Paweł Dudek (duchowny)
.jpg) Ks. Paweł Dudek (przed 1930 rokiem) | |
| Data i miejsce urodzenia |
9 lutego 1878 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
26 lutego 1964 |
| Miejsce pochówku |
Cmentarz w Gross Reken |
| Administrator parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa w Mysłowicach | |
| Okres sprawowania |
1909–1910 |
| Proboszcz parafii św. Anny w Katowicach-Janowie | |
| Okres sprawowania |
1912–1964 |
| Wyznanie | |
| Kościół | |
| Inkardynacja | |
| Prezbiterat |
23 czerwca 1905 |
Paweł Dudek (ur. 9 lutego 1878 w Kolonii Renerowskiej, zm. 26 lutego 1964 w Gross Reken) – duchowny rzymskokatolicki pochodzenia niemieckiego, kanonik honorowy Kapituły Katedralnej w Katowicach, pierwszy proboszcz parafii św. Anny w Katowicach-Janowie.
Życiorys
Urodził się 9 lutego 1878 roku w Kolonii Renerowskiej (późniejsza część Rud)[1] w rodzinie mistrza zduńskiego Andrzeja i Magdaleny z d. Gorus[2]. Uczęszczał do szkoły powszechnej w Rudach, potem do szkoły prywatnej księcia raciborskiego, a następnie do gimnazjum w Gliwicach, Koźlu i Paczkowie, gdzie w 1901 roku zdał maturę. Jeszcze w tym samym roku rozpoczął studia teologiczne na Uniwersytecie Wrocławskim[3]. Kiedy opuszczał Wrocław, posługiwał się zarówno językiem niemieckim, jak i polskim na poziomie literackim[4].
23 czerwca 1905 roku przyjął święcenia kapłańskie z rąk biskupa wrocławskiego ks. kard. Georga von Koppa[3], po czym zaczął pracę w mysłowickiej parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa[1] jako wikariusz[2]. Po śmierci w 1909 roku proboszcza ks. Franciszka Klaszki został on administratorem parafii, mianowany na to stanowisko przez kurię wrocławską[5]. Po przybyciu do Mysłowic nowego proboszcza ks. Ernesta Breslera[1], 22 października 1910 roku został lokalistą w Janowie (późniejsza część Katowic)[3]. Samodzielną parafię św. Anny erygowano 1 sierpnia 1912 roku. Dekret proboszczowski podpisał 12 listopada kard. Georg von Kopp, a jego uroczyste wprowadzenie na urząd proboszcza odbyło się 9 grudnia tego samego roku[6].
Wzniósł kościół parafialny pw. św. Anny, wybudowany z przerwami w latach 1914–1927[3]. Gmach ten, zaprojektowany przez Emila i Georga Zillmannów, konsekrowano 23 października 1927 roku[7]. W uznaniu jego zasług w 1927 roku biskup katowicki ks. Arkadiusz Lisiecki mianował go radcą duchownym[3].
Po włączeniu części Górnego Śląska do Polski przyjął polskie obywatelstwo, pozostając jednak przy narodowości niemieckiej[8]. Starał się generalnie zachować neutralność w konfliktach narodowościowych podkreślając, że jest przede wszystkim duszpasterzem[9]. 10 marca 1933 roku otrzymał nominację na stanowisko generalnego prezesa Związku Katolickiej Młodzieży Niemieckiej Diecezji Katowickiej[8]. 14 września 1937 roku założył parafialny oddział Akcji Katolickiej oraz rozpoczął wydawanie dwujęzycznych Wiadomości Parafialnych[2].
W czasie II wojny światowej pomagał udręczonym Polakom, a także ratował z więzienia lub przed aresztowaniem swoich wikarych, księży Emanuela Płonkę i Leopolda Pietroszka[10]. 22 listopada 1940 roku został kanonikiem honorowym Kapituły Katedralnej w Katowicach, a 28 marca 1941 roku wszedł w skład nowo powołanej Rady Diecezjalnej[8]. Po deportacji biskupów katowickich, 28 lutego 1941 roku otrzymał delegację do sprawowania sakramentu bierzmowania[2].
Po wyzwoleniu Janowa z niemieckiej okupacji, 23 maja 1945 roku z przyczyn politycznych otrzymał kartę wysiedlenia i został zmuszony przez władze komunistyczne do opuszczenia parafii, gdyż był on ich zdaniem człowiekiem za bardzo sprzyjającym Niemcom. Decyzji tej nie zaakceptowały władze kościelne i formalnie aż do śmierci nie pozbawiły go funkcji proboszcza janowskiej parafii, wyznaczając do zarządzenia parafią administratora – pierwszym z nich został ks. Alfons Tomaszewski[11].
Po wyprowadzce z Janowa przez około półtora roku mieszkał u siostrzeńca w Zabrzu. Na przełomie lat 1946 i 1947 przebywał parę miesięcy w Zgorzelcu, a następnie w Turyngii oraz w diecezjach Fuldy i Hildesheimu, by ostatecznie trafić do Gross Reken w diecezji Münsteru, gdzie służył chorym i siostrom zakonnym w tamtejszym szpitalu. Pomagał także duszpastersko w sąsiednich parafiach[8].
Zmarł 26 lutego 1964 roku[8] w Gross Reken[12]. Pochowany został na tamtejszym cmentarzu[8].
Upamiętnienie
- Tablica pamiątkowa w kruchcie kościoła św. Anny w Katowicach, umieszczona w 40. rocznicę poświęcenia kościoła[13].
Przypisy
- 1 2 3 Kudera 1934 ↓, s. 129.
- 1 2 3 4 E-ncyklopedia, Historia Kościoła na Śląsku: Dudek Paweł. silesia.edu.pl. [dostęp 2025-01-23]. (pol.).
- 1 2 3 4 5 Tofilska 2007 ↓, s. 139.
- ↑ Szejnert 2007 ↓, s. 61.
- ↑ Karkosz 2017 ↓, s. 40.
- ↑ Karkosz 2017 ↓, s. 41.
- ↑ Tofilska 2007 ↓, s. 66.
- 1 2 3 4 5 6 Tofilska 2007 ↓, s. 140.
- ↑ Tofilska 2007 ↓, s. 68.
- ↑ Szejnert 2007 ↓, s. 281.
- ↑ Tofilska 2007 ↓, s. 111.
- ↑ Szejnert 2007 ↓, s. 339.
- ↑ Dzióbek 2023 ↓, s. 218.
Bibliografia
- Michał Dzióbek, Katowickie pomniki i tablice pamiątkowe: katalog, Katowice: Śląskie Centrum Wolności i Solidarności, 2023, ISBN 978-83-966732-3-7 (pol.).
- Albert Karkosz, Duszpasterstwo w dekanacie mysłowickim w latach 1922–1939, Mysłowice; Opole: Studio Impreso Przemysław Biliczak, 2017, ISBN 978-83-945942-3-7 (pol.).
- Jan Kudera, Historja parafji mysłowickiej, Mysłowice: Drukarnia Sztuka, 1934 (pol.).
- Małgorzata Szejnert, Czarny ogród, wyd. 1, Kraków: Społeczny Instytut Wydawniczy „Znak”, 2007, ISBN 978-83-240-0896-4 (pol.).
- Joanna Tofilska, Katowice Nikiszowiec: miejsce, ludzie, historia, Katowice: Muzeum Historii Katowic, 2007, ISBN 978-83-87727-68-0 (pol.).