Stary cmentarz żydowski w Kaliszu
 Macewy z cmentarza zniszczone przez Niemców | |
| Państwo | |
|---|---|
| Miejscowość | |
| Typ cmentarza |
wyznaniowy |
| Wyznanie | |
| Stan cmentarza |
zlikwidowany |
| Data otwarcia |
1287 |
| Data likwidacji |
1940–1944 |
Położenie na mapie Kalisza  | |
Położenie na mapie Polski  | |
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego  | |
 51°45′08″N 18°05′24″E/51,752222 18,090000 | |
Stary cmentarz żydowski w Kaliszu – kirkut w Kaliszu, na Czaszkach, leżący przy ul. Nowy Świat, założony w 1287. Zniszczony w czasie II wojny światowej.
W 1928 charytatywne bractwo pogrzebowe Łaska Prawdy (Chesed Szel Emes) rozpoczęło na cmentarzu prace konserwatorskie, w wyniku których do 1930 odrestaurowano ponad 300 najstarszych nagrobków. W 1932 stowarzyszenie to przeprowadziło restaurację kolejnych 24 nagrobków najwybitniejszych uczonych talmudystów, zwanych „gedolej hador” (wielcy danego pokolenia). Bractwo zajmowało się również pochówkiem i stawianiem nagrobków dla niezamożnych zmarłych, a zarząd bractwa prowadził księgi ewidencyjne, w których notowano daty zgonów i pogrzebów oraz topografię (miejsce i rząd) każdego grobu[1].
W czasie II wojny światowej Niemcy doszczętnie zdewastowali teren cmentarza, używając nagrobków m.in. do wybrukowania Kanału Rypinkowskiego. Na terenie cmentarza wybudowano szkołę i osiedle mieszkaniowe. W 2023 roku zawarto porozumienie między władzami Kalisza a Gminą Wyznaniową Żydowską we Wrocławiu. Na mocy tego porozumienia budynki m.in. dawnej szkoły i domów wielorodzinnych, które znajdują się na terenie dawnego cmentarza przeszły na własność miasta. Ponadto w tym miejscu ma zostać wybudowane lapidarium z około tysiąca macew, które obecnie znajdują się na nowym cmentarzu żydowskim przy ul. Podmiejskiej w Kaliszu[2][3].
Przypisy
- ↑ Aleksander Pakentreger: Żydzi w Kaliszu w latach 1918–1939: problemy polityczne i społeczne. Warszawa: Żydowski Instytut Historyczny w Polsce. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1988, s. 247. ISBN 83-01-08374-3.
- ↑ Jest porozumienie [online], Radio Centrum [dostęp 2025-05-07].
- ↑ Lapidarium w Kaliszu [online], Radio Centrum [dostęp 2025-05-07].
Bibliografia
- Przemysław Burchard: Pamiątki i zabytki kultury żydowskiej w Polsce. Warszawa: 1990, s. 101.
Linki zewnętrzne
- Stary cmentarz żydowski w Kaliszu na portalu Wirtualny Sztetl