Słownictwo ekspresywne

Słownictwo ekspresywne, leksyka ekspresywna, ekspresywizmy, ekspresywa, emocjonalizmy – słownictwo o zabarwieniu ekspresywnym, wyrażające emocjonalny stosunek mówiącego do tematu wypowiedzi (np. przedmiotu, cechy lub czynności)[1][2]. Ekspresywizmy przyciągają uwagę odbiorcy za sprawą swoich cech dźwiękowych lub semantycznych[3].

Mogą mieć barwę dodatnią (m.in. eufemizmy, hipokorystyki, zdrobnienia) lub ujemną (dysfemizmy, wulgaryzmy, zgrubienia)[3]. Pośród ekspresywizmów wyróżnia się czasem emocjonalizmy (ekspresywizmy właściwe; np. bojownik, belfer), elementy stylizacyjne (np. niniejszy) oraz środki komizmu językowego (np. wpływologia)[1].

Ekspresywizmy są tworzone m.in. poprzez zabiegi słowotwórcze, np. poprzez dodanie odpowiednich formantów: człowiek ⇒ człowieczek[3], kot ⇒ kotek[4]. Mogą to być również wyrazy niepodzielne słowotwórczo, np. belfer, kić, bądź wyrazy pierwotnie neutralne, ale użyte w charakterze metafory, np. „osioł” w zdaniu: Ty ośle! (o człowieku)[4].

Cechę ekspresywności wykazują różne typy wyrazów, w tym potocyzmy, argotyzmy, dialektyzmy, wyrażenia slangowe, archaizmy, poetyzmy i biblizmy[3]. Słownictwo ekspresywne często jest właściwe dla pewnych kręgów społecznych i odzwierciedla potoczne przekonania oraz dominujące systemy wartości[1].

Zobacz też

Przypisy

  1. 1 2 3 Urbańczyk 1992 ↓, s. 76.
  2. ↑ Joanna Dobkowska, W pigułce. Nauka o języku. Repetytorium. Liceum i technikum, Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 2019, s. 45, ISBN 978-83-02-18249-5, OCLC 1107607313.
  3. 1 2 3 4 Mistrík 1993 ↓, s. 134.
  4. 1 2 Ekspresywizm, [w:] Słownik terminów gramatycznych [online], Edupedia [dostęp 2019-11-09] [zarchiwizowane z adresu 2014-04-17].

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.