Potok Zagórski (dopływ Czarnej Przemszy)

Potok Zagórski
Ilustracja
Potok Zagórski w okolicy ujścia do Czarnej Przemszy
Kontynent

Europa

Państwo

 Polska

Województwo

 śląskie

Lokalizacja

Sosnowiec, Będzin

Potok
Długość 4 km
Średni przepływ

0,550 m³/s

Źródło
Miejsce Sosnowiec-Zagórze
Ujście
Recypient Czarna Przemsza
Miejsce

Będzin

Współrzędne

50°18′11″N 19°08′24″E/50,303056 19,140000

Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „ujście”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „ujście”

Potok Zagórski – potok w województwie śląskim na Wyżynie Śląskiej, lewy dopływ Czarnej Przemszy, należący do lewobrzeżnego dorzecza Wisły[1].

Potok, którego średni przepływ wynosi ok. 550 l/s, ma długość ok. 4 km, z czego 3,3 km jego przebiegu to woda powierzchniowa a 0,7 km podziemna[2][3].

Położenie i przebieg

Potok Zagórski posiada naturalne źródła w Sosnowcu na zalesionym wzniesieniu zagórskim[1] w okolicy ulicy ks. Jerzego Popiełuszki w dzielnicy Zagórze[4][5][6], skąd płynie ku zachodowi pod drogą krajowej nr 94. Po przekroczeniu drogi przepływa uregulowanym korytem przez niegdyś zabagnione obszary dzielnicy Środula (Dolna Środula) terenami nieużytków pomiędzy zabudowaniami hipermarketów i magazynów do Będzina. W końcowym odcinku płynie zakrytym korytem pod torowiskiem linii kolejowej nr 1 na teren Elektrociepłowni Będzin, gdzie znajduje się ujście potoku do Czarnej Przemszy[7].

Potok Zagórski oprócz wód źródłowych niesie wody opadowe i roztopowe z odwodnienia ulicy Jana Długosza, terenu centrum handlowego Auchan Polska Sp. z o.o., dzielnicy Józefów, osiedla Środula Płn. (ul. Wapienna, Aleksandra Wieczorka, Franciszka Jarosza oraz rejonu ul. Jana Szreniawskiego) i osiedla Środula[1].

Historia

Ślady i dokumenty wskazują, że od czasów średniowiecza, wody źródła były wykorzystywane przez lokalny browar do produkcji piwa aż do czasu rozpoczęcia eksploatacji złóż węgla w regionie[8][6][9]. W pobliżu źródeł zlokalizowany był też Gródek Rycerski[5][6], którego fosa była napełniana wodami z potoku[9]. Dla zapobieżenia zalewaniu dawnych wyrobisk górniczych koryto zostało w latach 1981–1986 uregulowane[3]. Jednocześnie ekolodzy przypuszczają, że wybudowane na terenie Środuli w latach 90. XX wieku hipermarkety mogły naruszyć ekosystem tego cieku wodnego.

Ochrona przyrody

W dolinie Potoku Zagórskiego znajdują się łąki i zadrzewienia składające się między innymi z roślin: malina właściwa, pałka szerokolistna, wiązówka błotna[6], które to są lęgowiskami wielu gatunków ptaków: białorzytki, kuropatwy, pokląskwy, skowronka, gąsiorka, pliszki żółtej, dymówki[10] i podlegającej ścisłej ochronie czajki[11][12].

Innymi cennym gatunkiem występującym na łąkach zagórskich jest kosaciec syberyjski[13], natomiast w okolicach źródłowych Potoku, zwanych Dębnikiem, występuje krwiściąg lekarski[14], będący ostoją modraszki telejusa i modraszki nausitousa[13] chronionej prawem europejskim[14].

Siedliska czajki

Ze względu na występowanie tak rzadkich gatunków, a szczególnie wpisanej na czerwoną listę czajki[15] Zagórskie towarzyszenie Regionalne Pakosznica a potem Przyroda dla Sosnowca wystąpiły o ustanowienie obszaru potoku i przylegających łąk chronionym użytkiem ekologicznym[9][12]. Pierwsze projekty związane z ochroną terenu Potoku Zagórskiego pojawiły się w 2003 roku[3], jako efekt uchwały rady miejskiej w sprawie zagospodarowania terenu Środula-Północ.[16] Późniejsze projekty zakładały ochronę potoku włącznie z otaczającymi łąkami i doliną - pojawiły się w planach Urzędu Miasta Sosnowca w 2010 roku kwalifikując je jako Powierzchnie przyrodniczo cenne na terenie Sosnowca[17]. W 2012 roku w efekcie braku działania, temat konieczności ochrony tych terenów podjęło stowarzyszenie Pakosznica[9], postulując objęciem ochroną terenu doliny potoku, łąk, kamieniołomu oraz pozostałości Gródka Rycerskiego postulując utworzenie zespołu przyrodniczo-krajobrazowego[9]. Wobec braku reakcji władz miasta, stowarzyszenie prowadziło czynną ochronę terenu we własnym zakresie[14], a czyszczenie koryta potoku zostało wykonane z inicjatywy obywatelskiej w ramach budżetu obywatelskiego[18][19]. W 2020 został ponownie zgłoszony wniosek do Rady Miasta o ustanowienie ochrony terenów potoku[20], który został odrzucony[15].

Linki zewnętrzne

Zobacz też

Przypisy

  1. 1 2 3 Joanna Fajfer, Program Ochrony Środowiska dla Miasta Sosnowca na lata 2009-2018 [online] [dostęp 2020-08-16] [zarchiwizowane z adresu 2010-11-22].
  2. ↑ iMap [online], www.gispartner.pl [dostęp 2020-08-16].
  3. 1 2 3 Program Ochrony Środowiska dla miasta Sosnowca. 2003. s. 44. [dostęp 2017-03-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-03-19)].
  4. ↑ Piotr Cempulik, Krystyna Holeksa, Jacek Betleja, Witold Ryka: Przyroda Sosnowca. Sosnowiec: PTPP Pro Natura, 1999, s. 10. ISBN 83-907734-2-2.
  5. 1 2 Gościniec PTTK [online], gosciniec.pttk.pl [dostęp 2020-08-16] [zarchiwizowane z adresu 2008-12-31].
  6. 1 2 3 4 Piotr Grzegorzek, Sosnowiec Zagórze - między innymi Kamienna - część 3 [online], www.bio-forum.pl, 11 marca 2014 [dostęp 2020-08-16] [zarchiwizowane z adresu 2020-08-16].
  7. ↑ Prognoza oddziaływania na środowisko dla Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowaniaprzestrzennego miasta Sosnowc [online] [zarchiwizowane z adresu].
  8. ↑ Karolina Kot, Sosnowiec - Zagórze, nieistniejący browar [online], Strażnicy Czasu [dostęp 2020-08-16] [zarchiwizowane z adresu 2020-08-16].
  9. 1 2 3 4 5 Ochrona dla łąk, potoku i kamieniołomu - Ochrona środowiska [online], www.portalsamorzadowy.pl [dostęp 2020-08-16] (pol.).
  10. ↑ Piotr Cempulik, Krystyna Holeksa, Jacek Betleja, Witold Ryka: Przyroda Sosnowca. Sosnowiec: PTPP Pro Natura, 1999, s. 53-55. ISBN 83-907734-2-2.
  11. ↑ Czajka – trudny los ptasiego wędrowca [online], Przyroda Dla Sosnowca, 31 października 2019 [dostęp 2020-08-16] [zarchiwizowane z adresu 2020-08-21] (pol.).
  12. 1 2 Agnieszka Stefaniak-Zubko, SOS dla czajek. Sosnowiczanie chcą ratować rzadkie ptaki, żyjące w sąsiedztwie marketów [online], sosnowiec.wyborcza.pl, 11 kwietnia 2020 [dostęp 2020-08-16] [zarchiwizowane z adresu 2020-08-16].
  13. 1 2 Modraszki, wścieklice i krwiściąg z Dębnika [online], Kurier Miejski, 11 września 2017 [dostęp 2020-08-16] (pol.).
  14. 1 2 3 Agnieszka Stefaniak-Zubko, Przyrodnicza perła Zagórza wciąż czeka na właściwą ochronę [online], sosnowiec.wyborcza.pl, 21 października 2017 [dostęp 2020-08-16].
  15. 1 2 EDS Park Sosnowiec ma być nowym parkiem handlowym w mieście. Inwestycja zagraża siedlisku czajki [online], gazetapl [dostęp 2021-11-26] (pol.).
  16. ↑ UCHWAŁA NR 233/XIX/03 RADY MIEJSKIEJ W SOSNOWCU z dnia 18 grudnia 2003 roku [online], 18 grudnia 2003 [zarchiwizowane z adresu].
  17. ↑ PROGNOZA ODDZIAŁYWANIA NA ŚRODOWISKO LOKALNEGO PROGRAMU REWITALIZACJI MIASTA SOSNOWCA NA LATA 2010 - 2020 [online], 2010 [dostęp 2020-08-16] [zarchiwizowane z adresu 2020-09-16].
  18. ↑ ZO 59_2019 - OCZYSZCZENIE KORYTA POTOKU ZAGÓRSKIEGO UL. STAŃCZYKA W SOSNOWCU [online], bip.mzuk.sosnowiec.pl [dostęp 2020-08-16] [zarchiwizowane z adresu].
  19. ↑ Media Partner Lorenc, Czyszczenie koryta Potoku Zagórskiego [online], Budżet Obywatelski w Sosnowcu [dostęp 2020-08-16] [zarchiwizowane z adresu 2020-08-16].
  20. ↑ Czajka – trudny los ptasiego wędrowca [online], Przyroda Dla Sosnowca, 31 października 2019 [dostęp 2020-08-16] (pol.).
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.