Słońcowiórka
| Heliosciurus | |||
| Trouessart, 1880[1] | |||
.jpg) Słońcowiórka czerwononoga (H. rufobrachium) | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Infragromada | |||
| Rząd | |||
| Podrząd | |||
| Rodzina | |||
| Podrodzina | |||
| Plemię | |||
| Rodzaj |
słońcowiórka | ||
| Typ nomenklatoryczny | |||
|
Sciurus gambianus Ogilby, 1835 | |||
| Gatunki | |||
| |||
Słońcowiórka[2] (Heliosciurus) – rodzaj ssaków z podrodziny afrowiórek (Xerinae) w obrębie rodziny wiewiórkowatych (Sciuridae).
Rozmieszczenie geograficzne
Morfologia
Długość ciała (bez ogona) 182,3–241,1 mm, długość ogona 201–274 mm; masa ciała 165,9–382,5 g[4][6].
Systematyka
Rodzaj zdefiniował w 1880 roku francuski zoolog Édouard Louis Trouessart w artykule zatytułowanym Rewizja rodzaju wiewiórka (Sciurus), opublikowanym w czasopiśmie „Le Naturaliste”[1]. Na gatunek typowy Trouessart wyznaczył (oryginalne oznaczenie) Sciurus annulatus A.G. Desmarest, 1822, jednak nazwa ta została w 1957 roku uznana za nieważną przez Międzynarodową Komisję Nomenklatury Zoologicznej, która jednocześnie na gatunek typowy wyznaczyła Sciurus gambianus Ogilby, 1835[7].
Etymologia
Heliosciurus: gr. ἡλιος hēlios ‘słońce’; rodzaj Sciurus Linnaeus, 1758 (wiewiórka)[8].
Podział systematyczny
Do rodzaju należą następujące gatunki[9][6][3][2]:
| Grafika | Gatunek | Autor i rok opisu | Nazwa zwyczajowa[2] | Podgatunki[4][3][6] | Rozmieszczenie geograficzne[4][3][6] | Podstawowe wymiary[4][6][a] | Status IUCN[10] |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
 |
Heliosciurus gambianus | (W. Ogilby, 1835) | słońcowiórka gambijska | 16 podgatunków | od Senegalu i Gambii na wschód do Sudanu Południowego (izolowana populacja w Dżabal Marra), Erytrei, Etiopii, Ugandy i północno-zachodniej Kenii; także środkowa Angola, Zambia, południowa Demokratyczna Republika Konga i południowo-zachodnia Tanzania; zakres wysokości: około 2000 m n.p.m. | DC: 20–22 cm DO: 23–24 cm MC: 245–329 g |
LC |
 |
Heliosciurus rufobrachium | (G.R. Waterhouse, 1842) | słońcowiórka czerwononoga | 21 podgatunków | Afryka Zachodnia i Środkowa od Senegalu i Gambii na wschód do Kenii i północno-zachodniej Tanzanii, na południe do Gabonu, Konga i wschodnio-środkowej Demokratycznej Republice Konga oraz wyspa Bioko | DC: 22–23 cm DO: 24–25 cm MC: 361–380 g |
LC |
 |
Heliosciurus punctatus | (Temminck, 1853) | słońcowiórka mała | 2 podgatunki | Sierra Leone i skrajnie południowo-zachodnia Gwinea na wschód do południowej Ghany (na zachód od rzeki Wolta) | DC: 18,2–18,5 cm DO: 20–21 cm MC: 166–169 g |
DD |
.jpg) |
Heliosciurus ruwenzorii | (Schwann, 1904) | słońcowiórka górska | 4 podgatunki | Wielki Rów Zachodni we wschodniej Demokratycznej Republice Konga, zachodniej Ugandzie, Rwandzie i Burundi; zakres wysokości: 1600–2700 m n.p.m. | DC: 21–22 cm DO: około 25 cm MC: około 300 g |
LC |
 |
Heliosciurus undulatus | (F.W. True, 1892) | słońcowiórka falista | gatunek monotypowy | południowo-wschodnia Kenia i północno-wschodnia Tanzania (wraz z wyspami Zanzibar i Mafia; zakres wysokości: do 2000 m n.p.m. | DC: 23–24 cm DO: 26–27 cm MC: około 315 g |
DD |
 |
Heliosciurus mutabilis | (W.C.H. Peters, 1852) | słońcowiórka zmienna | 5 podgatunków | południowa Tanzania, południowa i wschodnia Zambia, Malawi, Mozambik i wschodnie Zimbabwe (las Chirinda) | DC: 22–23 cm DO: 23–27 cm MC: 333–382 g |
LC |
Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski, DD – gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia.
Uwagi
- ↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała
Przypisy
- 1 2 É.L. Trouessart. Revision du genre écureuil (Sciurus). „Le Naturaliste”. 1 (37), s. 292, 1880. (fr.).
- 1 2 3 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 205, 206. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
- 1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 610. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
- 1 2 3 4 5 J. Koprowski, E. Goldstein, K. Bennett & C. Pereira: Family Sciuridae (Tree, Flying and Ground Squirrels, Chipmunks, Prairie Dogs and Marmots). W: D.E. Wilson, T.E. Lacher, Jr & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 6: Lagomorphs and Rodents I. Barcelona: Lynx Edicions, 2016, s. 827–829. ISBN 978-84-941892-3-4. (ang.).
- ↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Heliosciurus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-12-23].
- 1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 391. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
- ↑ ICZN. Opinion 464. Action under the Plenary Powers to secure (a) that the specific name gambianus Ogilby, 1835, as published in the combination Sciurus gambianus shall be the oldest available name for the Sun Squirrel and (b) that the generic name Heliosciurus Trouessart, 1880, shall be the oldest available generic name for that species (Class Mammalia). „Opinions and Declarations Rendered by the International Commission on Zoological Nomenclature”. 16 (3), s. 25–42, 1957. (ang.).
- ↑ T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 315, 1904. (ang.).
- ↑ C.J. Burgin, J.S. Zijlstra, M.A. Becker, H. Handika, J.M. Alston, J. Widness, S. Liphardt, D.G. Huckaby & N.S. Upham: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.1) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-04-27]. (ang.).
- ↑ Taxonomy: Heliosciurus – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-04-27]. (ang.).