. kanonika Pawła Brandysa
Druga strona odezwy wzywającej do głosowania na listę nr 19 (z wykazem osób, które poparły tę odezwę)
Druga odezwa wyborcza z listopada 1930 podpisana m.in. przez ks. kanonika Pawła Brandysa
Jubileusz 40 lecia kapłaństwa prałata Pawła Brandysa (drugi z prawej). Widoczni (od lewej): ks. Jan Brandys, Karol Grzesik, bp Teofil Bromboszcz i ks. Emil Szramek (pierwszy z prawej)

Paweł Brandys (ur. 4 grudnia 1869 Pawłowicach-Dębinie[2], zm. 24 kwietnia 1950 w Michałkowicach) – ksiądz katolicki, działacz polityczny i narodowy, poseł, senator II RP.

Życiorys

Syn Pawła i Zuzanny z Karetów[2]. Brat ks. Jana Brandysa. Do szkoły ludowej uczęszczał w rodzinnej miejscowości, a do gimnazjum w Cieszynie, Mikułowie na Morawach i w Pszczynie, gdzie w 1892 uzyskał maturę[3]. W latach 1892–1895 studiował teologię na Uniwersytecie Wrocławskim, gdzie m.in. był czołowym działaczem w Towarzystwie Akademików Górnoślązaków. 23 czerwca 1896 otrzymał święcenia kapłańskie. Jako wikary pracował najpierw przez trzy lata w Zabrzu, potem krótko administrował parafią w Rybniku, następnie został przeniesiony do Dziergowic w powiecie kozielskim, gdzie w 1900 został proboszczem[3]. Od 1898 sprawdzał się jako mówca w polskich komitetach wyborczych, a także organizator licznych stowarzyszeń narodowych. W latach 1907–1908 wybrany został na posła do Reichstagu z powiatu opolskiego i członka Koła Polskiego[4][3]. W czasie I wojny światowej udzielał się w pracy charytatywnej, jako członek Komitetu Niesienia Pomocy Królestwu Polskiemu[3]. Wiosną 1919 opuścił Dziergowice i uszedł do Strumienia na Śląsku Cieszyńskim, gdzie uczestniczył w sierpniu 1919 w naradzie Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska, poświęconej ustaleniu wybuchu powstania[5]. W tymże roku[5] otrzymał mandat poselski do Sejmu RP. Po powrocie do Dziergowic[5] działał w Towarzystwie Oświaty na Śląsku im. św. Jacka. W czasie plebiscytu i III powstania śląskiego udostępnił swoje probostwo na narady działaczy polskich. W czerwcu 1921 opuścił swoją parafię w Dziergowicach i w 1922 został proboszczem parafii w Michałkowicach. W 1924 mianowano go dziekanem powiatu piekarskiego, później kanonikiem i prałatem[5].

Od 1922 był działaczem Chrześcijańskiej Demokracji, członkiem Zarządu i wiceprzewodniczącym Okręgu Śląskiego[5], a także senatorem I kadencji. Na senatora II kadencji został wybrany w 1928 z województwa śląskiego z listy Katolickiego Bloku Ludowego – grupy Wojciecha Korfantego[6][7]. Przed wyborami brzeskimi w 1930 podpisał odezwy krytykujące rządy sanacji i wzywające do głosowania na listę Katolickiego Bloku Ludowego[8].

Od początku II wojny światowej do marca 1940 pozostawał pod nadzorem gestapo, potem został wysiedlony do Żor, a następnie do Krzyżowic k. Pszczyny. Po wojnie wrócił do Michałkowic, gdzie zmarł. Odznaczony m.in. Krzyżem Komandorskim Orderu Polonia Restituta[5].

Przypisy

  1. ↑ Andrzej Trojnar, Rola księży Jana i Pawła Brandysów w kształtowaniu historii ziemi śląskiej, Katowice 2015, s. 273 [dostęp 2025-05-04].
  2. 1 2 Stanisław Łoza (red.), Czy wiesz kto to jest?, Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, na zam. Zrzeszenia Księgarstwa, 1983, s. 69.
  3. 1 2 3 4 Wyglenda 1995 ↓, s. 43.
  4. ↑ Henryka Wolna, Komendant Rakoczy, MON, Warszawa 1985, ISBN 83-11-07166-7.
  5. 1 2 3 4 5 6 Wyglenda 1995 ↓, s. 44.
  6. ↑ Tadeusz i Karol Rzepeccy, Sejm i Senat 1928–1933. Podręcznik zawierający wyniki wyborów w województwach, okręgach i powiatach, podobizny posłów sejmowych i senatorów, statystyki i mapy poglądowe, Wielkopolska Księgarnia Nakładowa Karola Rzepeckiego, Poznań 1928, s. 169.
  7. ↑ Edward Balawajder, Wojciech Korfanty. Myśl katolicko-społeczna i działalność, Katowice 2001, s. 126.
  8. ↑ Olszar 1999 ↓, s. 131.

Bibliografia

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.