Stożkówka ochrowordzawa
 | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Klasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj | |
| Gatunek |
stożkówka ochrowordzawa |
| Nazwa systematyczna | |
| Conocybe mesospora Kühner ex Watling Notes R. bot. Gdn Edinb. 38(2): 336 (1980) | |
Stożkówka ochrowordzawa (Conocybe mesospora Kühner ex Watling) – gatunek grzybów z rodziny gnojankowatych (Bolbitiaceae).
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Conocybe, Bolbitiaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
Po raz pierwszy opisał go w 1935 r. Robert Kühner, jako Conocybe mesospora f. typica[2], ale prawidłową diagnozę gatunku sporządzili dopiero w 1980 roku R. Kühner i Roy Wattling[1]. Synonimy[2]:
- Conocybe mesospora Kühner 1935
- Conocybe mesospora Kühner ex Singer 1959
- Conocybe mesospora f. typica Kühner 1935
- Conocybe mesospora var. excedens Kühner 1935
Nazwę polską zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r.[3]
Morfologia
Średnica 8–15 mm, początkowo dzwonkowaty lub dzwonkowato-stożkowaty, później stożkowato-wypukły do płasko-wypukłego z niewielkim garbkiem, higrofaniczny. Powierzchnia, gładka, w stanie wilgotnym prążkowana do połowy promienia i więcej, pomarańczowobrązowa lub rdzawobrązowa, na brzegu jaśniejsza, żółtobrązowa do brązowopomarańczowej, po wyschnięciu bladopomarańczowa lub ochrowożółta, ale nigdy biaława lub szarawa[4].
Wąsko przyrośnięte do prawie wolnych, dość rzadkie (L = 15–25, l = 3–7), o szerokości do 2 mm, brzuchate, początkowo jasnoochrowe, później żółtobrązowe do rdzawobrązowych. Krawędzie tej samej barwy lub nieco jaśniejsze, drobno kłaczkowate[4].
Wysokość 20–45 mm, grubość 1–1,5 mm, cylindryczny z maczugowatą podstawą o średnicy do 3 mm, pusty. Powierzchnia wzdłużnie oprószona i prążkowana, początkowo kremowa do jasnoochrowej, później, zaczynając od podstawy, ciemniejąca do miodowobrązowej lub pomarańczowobrązowej[4].
W kapeluszu o grubości do 1 mm, bladożółtawy, w trzonie blado pomarańczowobrązowy, ciemniejszy u podstawy. Zapach i smak niewyraźne. Brak reakcji z amoniakiem[4].
Jasnordzawobrązowy[4].
- Cechy mikroskopowe
Zarodniki 7,5–12 × 5–6 µm, Q = 1,5–2,06, w widoku z przodu jajowate, wąsko jajowate lub elipsoidalne, w widoku z boku elipsoidalne, lekko spłaszczone brzusznie do lekko migdałowatych, cienkościenne, brązowożółte z centralną porą rostkową o szerokości do 1 µm. Podstawki 4-zarodnikowe, 14–22 × 8–9 μm, zgrubiałe. Cheilocystydy butelkowate, 12–22 × 6–9,5 μm, w kształcie kręgli, z szyjką do 2,5 × 1,5 μm i główką o szerokości 3–5 μm. Pleurocystyd brak. Pileocystydy rozproszone, z brązowymi ściankami, 22–29 × 6,5–7 μm, w kształcie kręgli, szyjką do 10 ×2 μm i główką o szerokości 4–5 μm. Kaulocystydy głównie w kształcie kręgli, 14–24 × 8–10 μm, z szyjką do 6,5 × 2 μm i główką o szerokości 3,5–5 μm, z nieznaczną domieszką elementów kulistych i szeroko maczugowatych o wymiarachdo 12 × 6,5 μm. Skórka kapelusza zbudowana ze sferocytów i gruszkowatych komórek o szerokości 14–25 μm. Obecne sprzążki[4].
- Gatunki podobne
Conocybe brachypodii odróżnia się małymi, matowobrązowymi owocnikami, w eksykatach szarawymi, małymi cienkościennymi zarodnikami i cystydami o małych główkach. Stożkówka ochrowordzawa ma jaśniejsze owocniki, które po wysuszeniu nigdy nie są szare, ponadto jej reakcja z amoniakiem jest zawsze ujemna[4].
Występowanie i siedlisko
Podano stanowiska stożkówki ochrowordzawej w Ameryce Północnej i Środkowej, w Europie, Azji, Australii i na Nowej Zelandii, najliczniejsze w Europie[5]. W Polsce rozprzestrzenienie i częstość występowania nie są znane. W piśmiennictwie naukowym do 2003 r. podano 3 stanowiska[3], ale w późniejszych latach podano wiele nowych. W internetowym atlasie grzybów znajduje się na liście gatunków zagrożonych i wartych objęcia ochroną[6].
Naziemny grzyb saprotroficzny. Występuje w lasach liściastych, na ich obrzeżach i przy drogach leśnych[3], także poza lasami na krzaczastych i trawiastych łąkach, pastwiskach i poboczach dróg[4].
Przypisy
- 1 2 Index Fungorum [online] [dostęp 2023-01-13] (ang.).
- 1 2 Species Fungorum [online] [dostęp 2023-01-13] (ang.).
- 1 2 3 Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 139, ISBN 83-89648-09-1.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Mykola P. Prydiuk, New records of Pholiotina species in Ukraine, „Czech Mycol.”, 58 (13–15), 2006, s. 273–285 [dostęp 2023-01-13] (ang.).
- ↑ Występowanie Conocybe mesospora na świecie (mapa) [online], gbif/ [dostęp 2023-01-13] (ang.).
- ↑ Pholiotina mesospora (stożkówka ochrowordzawa) [online], grzyby.pl [dostęp 2023-01-13] (pol.).