Stożkówka zalewowa

Stożkówka zalewowa

Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	grzyby
Typ	podstawczaki
Klasa	pieczarniaki
Rząd	pieczarkowce
Rodzina	gnojankowate
Rodzaj	stożkówka
Gatunek	stożkówka zalewowa
Nazwa systematyczna
Conocybe ochrostriata Hauskn. Öst. Z. Pilzk. 14: 246 (2005)

Stożkówka zalewowa (Conocybe ochrostriata Hauskn.) – gatunek grzybów z rodziny gnojankowatych (Bolbitiaceae).

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Conocybe, Bolbitiaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi^[1].

Po raz pierwszy opisał go w 2005 r. Anton Hausknecht w mieszanym lesie w Austrii^[1]. Synonim: Conocybe ochrostriata var. favrei Hauskn. 2005^[2]:

Polską nazwę zarekomendowała w 2025 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów przy Polskim Towarzystwie Mykologicznym^[3].

Kapelusz

Średnica 10–40 mm, początkowo wypukłodzwonkowaty, później dzwonkowatostożkowaty, stożkowowypukły, stożkowopłaski do płaskowypukłego, często z małym garbkiem. Powierzchnia początkowo nieco owłosiona, później gładka. Jest higrofaniczny; w stanie wilgotnym prążkowany prawie do środka, jasnobrązowy, jasno żółtawobrązowy do jasno rdzawobrązowego, jaśniejszy ku brzegowi, po wyschnięciu bladoochrowy do białawego z ochrowo-brązowym odcieniem^[4].

Trzon

Wysokość 30–75 mm, grubość 1,5–3,0 mm, cylindryczny z maczugowatą lub lekko poszerzoną (do 4 mm) podstawą, pusty.Powierzchnia podłużnie owłosiono-prążkowana, początkowo biaława z żółtawoochrowym odcieniem, później ciemniejąca od podstawy w górę do jasnobrązowej, żółtobrązowej, u podstawy do czerwonobrązowej^[4].

Blaszki

Dość rzadkie, wąsko-przyrośnięte do prawie wolnych, L = 18–25, l = 1–3, brzuchate, o szerokości do 4 mm, początkowo bladoochrowe, później żółtobrązowe do rdzawo-brązowych. Krawędzie bledsze, drobno kłaczkowate^[4].

Miąższ grzyba

W kapeluszu o grubości do 2 mm, białawy z żółtawobrązowym odcieniem, w trzonie ciemniejszy, jasnobrązowy, do czerwonobrązowego u podstawy. Smak i zapach niewyraźne. W amoniaku nie zmienia barwy^[4].

Wysyp zarodników

Rdzawobrązowy^[4].

Cechy mikroskopowe

Zarodniki 7–12 × 5–7 μm, Q = 1,42–1,96, w widoku z przodu wąsko jajowate, jajowato-elipsoidalne i elipsoidalne, w widoku z boku elipsoidalne, lekko spłaszczone brzusznie, często nieco migdałowate z centralną porą rostkową o szerokości 1,5–1,8 μm, lekko grubościenne, w wodzie jasnobrązowożółte, w alkaliach miodowo-brązowe. Podstawki 17–24 × 8–11,5 μm, maczugowate, 4-zarodnikowe. Cheilocystydy 17–27 × 7–12 μm, kręglowate, szyjka do 3,5 × 2,0 μm, główka o szerokości 4–5,5 μm. Pleurocystyd brak. Pileocystydy włoskowate, do 100 × 1,5 μm, rozproszone. Kaulocystydy dwóch rodzajów: a) elipsoidalne, kulisto-maczugowate, maczugowate, łatkowate, butelkowate, wąsko-butelkowate i cylindryczne, 6–30 × 6–9,5 μm; b) włoskowate, do 100 × 1,5–2 μm. Skórka kapelusza zbudowana z elementów kulistych i gruszkowatych o szerokości 18–45 μm. Sprzążki obecne^[4].

Gatunki podobne

Najbardziej podobne są Conocybe rostellata i stożkówka owłosionotrzonowa (Conocybe velutipes), jednak obydwa mają mniejsze owocniki (kapelusz o średnicy do 25 mm), poza tym odróżniają się zarodnikami; zarodniki C. rostellata są mniejsze, a u C. velutipes są większe i wyraźnie soczewkowate^[4].

Najwięcej stanowisk stożkówki zalewowej podano w Europie (w tym na Islandii), poza nią pojedyncze w Ameryce Południowej, Afryce^[5] i Azji^[4]. W Polsce stanowiska podali B. Gierczyk i A. Kujawa w 2023 r.oku, a najbardziej aktualne podaje internetowy atlas grzybów. Znajduje się w nim na liście gatunków zagrożonych i wartych objęcia ochroną^[6].

Naziemny grzyb saprotroficzny. Owocniki pojedynczo lub w małych grupach na glebie, w lasach liściastych w tym zalewowych, od maja do października^[4].