Stanisław Basiński

Stanisław Basiński

Data i miejsce urodzenia	29 kwietnia 1866 Biecz
Data i miejsce śmierci	5 października 1934 Bydgoszcz
Narodowość	polska
Stanowisko	nauczyciel
Partia	Stronnictwo Demokratyczno-Narodowe
Rodzice	Cezary, Anna
Małżeństwo	Janina z d. Adamczyk
Dzieci	Anna, Adam, Maria
Krewni i powinowaci	Władysław Adamczyk (teść)
Odznaczenia

Stanisław Jan Basiński (ur. 29 kwietnia 1866 w Bieczu, zm. 5 października 1934 w Bydgoszczy) – polski nauczyciel.

Stanisław Jan Basiński urodził się 29 kwietnia 1866 w Bieczu^[1][2]. Był synem Cezarego i Anny z domu Lemer^[2]. W 1884 zdał egzamin dojrzałości w C. K. Gimnazjum w Jaśle^[3]. W 1888 był stypendystą w Zakładzie Narodowym im. Ossolińskich^[4].

Podjął pracę nauczyciela od 12 marca 1890, egzamin zawodowy złożył 18 czerwca 1893, a 1 września 1893 został mianowany nauczycielem rzeczywistym^[1]. Uczył języka polskiego^[1]. Jako kandydat stanu nauczycielskiego od 27 lutego 1890 pracował jako zastępca nauczyciela w C. K. IV Gimnazjum we Lwowie^[5] zamiast Edwarda Strutyńskiego^[6]. W roku szkolnym 1890/1891 w C. K. Wyższej Szkole Realnej we Lwowie pracował jako zastępca nauczyciela, nauczał języka polskiego^[7]. Reskryptem z 28 sierpnia 1893 został mianowany przez C. K. Ministra Wyznań i Oświecenia nauczycielem rzeczywistym i został przeniesiony ze stanowiska zastępcy nauczyciela C. K. Wyższej Szkoły Realnej we Lwowie, na stanowisko nauczyciela rzeczywistego w C. K. Gimnazjum Męskim w Sanoku^[8]. W szkole uczył języka polskiego, języka greckiego, języka łacińskiego, prowadził bibliotekę nauczycielską i czytelnię polską dla młodzieży^[9][10][11]. Reskryptem C. K. Rady Szkolnej Krajowej z 9 października 1896 został zatwierdzony na stałe w zawodzie nauczycielskim i otrzymał tytuł c. k. profesora^[12]. Uzyskał VIII rangę od 18 czerwca 1904^[1][13], VII rangę od 30 grudnia 1913^[14]. Od 1 sierpnia 1909 do roku szkolnego 1913/1914, przebywając formalnie na urlopie jako profesor sanockiego gimnazjum, pełnił funkcję kierownika Prywatnego Gimnazjum im. Juliusza Słowackiego w Czortkowie^[15].

Po wybuchu I wojny światowej w 1914 wyjechał do Wiednia, gdzie był kierownikiem prywatnych kursów gimnazjalnych dla polskich uchodźców, a później był referentem C. K. Rady Szkolnej Krajowej, urzędującej wówczas w Białej^[16]. 6 kwietnia 1917 został mianowany na stanowisko dyrektora sanockiego gimnazjum^[17] (po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w okresie II Rzeczypospolitej od 1922 szkoła funkcjonowała jako Państwowe Gimnazjum Męskie im. Królowej Zofii w Sanoku)^[18]. Pozostając nauczycielem i dyrektorem sanockiego gimnazjum, przebywał na urlopie dla poratowania zdrowia od 1 grudnia 1921 do 31 stycznia 1922^[19]. Ponownie był na urlopie w okresie od 1 grudnia 1924 do 1 maja 1925 (w tym czasie kierownikiem gimnazjum był Urban Przyprawa)^[20]. W 1925 ustąpił ze stanowiska dyrektora sanockiego gimnazjum i został przeniesiony w stan spoczynku z dniem 3 sierpnia 1925^[21]. Publikował prace w sprawozdaniach sanockiego gimnazjum: publikacja pt. Roxolania Klonowicza, w stosunku do poezyi łacińskiej i greckiej (w dwóch częściach z 1895 i z 1896)^[22] oraz był autorem artykułu pt. Wykaz książek znajdujących się w bibliotece nauczycielskiej sanockiego gimnazjum z końcem roku szkolnego 1897 (w dwóch częściach z 1897 i z 1898)^[23]. Wśród sanockich gimnazjalistów zyskał przydomek „Bas”^[24].

Był członkiem zwyczajnym Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego^[25], Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza we Lwowie^[26]. 27 października 1905 został wybrany członkiem wydziału Towarzystwa Pomocy Naukowej w Sanoku^[27], w którym jako delegat grona nauczycielskiego pełnił funkcję skarbnika^[28]. Był członkiem i działaczem Towarzystwa Nauczycieli Szkół Wyższych we Lwowie, 17 listopada 1894 został wybrany zastępcą członka wydziału oraz skarbnikiem w Sanoku na rok 1895 koła jasielsko-sanockiego TNSW z siedzibą w Sanoku, z zastępstwem w Sanoku^[29]. 29 marca 1909 został ponownie wybrany przewodniczącym wydziału sanockiego koła TNSW^[30]. W 1905, 1907 był wybierany członkiem wydziału „Towarzystwa Bursy”, sprawującego pieczę nad Bursą Jubileuszową im. Cesarza Franciszka Józefa w Sanoku^[31], pełnił funkcję zastępcy przewodniczącego „Towarzystwa Bursy” oraz był członkiem Rady Szkolnej Okręgowej w Sanoku^[32], w II Rzeczypospolitej członkiem Rady Szkolnej Powiatowej^[10]. W Sanoku był zastępcą przewodniczącej koła Towarzystwa Szkoły Ludowej^[33]. Z ramienia TSL zajmował się zakładaniem szkółek początkowych (wspólnie z inż. Stanisławem Baumanem)^[34]. Pełnił funkcję sekretarza Towarzystwa Powszechnych Wykładów Uniwersyteckich w Sanoku^[35]. Na początku 1905 został wybrany członkiem sądu polubownego Towarzystwa Młodzieży Polskiej „Znicz”^[36]. Jako delegat gimnazjum został członkiem wydziału (zarządu) zawiązanego 22 maja 1919 Koła Przyjaciół Harcerstwa w Sanoku^[37].

Pełnił funkcję zastępcy radnego rady miejskiej w Sanoku, Adama Pytla, od 1904/1905^[38]. W 1907 został wybrany radnym miasta Sanoka^[39]. Był członkiem sanockiego gniazda Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” (1893, 1906, 1920, 1924)^[40], działał we władzach wydziału^[41], pełniąc funkcje sekretarza^[41], zastępcy członka i członka sądu honorowego^[42]. W listopadzie 1895 został wybrany zastępca członka wydziału Towarzystwa Kasyna w Sanoku^[43]. W latach 1904-1905 uczestniczył w pracach organizacyjnych Stronnictwa Demokratyczno-Narodowego. Działał w powiatowej organizacji SDN w Sanoku^[44]. Był prezesem rady nadzorczej założonego w 1906 Towarzystwa Kredytowego „Wzajemna Pomoc” Urzędników i Sług Cywilnych (Państwowych) w Sanoku^[45].

12 września 1900 Stanisław Basiński poślubił w Sanoku wówczas niespełna 16-letnią Janinę Kalistę (później określaną jako Joanna^[46][47], ur. 14 listopada 1884 w Białej), córkę pracującego w Sanoku inż. Władysława Adamczyka^[2]. Ich syn Adam Marian Kalikst Basiński zmarł 8 maja 1919 na gruźlicę w wieku 18 lat będąc uczniem VII klasy sanockiego gimnazjum oraz harcerzem^[46][48]. W tej szkole w latach 20. uczyły się także w charakterze prywatystek ich córki^[24], Anna Stanisława (ur. 1907)^[49] oraz Maria Dobrochna (zm. 25 marca 1922 na gruźlicę w wieku 22 lat^[47])^[50]. Stanisław Basiński zmarł 5 października 1934 w Bydgoszczy po długiej chorobie^[51][52]. Pogrzeb odbył się tamże 7 października 1934^[51]. Do śmierci był żonaty i miał syna^[51]. Jego ostatni syn Witold Józef (ur. 24 kwietnia 1912 w Czortkowie) został podporucznikiem obserwatorem Wojska Polskiego, poniósł śmierć wskutek wypadku lotniczego pod Załachowem 30 października 1937^[53]. Wdowa po Stanisławie Basińskim, Janina, w 1940 w Warszawie poślubiła Władysława Studzińskiego, absolwenta sanockiego gimnazjum z 1897, potem urzędnika)^[54].

austro-węgierskie

• Medal Jubileuszowy Pamiątkowy dla Cywilnych Funkcjonariuszów Państwowych (przed 1912)^[55][56].
• Krzyż Jubileuszowy dla Cywilnych Funkcjonariuszów Państwowych (przed 1912)^[55][56].