Stanisław Leszczyński (1897–1940)

Stanisław Kazimierz Leszczyński

podporucznik rezerwy piechoty
Data i miejsce urodzenia	30 października 1897 Tyśmieniczany
Data i miejsce śmierci	23 lub 24 kwietnia 1940 Katyń
Przebieg służby
Siły zbrojne	Armia Polska we Francji Wojsko Polskie
Jednostki	9 Pułk Piechoty Legionów
Główne wojny i bitwy	wojna polsko-bolszewicka II wojna światowa: kampania wrześniowa
Odznaczenia

Stanisław Kazimierz Leszczyński (ur. 30 października 1897 w Tyśmieniczanach^[1], zm. 23 lub 24 kwietnia^[2] 1940 w Katyniu) – podporucznik rezerwy piechoty Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej^[3].

Syn Kazimierza i Marii z Balickich^[1]. Żołnierz armii gen. Hallera we Francji. Uczestnik wojny 1920^[1].

W okresie międzywojennym ukończył Seminarium Nauczycielskie w Stanisławowie i kurs w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty w Śremie^[1]. Pracował jako referendarz kuratorium Okręgu Szkolnego Lubelskiego^[1]. W latach 1937–1938 na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim odbył kurs umiejętności administracyjnych^[4].

Awansowany ze stopnia starszego sierżanta podchorążego na podporucznika rezerwy piechoty ze starszeństwem z dniem 1 września 1929 i 4 lokatą w korpusie oficerów rezerwy piechoty. Awans został ogłoszony 23 maja 1930^[5]. Został wcielony do 9 pułku piechoty Legionów i podlegał pod PKU Hrubieszów^[6]. W 1932 miał 3 lokatę w swoim starszeństwie i podlegał pod PKU Lublin - Miasto^[7].

Zmobilizowany pod koniec sierpnia 1939^[8]. Podczas kampanii wrześniowej walczył w II batalionie Obrony Lublina^[3]. Pod naporem wojsk niemieckich wycofał się z oddziałami broniącymi Lublina na wschód, gdzie w nieznanych okolicznościach dostał się do niewoli sowieckiej^[8]. Według stanu z 19 października 1939 był jeńcem obozu juchnowskiego^[2] (Juchnow k. Kaługi, Rosja). W listopadzie 1939 przewieziony do obozu jenieckiego w Kozielsku^[2], gdzie przebywał co najmniej do 17 kwietnia 1940^[8]. 22 kwietnia 1940 przekazany do dyspozycji naczelnika Zarządu NKWD Obwodu Smoleńskiego^[2] – lista wywózkowa 040/2 poz. 82 nr akt 2712^[9][8] z 20 kwietnia 1940^[2]. Został zamordowany 23 lub 24 kwietnia 1940 w Lesie Katyńskim^[8][2] przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. Ofiary tej zbrodni grzebano w bezimiennych mogiłach zbiorowych, gdzie od 28 lipca 2000 mieści się oficjalnie Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu^[10][11]. W miejscu tym prowadzone były ekshumacje i prace archeologiczne^[12][13]. Zidentyfikowany podczas ekshumacji prowadzonej przez Niemców^[14] w 1943 pod numerem 2443^[15][16][1] – dosł. opisany jako Leszczynski Stanislaw Kazimierz^[15] (raport dzienny z 18 maja 1943)^[2]. Przy szczątkach Stanisława Leszczyńskiego znaleziono: legitymację urzędnika państwowego, kartę pocztową^[17] oraz baretkę odznaczeniową^[18][19]. Po ekshumacji z dołu śmieci spoczął w mogile bratniej, prawdopodobnie trzeciej^[8]. Figuruje na liście Komisji Technicznej PCK pod numerem 02443^[19]. Nazwisko Leszczyńskiego znajduje się na liście ofiar opublikowanej w Gońcu Krakowskim nr 139, w Nowym Kurierze Warszawskim nr 145 z 1943. W Archiwum Robla (pakiet 0638-01) w notatkach znalezionych przy szczątkach Witolda Stróżewskiego^[20] jest wymienione nazwisko (bez imienia) Leszczyńskiego w spisie nazwisk tzw. „oddziału 8"^[2].

• Krzyż Walecznych^[24]
• Srebrny Krzyż Zasługi^[1]
• Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921^[25]
• Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości^[25]
• Krzyż Kampanii Wrześniowej – pośmiertnie 1 stycznia 1986^[26]
• Państwowa Odznaka Sportowa^[22]
• Odznaka Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty^[25]

5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień porucznika^[27]. Awans został ogłoszony 10 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

28 kwietnia 2011, w ramach akcji „Katyń... pamiętamy" / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, został posadzony Dąb Pamięci, a także odsłonięto tablicę pamiątkową ku czci Stanisława Kazimierza Leszczyńskiego, na terenie Szkoły Podstawowej im. Bolesława Prusa w Wólce Rokickiej, certyfikat 3683/5991/WE/2011^[28][23]. W uroczystości tej uczestniczyła m.in. jego młodsza córka Maria Leszczyńska^[23].

• jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku)
• obozy NKWD dla jeńców polskich
• ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Katyniu

• Rocznik Oficerski Rezerw 1934, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Warszawa 1934.
• Auswaertiges Amt – Amtliches Material Zum Massenmord Von Katyn, Berlin 1943.
• Jędrzej Tucholski: Mord w Katyniu. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1991. ISBN 83-211-1408-3.
• Jan Kiński, Helena Malanowska, Urszula Olech, Wacław Ryżewski, Janina Snitko-Rzeszut, Teresa Żach: Katyń. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Marek Tarczyński (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2000. ISBN 83-905590-7-2.
• Убиты в Катыни. Книга Памяти польских военнопленных – узников Козельского лагеря НКВД, расстрелянных по решению политбюро ЦК ВКП(б) от 5 марта 1940 года. Лариса Еремина (red.). Москва: Общество «Мемориал» – Издательство «Звенья», 2015. ISBN 978-5-78700-123-5.
• Adam Winiarz: Lubelska lista katyńska: księga pamięci Lubelskiej Rodziny Katyńskiej. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 1997. ISBN 978-83-227-0928-3.