Pręgowiórka

Pręgowiórka
	Funisciurus
	Trouessart, 1880
	; Pręgowiórka dżunglowa (F. isabella) na ilustracji autorstwa J. Smita z 1862 roku
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Infragromada	łożyskowce
Rząd	gryzonie
Podrząd	wiewiórkokształtne
Rodzina	wiewiórkowate
Podrodzina	afrowiórki
Plemię	olejówki
Rodzaj	pręgowiórka
	Typ nomenklatoryczny
	Sciurus isabella J.E. Gray, 1862
Gatunki
	10 gatunków – zobacz opis w tekście
	10 gatunków – zobacz opis w tekście

Pręgowiórka^[2] (Funisciurus) – rodzaj ssaków z podrodziny afrowiórek (Xerinae) w obrębie rodziny wiewiórkowatych (Sciuridae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Afryce^[3]^[4]^[5].

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) 161,5–250,5 mm, długość ogona 135,4–230 mm; masa ciała 107,1–271,4 g^[4]^[6].

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1880 roku francuski zoolog Édouard Louis Trouessart w artykule zatytułowanym Rewizja rodzaju wiewiórka (Sciurus), opublikowanym w czasopiśmie „Le Naturaliste”^[1]. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) pręgowiórka dżunglowa (F. isabella).

Etymologia

Funisciurus: łac. funis ‘lina’; rodzaj Sciurus Linnaeus, 1758 (wiewiórka)^[7].

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki^[8]^[6]^[3]^[2]:

Gatunek	Autor i rok opisu	Nazwa zwyczajowa^[2]	Podgatunki^[4]^[3]^[6]	Rozmieszczenie geograficzne^[4]^[3]^[6]	Podstawowe wymiary^[4]^[6]^[a]	Status IUCN^[9]
Funisciurus pyrropus	(F. Cuvier, 1833)	pręgowiórka ognistostopa	9 podgatunków	rozłącznie w 4 głównych obszarach w Afryce Zachodniej i Środkowej, od Gambii na wschód do Ugandy i Rwandy, na południe do Angoli; zakres wysokości: 0–1650 m n.p.m.	DC: 19,1–19,3 cm DO: 14,5–15,1 cm MC: 225–240 g	LC
Funisciurus substriatus	de Winton, 1899	pręgowiórka benińska	gatunek monotypowy	południowo-wschodnie Burkina Faso, skrajnie południowy Niger, Ghana, Togo i Benin; być może skrajnie zachodnia Nigeria	DC: 16,1–16,5 cm DO: około 15,5 cm MC: około 186 g	DD
Funisciurus leucogenys	(G.R. Waterhouse, 1842)	pręgowiórka rdzawolica	3 podgatunki	od południowo-wschodniej Ghany (na wschód od Kotliny Wolty) do południowo-zachodniej Środkowoafrykańskiej (górny bieg rzeki Sangha) i Gwinei Równikowej (wraz z wyspą Bioko)	DC: 20–21 cm DO: 14,7–14,9 cm MC: 252–271 g	LC
Funisciurus anerythrus	(O. Thomas, 1890)	pręgowiórka samotna	4 podgatunki	Afryka Zachodnia w Beninie i Nigerii, Afryka Środkowa od Kamerunu i południowego Czadu na wschód do Ugandy, na południe do Angoli (Kabinda) i większości Kotliny Konga	DC: 17,2–17,7 cm DO: 16,6–16,7 cm MC: około 218 g	LC
Funisciurus isabella	(J.E. Gray, 1862)	pręgowiórka dżunglowa	gatunek monotypowy	zachodnio-środkowa Afryka od wyżyn zachodniego Kamerunu do zachodniej Republiki Środkowoafrykańskiej, na południe do środkowego Gabonu i zachodniego Konga (zapisy we wschodniej części); zakres wysokości: do 2100 m n.p.m.	DC: 16,1–16,5 cm DO: 14,9–16,1 cm MC: około 107 g	LC
Funisciurus lemniscatus	(Le Conte, 1857)	pręgowiórka wstęgowa	2 podgatunki	środkowy Kamerun, Gabon, zachodnie Kongo, skrajnie południowo-zachodnia Demokratyczna Republika Konga i północno-zachodnia Angola (Kabinda)	DC: 16,8–17,1 cm DO: 13,5–13,6 cm MC: około 141 g	LC
Funisciurus congicus	(Kuhl, 1820)	pręgowiórka skalna	gatunek monotypowy	Demokratyczna Republika Konga (na południe od rzeki Kongo), zachodnia Angola i północno-zachodnia Namibia	DC: 16–17,4 cm DO: 16,1–16,2 cm MC: około 111 g	LC
Funisciurus carruthersi	O. Thomas, 1906	pręgowiórka górska	4 podgatunki	góry Wielkiego Rowu Zachodniego (Demokratyczna Republika Konga, Uganda, Rwanda i Burundi); zakres wysokości: powyżej 1500 m n.p.m.	DC: 21–22 cm DO: 18,9–19 cm MC: około 268 g	LC
Funisciurus duchaillui	Sanborn, 1953	pręgowiórka gabońska	gatunek monotypowy	endemit Gambii: pomiędzy rzekami Ogowe a Ngounié	DC: 18,5–21 cm DO: 19–23 cm MC: 195–205 g	DD
Funisciurus bayonii	(du Bocage, 1890)	pręgowiórka sawannowa	gatunek monotypowy	Afryka Środkowa, od południowej Demokratycznej Republiki Konga do północno-wschodniej Angoli	DC: 18,4–25 cm DO: 19,9–20 cm MC: około 135 g	DD

Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski, DD – gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia.

Uwagi

↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

Przypisy

1 2 É.L. Trouessart. Revision du genre écureuil (Sciurus). „Le Naturaliste”. 2 (37), s. 293, 1880. (fr.).
1 2 3 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 204, 205. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 612. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
1 2 3 4 5 J. Koprowski, E. Goldstein, K. Bennett & C. Pereira: Family Sciuridae (Tree, Flying and Ground Squirrels, Chipmunks, Prairie Dogs and Marmots). W: D.E. Wilson, T.E. Lacher, Jr & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 6: Lagomorphs and Rodents I. Barcelona: Lynx Edicions, 2016, s. 830–834. ISBN 978-84-941892-3-4. (ang.).
↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Funisciurus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-12-23].
1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 392. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
↑ T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 286, 1904. (ang.).
↑ C.J. Burgin, J.S. Zijlstra, M.A. Becker, H. Handika, J.M. Alston, J. Widness, S. Liphardt, D.G. Huckaby & N.S. Upham: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.1) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-04-27]. (ang.).
↑ Taxonomy: Funisciurus – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-04-27]. (ang.).

[9] DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

[Trouessart-1] 1 2 É.L. Trouessart. Revision du genre écureuil (Sciurus). „Le Naturaliste”. 2 (37), s. 293, 1880. (fr.).

[Cichocki&inni-2] 1 2 3 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 204, 205. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[Burgin&inni-3] 1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 612. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).

[Koprowski&inni-4] 1 2 3 4 5 J. Koprowski, E. Goldstein, K. Bennett & C. Pereira: Family Sciuridae (Tree, Flying and Ground Squirrels, Chipmunks, Prairie Dogs and Marmots). W: D.E. Wilson, T.E. Lacher, Jr & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 6: Lagomorphs and Rodents I. Barcelona: Lynx Edicions, 2016, s. 830–834. ISBN 978-84-941892-3-4. (ang.).

[Wilson&Reeder-5] D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Funisciurus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-12-23].

[amw-6] 1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 392. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).

[Palmer-7] T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 286, 1904. (ang.).

[mdd-8] C.J. Burgin, J.S. Zijlstra, M.A. Becker, H. Handika, J.M. Alston, J. Widness, S. Liphardt, D.G. Huckaby & N.S. Upham: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.1) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-04-27]. (ang.).

[10] Taxonomy: Funisciurus – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-04-27]. (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[a]

[9]