Stanisław Gierka

Stanisław Gierka

major piechoty
Pełne imię i nazwisko	Stanisław Józef Gierka
Data i miejsce urodzenia	20 marca 1898 Myślenice
Data i miejsce śmierci	9 kwietnia 1940 Katyń
Przebieg służby
Lata służby	1914–1940
Siły zbrojne	Wojsko Polskie
Jednostki	9 Pułk Piechoty Legionów
Stanowiska	dowódca batalionu
Główne wojny i bitwy	I wojna światowa wojna polsko-ukraińska wojna polsko-bolszewicka II wojna światowa kampania wrześniowa
Odznaczenia

Stanisław Józef Gierka (ur. 20 marca 1898 w Myślenicach, zm. 9 kwietnia 1940 w Katyniu) – major piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Syn Franciszka i Anny z Watychów urodzony 20 marca 1898 w Myślenicach, ówczesnym mieście powiatowym Królestwa Galicji i Lodomerii^[1][2][3]. Ukończył pięć klas w c. k. Gimnazjum w Myślenicach^[4]. Od 1910 należał do drużyny skautowej im. Tadeusza Kościuszki, a w 1912 wstąpił do „Sokoła”^[5].

2 sierpnia 1914 wstąpił do Legionów Polskich i razem z myślenicką drużyną „Sokoła” wcielony do 12. kompanii 2 pułku piechoty^[6][3]. „Po kilku tygodniach ćwiczeń został zwolniony jako fizycznie do służby wojskowej za słaby”^[6]. W styczniu 1915 został przyjęty do kompanii saperów I Brygady Legionów Polskich^[6]. Brał udział w bitwach pod Łowczówkiem, walkach nad Nidą, budowie mostów na Turią i Stochodem, fortyfikacji Kowla, w bitwie pod Kostiuchnówką i walkach pozycyjnych pod Stowygorożem w 1915.

Za walki nad Nidą w styczniu 1915, w których m.in. ochotniczo wziął udział w niebezpiecznym zadaniu zwiadowczym i zdobył cenne informacje o nieprzyjacielu został odznaczony Orderem Virtuti Militari^[3]. W marcu 1917, po ukończeniu szkoły podoficerskiej, został awansowany na kaprala^[6].

Jesienią 1917 wcielony do armii austriackiej, walczył na froncie włoskim. Po upadku Austrii wrócił do Myślenic i służył w POW.

W listopadzie 1918 zgłosił się do 5 pułku piechoty (kompania techniczna). Brał udział w obronie Lwowa. W marcu 1919 przeniesiony do 1 pułku piechoty, walczył w wojnie z bolszewikami do lipca 1920. Odkomenderowany w stopniu starszego sierżanta do Wielkopolskiej Szkoły Podchorążych Piechoty w Bydgoszczy, w charakterze ucznia VI klasy^[7]. 4 stycznia 1921, po ukończeniu kursu i dwutygodniowy urlopie, został przydzielony do bydgoskiej szkoły, późniejszej Oficerskiej Szkoły dla Podoficerów na stanowisko instruktora^{[8][9][10][11]}. 27 kwietnia 1921 został mianowany podporucznikiem w piechocie z dniem 1 kwietnia 1921^[12]. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu podporucznika ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 i 68. lokatą w korpusie oficerów piechoty^[13]. 17 maja 1922 odznaczono go orderem wojskowym „Virtuti Militari" V klasy^[14]. 12 lutego 1923 prezydent RP awansował go z dniem 1 stycznia 1923 na porucznika ze starszeństwem z 1 czerwca 1920 i 17. lokatą w korpusie oficerów piechoty^[15]. Od 21 sierpnia 1928 w 15 pułku piechoty^[16]. 2 kwietnia 1929 prezydent RP nadał mu z dniem 1 stycznia 1929 stopień kapitana w korpusie oficerów piechoty i 23. lokatą^[17][18]. Następnie przeniesiony do 61 pułku piechoty w Bydgoszczy^[19][20][21]. W 1935 został komendantem Obwodu PW w 61 pp. Na stopień majora został awansowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1936 i 116. lokatą w korpusie oficerów piechoty^[18][22]. 8 marca 1937^[16] przeniesiony do 9 pułku piechoty w Zamościu na stanowisko dowódcy I batalionu^[23].

Dostał się we wrześniu 1939 do niewoli radzieckiej, osadzony w obozie jenieckim w Kozielsku, zamordowany w Katyniu^[16].

5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień podpułkownika^[24]. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007, w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

Stanisław Gierka był żonaty z Łucją z Urbanowskich, z którą miał córkę Irenę^[16] (ur. 9 lutego 1924)^[4].

• Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 7478^[1] – 17 maja 1922^[25][16][14]
• Krzyż Niepodległości – 17 września 1932 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”^[26]
• Krzyż Walecznych – 1922^[5][16]
• Srebrny Krzyż Zasługi – 10 listopada 1928 „w uznaniu zasług, położonych na polu pracy w poszczególnych działach wojskowości”^[27][28]
• Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921^[5]
• Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości^[5]
• Odznaka „Za wierną służbę” – 23 lipca 1916^[29]
• Odznaka pamiątkowa „Orlęta”
• Odznaka pamiątkowa 1 Pułku Piechoty Legionów^[30]
• Państwowa Odznaka Sportowa^[30]
• łotewski Medal Pamiątkowy 1918-1928 – 6 sierpnia 1929^[31][5]
• Brązowy Medal Waleczności^[32]

• jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku)
• obozy NKWD dla jeńców polskich
• ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Katyniu
• zbrodnia katyńska

• Gierka Stanisław. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari, sygn. I.482.8-575 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2023-01-22].
• Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2022-01-19].
• Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922.
• Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
• Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
• Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
• Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
• Lista starszeństwa oficerów zawodowych piechoty 1 lipca 1933. Warszawa: Przegląd Piechoty, 1933.
• Lista starszeństwa oficerów zawodowych piechoty. 5 czerwiec 1935. Warszawa: Departament Piechoty Ministerstwa Spraw Wojskowych, 1935.
• Wielkopolska Szkoła Podchorążych Piechoty. Szkic historyczny z 55-ma ilustracjami. Jan Załuska (red.). Bydgoszcz: Zakłady Graficzne Instytutu Wydawniczego „Biblioteka Polska”, 1924.
• Kazimierz Banaszek, Krystyna Wanda Roman, Zdzisław Sawicki: Kawalerowie Orderu Virtuti Militari w mogiłach katyńskich. Kapituła Orderu Wojennego Virtuti Militari, 2000. ISBN 83-87893-79-X.
• Jan Kiński, Helena Malanowska, Urszula Olech, Wacław Ryżewski, Janina Snitko-Rzeszut, Teresa Żach: Katyń. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Marek Tarczyński (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2000. ISBN 83-905590-7-2.
• Bogusław Polak (red.): Kawalerowie Virtuti Militari 1792–1945. T. 2/2. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Wyższej Szkoły Inżynierskiej w Koszalinie, 1993. ISBN 83-900510-0-1.
• Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935–1939. Wyd. 2 poszerzone. Warszawa: Wydawnictwo Tetragon Sp. z o.o., 2021. ISBN 978-83-66687-09-7.
• Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1.