Piestrzenica infułowata
 | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Klasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj | |
| Gatunek |
piestrzenica infułowata |
| Nazwa systematyczna | |
| Gyromitra infula (Schaeff.)Quél. Enchir. fung. (Paris): 272 (1886) | |
.jpg)
Piestrzenica infułowata (Gyromitra infula (Schaeff.) Quèl.) – gatunek grzybów z rodziny krążkownicowatych (Discinaceae)[1].
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Gyromitra, Discinaceae, Pezizales, Pezizomycetidae, Pezizomycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi[1].
Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1774 r. Jacob Christian Schaeffer, nadając mu nazwę Helvella infula. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1886 r. Lucien Quélet, przenosząc go do rodzaju Gyromitra[1].
Synonimów nazwy naukowej ma ok. 20. Niektóre z nich[2]:
- Helvella infula Schaeff. 1774
- Physomitra infula (Schaeff.) Boud. 1907
Morfologia
Nieregularnie pofałdowana z dwiema, rzadziej z trzema lub czterema skierowanymi ku górze, odwrotnie tutkowatymi fałdami, nadającymi jej wygląd infuły; ciemnokasztanowaty lub czerwonobrązowy[3]. W szczególnie korzystnych warunkach owocnik (główka wraz z trzonem) może osiągnąć wysokość nawet do 20 cm, z reguły jednak jest dużo mniejszy[4].
Biały; zwykle jednakowej grubości na górze i na dole, nieraz spłaszczony, rozdęty u szczytu, a u podstawy trochę sfałdowany i zwężony; za młodu pełny, później komorowaty i pusty[3].
Biały, łamliwy, o niewyraźnym smaku i zapachu[5].
Podłużnie eliptyczne, gładkie, bezbarwne, o rozmiarach 18-24 × 7,5–9 μm[6]
- Gatunki podobne
Podobna jest piestrzenica kasztanowata (Gyromitra esculenta), ma jednak bardziej mózgowato pofałdowaną główkę i występuje tylko wczesną wiosną. Prawie nierozróżnialna makroskopowo jest piestrzenica pośrednia (Gyromitra ambigua). Zazwyczaj jest mniejsza, ciemniejsza i posiada fioletowo – brązowe zabarwienie, ale pewność daje tylko analiza mikroskopowa. Jest bardzo rzadka i objęta częściową ochroną gatunkową[7].
Występowanie i siedlisko
W Polsce gatunek rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status V – gatunek narażony na wymarcie[8].
Rośnie w lasach iglastych, przeważnie pojedynczo na pniakach i na leżącym w ziemi drewnie, zdarza się także w wyższych strefach górskich[3]. Częściej występuje w górach[6]. Jej owocniki pojawiają się dość późno, dopiero późnym latem i jesienią[4].
Znaczenie
Saprotrof. Piestrzenica infułowata uważana jest za jadalną, lecz z powodu rzadkości występowania powinna być oszczędzana. Nie można wykluczyć, że zawiera gyromitrynę[3].
Przypisy
- 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2013-11-12] (ang.).
- ↑ Species Fungorum. [dostęp 2015-12-16]. (ang.).
- 1 2 3 4 Edmund Garnweidner, Hertha Garnweidner, Alicja Borowska, Alina Skirgiełło: Grzyby. Przewodnik do poznawania i oznaczania grzybów Europy Środkowej. Warszawa: MUZA SA, 2006. ISBN 83-7319-976-4.
- 1 2 Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.
- ↑ Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
- 1 2 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda, Grzyby i ich oznaczanie, Warszawa: PWRiL, 1985, ISBN 83-09-00714-0.
- ↑ Gyromitra ambigua [online], grzyby.pl [dostęp 2019-04-14].
- ↑ Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.