Pomnik Marcina Lutra w Gdańsku

Pomnik Marcina Lutra

Pomnik Marcina Lutra (1926)
Państwo	Cesarstwo Niemieckie
Miejscowość	Gdańsk
Miejsce	kościół Mariacki
Typ obiektu	posąg na cokole
Fundator	ewangelicka parafia w Gdańsku
Data odsłonięcia	10 listopada 1883
Data likwidacji	1946
Położenie na mapie Gdańska Pomnik Marcina Lutra
Położenie na mapie Polski Pomnik Marcina Lutra
Położenie na mapie województwa pomorskiego Pomnik Marcina Lutra
54°20′59,43″N 18°39′12,59″E/54,349842 18,653497

Pomnik Marcina Lutra – pomnik, który znajdował się w ewangelickim wówczas kościele Mariackim (obecnie rzymskokatolickim) w Gdańsku. Został odsłonięty w roku 1883, a w 1946 roku został usunięty z kościoła i zezłomowany. Był to, obok pomników w Brzegu i Bielsku-Białej, jeden z kilku monumentów poświęconych Marcinowi Lutrowi na obecnym terenie Polski. Twórcą pomnika był niemiecki rzeźbiarz Rudolf Siemering.

Fundatorem była ewangelicka parafia w Gdańsku. Pomnik wyszedł z berlińskiej pracowni Rudolfa Siemeringa. Rzeźbiarz wykonał dwie identyczne figury, odlane z jednej formy. Pierwsza z nich została ustawiona w mieście narodzin i śmierci Lutra – Eisleben. Pomnik ten stoi na głównym rynku miasta^[1]. Gdy o inicjatywie postawienia pomnika w Eisleben dowiedziała się gdańska wspólnota luterańska, zamówiła drugi egzemplarz dla swojej głównej świątyni^[2].

Pomnik Marcina Lutra został uroczyście odsłonięty w kościele Mariackim 10 listopada 1883 roku, w dniu czterechsetnej rocznicy narodzin Lutra. W uroczystości uczestniczyli przedstawiciele władz miejskich, a także nauczyciele i uczniowie szkół ewangelickich. W kościele figura została ustawiona w pobliżu Bramy Groblowej, stanowiącej wówczas główne wejście. Postać Lutra była odziana w długą szatę z biretem na głowie^[1].

W okresie międzywojennym pomnik został uszkodzony przez chłopców czyszczących kościelne ławki^[2]. W trakcie pracy urządzili oni sobie zabawę polegającą na celowaniu z procy w głowę posągu. Podczas strzelania jeden z nich utrącił mu nos, po czym przestraszeni chłopcy uciekli z kościoła, rezygnując nawet z zapłaty za sprzątanie^[1].

Pomnik przetrwał działania wojenne prowadzone w Gdańsku wiosną 1945 roku. Jednak dla osiedlających się w mieście nowych mieszkańców stał się symbolem niemieckiego nacjonalizmu, a nie reformacji. Wkrótce też został sprofanowany. Na posągową głowę nałożono niemiecki hełm, a na trzymanej przez postać Lutra bulli papieskiej napisano „Mein Kampf”. W 1946 roku pomnik został usunięty z kościoła podczas odgruzowywania, a następnie prawdopodobnie trafił do huty do przetopienia^[2].