Serynetka

Serynetka
fr. serinette
Ilustracja
Klasyfikacja naukowa

421.222.11-9
Aerofon piszczałkowy (instrument dęty właściwy)

Klasyfikacja praktyczna

instrument mechaniczny

Podobne instrumenty

katarynka

Serynetka (fr. serinette) – mechaniczny instrument muzyczny służący do przyuczania ptaków do śpiewania melodii granej na instrumencie[1][2][3]. Jeden z prototypów katarynki[2]. Ma formę drewnianej skrzynki z wystającą na zewnątrz korbą. Wewnątrz znajduje się wałek z nabitymi kołkami, miech klinowy oraz małe piszczałki[4].

Korba połączona jest z wałkiem i miechem; kręcenie nią powoduje obracanie wałka oraz naprzemienne tłoczenie powietrza przez miech do wiatrownicy. Kołki rozmieszczone w odpowiedniej sekwencji na wałku, przemieszczając się wzdłuż mechanizmu dźwigniowego otwierają i zamykają wentyle w wiatrownicy; powietrze kierowane jest do odpowiednich piszczałek, które grają melodię zgodnie z sekwencją kołków na walcu[4]. Na wałku zakodowane jest kilka melodii, których wyboru dokonuje się podobnie jak w katarynce przesuwając go na boki. Większość serynetek ma jeden głos składający się z 10 piszczałek nastrojonych w skali diatonicznej c3–d4 z dodatkowym dźwiękiem ♭b3[3].

Serynetki budowane były we Francji od początku drugiej ćwierci XVII wieku[2][3]. Produkowane były głównie w okolicach Wogezów[3]. Z powodu typowego zastosowania jakim była nauka śpiewu ptaków[5][6], zwłaszcza kanarków oraz czyżów[7], nazywane są niekiedy „ptasimi organami”[5].

Przypisy

  1. ↑ Kennedy 2013 ↓, s. 773.
  2. 1 2 3 Baculewski et al. 2006 ↓, s. 801.
  3. 1 2 3 4 Arthur W.J.G. Ord-Hume, Bird instruments, [w:] Grove Music Online, Oxford University Press, 2001, DOI: 10.1093/gmo/9781561592630.article.03122 [dostęp 2024-03-08] (ang.).
  4. 1 2 Serinette [online], The Metropolitan Museum of Art [dostęp 2024-03-08] (ang.).
  5. 1 2 Serinette [online], Konsorcjum Muzeów Instrumentów Muzycznych Online [dostęp 2024-03-08] (pol.).
  6. ↑ Kennedy 2013 ↓, s. 88.
  7. ↑ Hasło Серинет w Słowniku Brockhausa i Efrona

Bibliografia

  • Krzysztof Baculewski et al.: Encyklopedia muzyki. Andrzej Chodkowski (red.). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-13410-0.
  • Michael Kennedy: The Oxford dictionary of music. Oksford: Oxford University Press, 2013. ISBN 978-0-19-957854-2.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.