Ulica św. Krzyża w Krakowie
| Stare Miasto | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
%252C_Old_Town%252C_Krakow%252C_Poland.jpg) Widok z pl. św. Ducha | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Państwo | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Miejscowość | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Długość |
391 m | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Plan | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Przebieg | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Położenie na mapie Krakowa  | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Położenie na mapie Polski  | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Położenie na mapie województwa małopolskiego  | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 50,062286°N 19,942578°E/50,062286 19,942578 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Ulica św. Krzyża – ulica w Krakowie, w dzielnicy I Stare Miasto, na Starym Mieście.
Łączy ul. Sienną z ul. Szpitalną. Pierwsza zabudowa tej ulicy jest datowana na okres sprzed lokacji miasta tj. przed 1257. Początkowo ulicę nazywano Szpitalną, Świńską, a na Planie Kołłątajowskim Świnią[1]. W średniowieczu w rejonie tej ulicy znajdowała się większość miejskich browarów, których w Krakowie było wówczas przeszło 25. Hodowano tam też w dużej liczbie świnie. Dokuczliwość tej hodowli spowodowała, że już w 1405 r. władze miejskie usiłowały ograniczyć ich pogłowie. W 1468 r. wydano statut, na mocy którego każda świnia biegająca samopas miała zostać skonfiskowana, a jej właściciel ukarany grzywną w wysokości 12 groszy[2][3]. W późniejszym czasie ulica nosiła nazwę Uliczki lub Kącika Świętego Krzyża, ulokowane były tu topnie wosku i łoju należące do uboższych mieszczan krakowskich[4].
Niektóre kamienice
- Nr 1 – w domu przebudowanym z trzech gotyckich kamieniczek w połowie XIX w. mieszkał Juliusz August John (1804–1886), właściciel browaru przy ul. Lubicz. Tzw. Browar Johna był największym browarem w Krakowie, a potem w całej Galicji. Słynął z produkcji dobrego piwa nagrodzonego wieloma krajowymi medalami i nagrodami. John był wieloletnim radnym miejskim, współzałożycielem Kasy Oszczędności m. Krakowa, dyrektorem krakowskiej filii Austriackiego Banku Narodowego oraz kuratorem zboru ewangelickiego. Prowadził również działalność społeczną i dobroczynną. W roku 1868 ofiarował 3 tys. zł reńskich na schronisko dla zubożałych mieszczan[5].
- Nr 7 – na parterze kamienicy miała siedzibę, przed I wojną światową, studencka organizacja „Spójnia”[1], obecnie mieści się w nim siedziba Fundacji Mam Marzenie. W domu tym 21 marca 1914 Włodzimierz Lenin wygłosił odczyt dla studentów[4].
- Nr 21a – Kamienica Krongoldów
- Nr 23 – Probostwo Kościoła św. Krzyża, gotycki dom mieszkalny, o grubych ścianach (z dzikiego kamienia i cegły) oraz wąskich oknach ułatwiających obronę; stał przy murach miejskich. Jest siedzibą biura parafii św. Krzyża. Plebania jest najstarszym zachowanym budynkiem mieszkalnym w Krakowie. W 1909 roku przeprowadzono restaurację budynku pod kierunkiem Jana Zawiejskiego[6].
- Nr 16 – Kuźnia Zieleniewskich (zob. też Kamienica Zieleniewskich), najstarsza zachowana część fabryki Ludwika Zieleniewskiego, działającej w tym miejscu w latach 1851–1886. Prowadzi tędy Krakowski Szlak Techniki – szlak tematyczny dziedzictwa przemysłowego w Krakowie utworzony 6 kwietnia 2006 r.
- Kamienica Bartynowskich – na rogu ul. św. Krzyża 14 i św. Tomasza 28
Galeria
Widok od skrzyżowania z ul. Sienną na północ
ul. św. Krzyża 1
Kamienica
ul. św. Krzyża 3
Kamienica
ul. św. Krzyża 7
Kamienica (koniec XVI wieku)
ul. św. Krzyża 15
Kamienica
ul. św. Krzyża 17
Kamienica
ul. św. Krzyża 21
Kamienica, dawniej klasztor Benedyktynek
ul. św. Krzyża 21a
Kamienica Krongoldów
ul. św. Krzyża 23
Probostwo kościoła św. Krzyża
Przypisy
- 1 2 Jan Adamczewski Kraków od A do Z, KAW Kraków
- ↑ Marek Żukow-Karczewski, Wyznawcy Bakchusa w dawnym Krakowie, czyli z życia cechu pijackiego w XVI i XVII wieku, „KRAKÓW” Magazyn Kulturalny, 3/31/1991.
- ↑ Marek Żukow-Karczewski, Krowy, świnie, dziady, rynsztoki i franca, czyli obrzydliwości krakowskie, „Gazeta Krakowska”, Magazyn „Od Piątku Do Piątku”, 29 (13641) 1993.
- 1 2 Jerzy Kossowski, Leszek Ludwikowski, Ulicami Krakowa, Kraków: Wydawnictwo Artystyczno-Graficzne, 1968, s. 73.
- ↑ M.Ż.K.(Marek Żukow-Karczewski), Całe miasto mówiło... O Johnie, „Echo Krakowa”, 27 IX 1994 r., nr 188 (14260).
- ↑ Michał Rożek, Przewodnik po zabytkach Krakowa, 2006, s. 224.
Bibliografia
- Praca zbiorowa Encyklopedia Krakowa, wydawca Biblioteka Kraków i Muzeum Krakowa, Kraków 2023, ISBN 978-83-66253-46-9, t. II s. 569