Pięciornik biały

Pięciornik biały
Ilustracja
Systematyka[1][2]
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

różopodobne

Rząd

różowce

Rodzina

różowate

Rodzaj

pięciornik

Gatunek

pięciornik biały

Nazwa systematyczna
Potentilla alba L.
Sp. pl. 1:495. 1753

Pięciornik biały (Potentilla alba L.) – gatunek byliny kłączowej z rodziny różowatych (Rosaceae). Występuje w Europie i jest neutralny wobec kontynentalizmu.

Występowanie

Zasięg gatunku obejmuje centralną i wschodnią Europę, na południu sięgając po północne Włochy i Macedonię Północną[3]. W Polsce gatunek szeroko rozprzestrzeniony, choć lokalnie rzadki, a brak go niemal zupełnie na wybrzeżu i w górach[4].

Morfologia

Kwiat
Liść
Pokrój
Roślina niskopienna, o pędach kwiatowych osiągających od 8 do 25 cm wysokości[5]. Pędy pokryte przylegającymi lub wznoszącymi się włoskami[3].
Organy podziemne
Kłącze bez rozłogów, grube i krótkie, słabo rozgałęziające się[5], pokryte ciemnobrunatnymi resztkami przylistków i zakończone rozetką liści. Wyrastają z niego korzenie wrzecionowato zgrubiałe, mięsiste.
Łodyga
Widlasto rozgałęziona, pełzająca. Podnoszą się pędy kwiatonośne, zakończone zazwyczaj trzema kwiatami[5]. Są one zwykle krótsze od liści odziomkowych, skąpo ulistnione, z nielicznymi 3-listkowymi liśćmi.
Liście
Liście odziomkowe dłoniaste, 5-listkowe, osadzone na długich ogonkach. Listki siedzące, podługowate, jajowatolancetowate, z nielicznymi, ostrymi ząbkami na szczycie (szczytowy ząbek bardzo drobny), z wierzchu ciemnozielone, a od spodu i na brzegach srebrnoszare, jedwabiście owłosione. Przylistki czerwonożółte[5].
Kwiaty
Płatki korony dość duże, sercowate, białokremowe w liczbie pięciu, tworzą okwiat o średnicy 2-2,5 cm. Przemiennie z płatkami ułożone są srebrzysto owłosione działki kielicha, krótsze od płatków, ale dłuższe od działek kieliszka. Kwiaty osadzone są na długich szypułkach[5]. Wewnątrz kwiatu znajdują się liczne słupki i pręciki na wypukłym dnie kwiatowym.
Owoce
Zbiorowe – orzeszki od strony brzusznej owłosione i marszczone[5].

Biologia i ekologia

Rozwój
Bylina, hemikryptofit (pączki zimujące znajdują się na poziomie ziemi). Kwitnie w okresie od kwietnia do czerwca[5].
Siedlisko
Występuje w miejscach słonecznych i nieznacznie ocienionych, w zaroślach, widnych lasach liściastych oraz w murawach na stokach[5]. Rośnie na glebach piaszczysto-gliniastych, przeciętnie żyznych, przepuszczalnych, umiarkowanie wilgotnych na wiosnę, a suchych latem, o obojętnym pH, unika gleb zasobnych w węglan wapnia[5].
Fitosocjologia
W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla związku All. świetlistych dąbrów Potentillo albae-Quercion petraeae[6].

Zastosowanie i uprawa

Pięciornik biały w uprawie w Arboretum Wojsławice

Roślina wykorzystywana w ogrodach skalnych oraz na rabaty mieszane. Podstawowym walorem są ozdobne liście i kwiaty. Wymaga słonecznego stanowiska. Nie jest wymagający co do gleby, ale najlepiej rośnie na glebach lekkich, piaszczystych lub piaszczysto-gliniastych. Rozmnaża się go z sadzonek lub nasion wysiewanych jesienią. Strefy mrozoodporności 5-9[7].

Przypisy

  1. ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. ↑ Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-02-26] (ang.).
  3. 1 2 T.G. Tutin, V.H. Heywood, N.A. Burges, D.M. Moore, D.H. Valentine, S.M. Walters, D.A. Webb: Flora Europaea. Vol. 2. Cambridge, London, New York, New Rochelle, Melbourne, Sydney: Cambridge University Press, 1981, s. 46. ISBN 0-521-06662-X.
  4. ↑ Adam Zając, Maria Zając (red.): Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce. Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001, s. 428. ISBN 83-915161-1-3.
  5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Jakub Mowszowicz, Flora wiosenna, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1979, s. 61, ISBN 83-02-00322-0 (pol.).
  6. ↑ Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  7. ↑ Geoffrey Burnie i inni, Botanica. Ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, Niemcy: Könemann, Tandem Verlag GmbH, 2005, ISBN 3-8331-1916-0, OCLC 271991134.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.