Synagoga w Wodzisławiu

Synagoga w Wodzisławiu
Zabytek: nr rej. A.171 z 23.06.1967[1]
Ilustracja
Widok ogólny z ul. Ariańskiej
Państwo

 Polska

Budulec

murowana

Data budowy

pierwsza połowa XVII wieku

Data likwidacji

II wojna światowa

Tradycja

ortodoksyjna

Obecnie

ruina

Położenie na mapie Wodzisława
Mapa konturowa Wodzisława, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Synagoga w Wodzisławiu”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Synagoga w Wodzisławiu”
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa konturowa województwa świętokrzyskiego, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Synagoga w Wodzisławiu”
Położenie na mapie powiatu jędrzejowskiego
Mapa konturowa powiatu jędrzejowskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Synagoga w Wodzisławiu”
Położenie na mapie gminy Wodzisław
Mapa konturowa gminy Wodzisław, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Synagoga w Wodzisławiu”
Ziemia50°31′19″N 20°11′20″E/50,522000 20,189000

Synagoga w Wodzisławiu – synagoga znajdująca się w Wodzisławiu przy placu między ulicami Ariańską i Okopową.

Historia

Synagoga została zbudowana w pierwszej połowie XVII wieku. Początkowo przypuszczano, że synagoga została wybudowana w drugiej połowie XVI wieku jako zbór kalwiński i dopiero około 1620 oddana wodzisławskiej gminie żydowskiej, lecz ostatnie badania nie potwierdziły tych przypuszczeń[2].

W latach 40. XVIII wieku synagoga została przebudowana. W ramach przebudowy m.in. zostało dobudowane sklepienie babińca. Podczas II wojny światowej hitlerowcy zdewastowali synagogę, a następnie urządzili w niej magazyn. Po zakończeniu wojny budynek synagogi przebudowano na spichlerz, zburzono wówczas ścianę dzielącą salę główną i babiniec oraz podzielono wnętrze drewnianymi stropami na trzy kondygnacje. Istniejące okna częściowo zamurowano i wybito dodatkowe okna w przyziemiu i na poddaszu[2].

W 1967 budynek synagogi został wpisany do rejestru zabytków nieruchomych (nr rej.: A.171 z 23.06.1967)[1].

W 1975 zamierzano w synagodze otworzyć gminny ośrodek kultury i rozpoczęto w tym celu prace remontowe, które po krótkim czasie przerwano. W 1987 podczas wichury zerwał się dach bożnicy i od tego czasu popadała ona w ruinę. W 1996 podjęto próbę pozyskania funduszy na odbudowę synagogi, niestety bez powodzenia. Obecnie budynek pozostaje w stanie ruiny.

W lipcu 2007 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przekazało ponad 200 tysięcy złotych na zabezpieczenie ruin synagogi[2][3].

Architektura

Murowany z cegły i kamienia orientowany budynek synagogi wzniesiono na planie prostokąta, z przyporami wspierającymi ściany. Pierwotnie wewnątrz we wschodniej części mieściła się prostokątna sala główna o wymiarach ok. 12,0 x 15,0 m i wysokości do stropu ok. 10,0 m, z której obecnie zachowały się jedynie mury obwodowe oraz ślady bimy, sala pozbawiona jest sklepienia i jakichkolwiek detali wnętrza. Okna osadzono w połowie grubości muru w głębokich rozglifieniach, rozmieszczone po trzy w ścianie południowej i północnej i dwa w ścianie wschodniej, nad którymi powyżej wnęki aron ha-kodesza znajduje się niewielki oculus. W zachodniej części synagogi mieścił się przedsionek, nad którym znajdował się babiniec i pomieszczenia kahału. Pierwotnie synagoga była kryta wysokim, czterospadowym dwukondygnacyjnym dachem łamanym polskim podbitym gontem, a w okresie międzywojennym blachą[2].

Galeria zdjęć

Przypisy

  1. 1 2 Rejestr zabytków nieruchomych – województwo świętokrzyskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 31 stycznia 2025, s. 12 [dostęp 2015-10-21].
  2. 1 2 3 4 Maria Piechotka i Kazimierz Piechotka: Bramy Nieba Bóżnice murowane na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej. Polski Instytut Studiów nad Sztuką Świata i Muzeum Historii Żydów Polskich POLINWarszawa, 2017, s. 336-338, język polski, ISBN 978-83-942344-2-3
  3. ↑ Świętokrzyskie otrzyma 16,6 mln zł na kulturę. gospodarka.gazeta.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-01-07)]. - gazeta.pl

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.