Przywództwo Regionalne syryjskiej partii Baas

Przywództwo Regionalne – najwyższy stały organ kierujący syryjską partią Baas. Po upadku reżimu Baas w grudniu 2024 roku Partia Baas zawiesiła na czas nieokreślony wszelkie swoje działania i przekazała swoje aktywa państwu syryjskiemu, co de facto doprowadziło do rozwiązania partii. W dniu 29 stycznia 2025 roku partia została formalnie rozwiązana przez syryjski rząd opiekuńczy.

Ideologia baasistowska zakłada istnienie jednego wielkiego narodu arabskiego. Partia Baas posiadała zatem Przywództwo Narodowe, które kierowało strukturami organizacji w całym świecie arabskim, oraz Przywództwa Regionalne, zarządzające strukturami partyjnymi w poszczególnych państwach. W praktyce politycznej syryjskiej partii Baas Przywództwo Narodowe straciło na znaczeniu i jego istnienie ma wymiar wyłącznie symboliczny^[1]. Rywalizacja między Przywództwem Narodowym i Regionalnym, z uwagi na różnice poglądów między członkami każdego z ciał, zaistniała już po przejęciu władzy w Syrii przez partię. Przywództwo Regionalne, któremu de facto przewodził Salah Dżadid, reprezentowało bardziej radykalne poglądy niż Przywództwo Narodowe z gen. Aminem al-Hafizem i twórcami partii Salah ad-Dinem al-Bitarem oraz Michelem Aflakiem. W rywalizacji o kontrolę nad organizacją zwycięstwo odniosło Przywództwo Regionalne. 19 grudnia 1965 gen. al-Hafiz, widząc, że traci wpływy w kraju mimo pełnienia urzędu głowy państwa, postanowił rozwiązać Przywództwo Regionalne^[2]. Decyzja ta została odwołana po tym, gdy radykałowie na czele z Dżadidem i Hafizem al-Asadem przejęli władzę w kraju drogą drugiego zamachu stanu^[3].

Przywództwo Regionalne było najwyższym stałym organem kierującym działaniami syryjskimi partii Baas między jej poszczególnymi kongresami, które odbywały się nieregularnie^[1]. Konstytucja Syrii stanowiła, że kandydat na prezydenta Syrii, zanim jego kandydatura zostanie przedstawiona Zgromadzeniu Ludowemu i poddana pod referendum, musiała zostać zaakceptowana przez Przywództwo Regionalne^[1]. Przywództwu Regionalnemu podlegała panarabska zbrojna organizacja palestyńska As-Sa’ika^[4]. Przy Przywództwie działało również Biuro Bezpieczeństwa Narodowego, które w teorii zajmowało się koordynowaniem działań krajowych agencji wywiadowczych. W praktyce jednak miały one szeroką autonomię^[5].

Według badań Nikolaosa van Dama w pierwszych latach po zdobyciu władzy w Syrii przez partię Baas w Przywództwie Regionalnym proporcje między działaczami pochodzącymi z mniejszości wyznaniowych a sunnitami były prawie równe (27 sunnitów i 23 przedstawicieli mniejszości - 10 druzów, 7 alawitów, 5 ismailitów i chrześcijanin). Podobnie wyglądała sytuacja w latach 1966-1970, gdy przez Przywództwo przewinęło się 33 sunnitów i 31 działaczy pochodzących z mniejszości, w tym piętnastu alawitów. W najwyższym krajowym organie partii Baas nie było żadnego polityka pochodzącego z Damaszku lub Aleppo. Sytuacja ta uległa zmianie po przejęciu władzy przez Hafiza al-Asada w 1970. W ramach tzw. Ruchu Korygującego całkowicie wymieniono skład Przywództwa Regionalnego. W celu przekonania notabli miejskich do rządów partii Baas al-Asad wprowadził do niego działaczy pochodzących z miast, należących do sunnickiej większości^[8][9]. W latach rządów Hafiza al-Asada członkami Przywództwa Regionalnego było 67 sunnitów, 20 alawitów, 7 chrześcijan i 4 druzów. W latach 2000–2011 liczba sunnitów była jeszcze wyższa (127 przy 42 alawitach, 20 druzach, 12 chrześcijanach i 11 ismailitach)^[9].

• Batatu H., Syria's Peasantry, the Descendants of Its Lesser Rural Notables, and Their Politics, Princeton University Press, Princeton 2012, ISBN 978-1-4008-4584-2
• Fyderek Ł.: Pretorianie i technokraci w reżimie politycznym Syrii. Kraków: Księgarnia Akademicka, 2011. ISBN 978-83-7638-111-4. Brak numerów stron w książce
• van Dam N.: The Struggle for Power in Syria. Politics and Society under Asad and the Ba'ath Party. London: I. B. Tauris, 2011. ISBN 978-1-84885-760-5. Brak numerów stron w książce