Pustelnik białobrody

Pustelnik białobrody
Phaethornis hispidus[1]
(Gould, 1846)
Ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Rząd

krótkonogie

Rodzina

kolibrowate

Podrodzina

pustelniki

Rodzaj

Phaethornis

Gatunek

pustelnik białobrody

Synonimy
  • Trochilus hispidus Gould, 1846
  • Trochilus oseryi Bourcier & Mulsant, 1852
  • Phaethornis villosus Lawrence, 1858[2]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]

Zasięg występowania
Mapa występowania

Pustelnik białobrody[4][5] (Phaethornis hispidus) – gatunek małego ptaka z rodziny kolibrowatych (Trochilidae), występujący od północno-zachodniej do środkowej części Ameryki Południowej. Jest jednym z najbardziej rozpowszechnionych gatunków pustelników[6]. W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN klasyfikowany jest jako gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern)[3].

Systematyka

Pierwszego naukowego opisu gatunku dokonał angielski przyrodnik John Gould w 1846 roku, nadając mu nazwę Trochilus hispidus[2][7]. Autor przypuszczał, że holotyp pozyskano w Peru[2][7], ale w rzeczywistości pochodził on z Boliwii[2]. Nie wyróżnia się podgatunków[8][9]. Ograniczona wiedza na temat znacznej zmienności osobniczej występującej u pustelnika białobrodego zaowocowała tym, że populacje ze wschodniego Ekwadoru opisano jako odrębne gatunki: Trochilus oseryi i Phaethornis villosus; nazwy te są obecnie traktowane jako synonimy[2][8].

Morfologia

Średniej wielkości koliber o długim, zakrzywionym dziobie. Górna szczęka szara, żuchwa czerwona[6]. Czoło, szczyt głowy, potylica, kark i grzbiet w kolorze szarym z lekko zielonkawym odcieniem. Kuper szary z białymi długimi piórami na ogonie. Kantarek i policzki ciemnoszare. Pasek oczny i pasek policzkowy białawe. Gardło i przód szyi białawe, tworząc śliniak w kształcie brody. Spód ciała szary. Skrzydła czarne z łupkowymi obrzeżami lotek. Nogi łupkowe. Obie płcie podobne[10]. Samica ma nieco krótszy, ale bardziej zakrzywiony dziób, oraz krótsze skrzydła od samca. Młodociane mają ochrowe brzegi piór pokryw nadogonowych. Długość ciała 13–14 cm, masa ciała 4–6 g[8][11].

Zasięg występowania

Pustelnik białobrody występuje na terenach nizinnych na wschód od Andów. Na dużym obszarze zachodniej i południowej Wenezueli, w Kolumbii, Ekwadorze, Peru, północno-wschodniej Boliwii i zachodniej części brazylijskiej Amazonii[8]. Zasięg jego występowania (EOO, Extent of Occurrence), według szacunków organizacji BirdLife International, obejmuje około 5,33 mln km²[12].

Ekologia

Jego głównym habitatem są tropikalne i subtropikalne wilgotne lasy nizinne, regularnie zalewane, nad rzekami, rzadziej występuje w lasach wtórnych, lasach bagiennych, zaroślach helikonii i bambusów oraz na plantacjach. Występuje na terenach do wysokości 1200 m n.p.m.[3] Odżywia się nektarem i małymi stawonogami[8].

Rozmnażanie

Okres lęgowy nie jest dokładnie określony. W Kolumbii to grudzień–kwiecień (lęgi stwierdzono także w czerwcu), w Ekwadorze grudzień, w Peru czerwiec–grudzień, w Boliwii lipiec–wrzesień. Buduje gniazda w kształcie stożka zwisającego na końcu dużego liścia. W lęgu zazwyczaj 2 białe jaja. Pisklęta przebywają w gnieździe od 20 do 22 dni[8].

Status i ochrona

W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN pustelnik białobrody jest klasyfikowany jako gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) od 2004 roku[12]. Liczebność populacji nie została oszacowana, ale ptak ten opisywany jest jako pospolity[3][13]. BirdLife International podaje, że populacja ma trend spadkowy ze względu na kurczenie się jego naturalnego habitatu i może zmniejszać się nawet do 25% w ciągu trzech pokoleń (czyli 12 lat)[12].

Przypisy

  1. ↑ Phaethornis hispidus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. 1 2 3 4 5 Denis Lepage: White-bearded Hermit Phaethornis hispidus (Gould, 1846) – synonyms. Avibase. [dostęp 2021-10-08]. (ang.).
  3. 1 2 3 4 Phaethornis hispidus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
  4. ↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Trochilidae Vigors, 1825 – kolibrowate – Hummingbirds (wersja: 2024-09-15). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2025-01-13].
  5. ↑ P. Mielczarek & W. Cichocki. Polskie nazewnictwo ptaków świata. „Notatki Ornitologiczne”. Tom 40. Zeszyt specjalny, s. 144, 1999.
  6. 1 2 Begazo, A. (Ed.): White-bearded Hermit (Phaethornis hispidus). Peru Aves, 2021. [dostęp 2021-10-09]. (ang.).
  7. 1 2 J. Gould, On twenty new species of Trochilidae or Humming Birds, „Proceedings of the Zoological Society of London”, 14 (164), 1846, s. 90 (ang.).
  8. 1 2 3 4 5 6 Christoph Hinkelmann, Guy M. Kirwan & Peter F.D. Boesman: White-bearded Hermit (Phaethornis hispidus), version 1.0. [w:] Birds of the World (red. J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana) [on-line]. Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2020. [dostęp 2025-01-13]. (ang.). Publikacja w zamkniętym dostępie – wymagana rejestracja, też płatna, lub wykupienie subskrypcji
  9. ↑ F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Hummingbirds. IOC World Bird List (v11.2). [dostęp 2021-10-08]. (ang.).
  10. ↑ White-bearded Hermit Phaethornis hispidus. [w:] eBird [on-line]. Cornell University. [dostęp 2021-10-09]. (ang.).
  11. ↑ Handbook of the Birds of the World. Josep del Hoyo, Andrew Elliott, Jordi Sargatal (red.). T. 5: Barn-owls to Hummingbirds. Barcelona: Lynx Edicions, 1999, s. 540. ISBN 84-87334-25-3. (ang.).
  12. 1 2 3 White-bearded Hermit Phaethornis hispidus, Data table and detailed info. BirdLife International, 2021. [dostęp 2021-10-08]. (ang.).
  13. ↑ White-bearded Hermit Phaethornis hispidus. BirdLife International, 2021. [dostęp 2021-10-08]. (ang.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.