Władysław Steinhaus

Władysław Steinhaus
Ilustracja
plutonowy plutonowy
Data i miejsce urodzenia

24 sierpnia 1896
Jasło

Data i miejsce śmierci

31 października 1915
Kowel

Przebieg służby
Lata służby

1914, 1915

Formacja

Legiony Polskie

Jednostki

6 pułk piechoty

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa

Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości Medal Waleczności (Austro-Węgry)

Władysław Steinhaus (ur. 24 sierpnia 1896 w Jaśle, zm. 31 października 1915 w Kowlu) – aspirant oficerski (podchorąży) Legionów Polskich w randze plutonowego, działacz niepodległościowy wyznania mojżeszowego, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys

Urodził się 24 sierpnia 1896 w Jaśle, w rodzinie Ignacego (1860–1928), doktora praw, adwokata i Malwiny z Ruckerów (zm. 1936)[1][2]. Uczył się w Wyższym Gimnazjum Realnym im. A. Mickiewicza we Lwowie, w którym w maju 1914 zdał maturę[3].

W sierpniu 1914 wstąpił do Legionu Wschodniego. 16 września 1914, po rozwiązaniu Legionu, wyjechał z rodzicami do Wiednia[4]. Tam  przez  jeden  semestr  studiował  w  Akademii  Handlowej. Pracował w Biurze Prasowym NKN i jako korespondent wydawanego przez biuro tygodnika „Polen”, w którym publikował m.in. tłumaczenia zagranicznych artykułów prasowych na temat Legionów Polskich[5].

Wiosną 1915 przyjechał do Piotrkowa, gdzie wstąpił do III batalionu uzupełniającego Legionów Polskich[6]. Uznany przez komisję lekarską za niezdolnego do służby liniowej został przydzielony do kancelarii rachunkowej 6 pułk piechoty[7]. W sierpniu został mianowany sekcyjnym[6]. 15 września wyjechał z pułkiem na front[8]. Walczył w szeregach oddziału sztabowego pułku[9]. Był odpowiedzialny za prowadzenie archiwum i kroniki pułku[10]. Jako „pomocnik kancelarii pułkowej dobrowolnie podejmował się roznoszenia meldunków wśród bardzo silnego ognia artyleryjskiego i karabinowego, aczkolweiek nie był do tego zobowiązany”[11]. Po objęciu dowództwa pułku przez majora Mieczysława Norwid-Neugebauera (9 października) objął komenę nad konnymi gońcami (niem. meldereiter)[12].

Wyróżnił się w bitwie pod Maniewiczami[13]. Były dowódca 6 pp, generał podporucznik Mieczysław Norwid-Neugebauer we wniosku na odznaczenie orderem „Virtuti Militari” napisał:

w czasie przerwania frontu na własnym odcinku w bitwie pod Maniewiczami (Beresana) pchor. Steinhaus jako jedyny oficer ordynansowy spośród wielu, jakimi ówcześnie dowództwo 6 pp rozporządzało, nie tylko nie zawiódł, ale swą namiętną goroczką bojową budził szczery zachwyt. Przenosząc rozkazy dostał się nawet dookopów nieprzyjaciela, skąd mimo bezpośredniego przytrzymania uszedł do swoich, mimo skrajne wyczerpanie fizyczne i nerwowe, dalej przenosząc w sposób wyjątkowo chwalebny dyspozycje dowództwa[13][14].

28 października w bitwie pod Kuklami został zraniony szrapnelem w płuca i kość pacierzową[15][16][2][17]. Zmarł 31 października 1915 w szpitalu w Kowlu w następstwie odniesionych ran[15][18][19][20]. 5 listopada tego roku został pochowany na cmentarzu wojennym nr 387 w Krakowie[18][2][21]. Imieniem Władysława Steinhausa nazwano w 1934 r. ulicę we Lwowie[22].

Ordery i odznaczenia

Twórczość

  • Pamiętnik Legionisty. Kraków: Centralne Biuro Wydawnictw N.K.N, 1916

Jego ponowne wydanie, w opracowaniu Marka Gałęzowskiego, ukazało się w 2015[29].

Przypisy

  1. ↑ Sprawozdanie 1914 ↓, s. 12.
  2. 1 2 3 Janusz Cisek, Ewa Kozłowska, Łukasz Wieczorek: Słownik Legionistów Polskich 1914-1918 : Steinhaus Władysław. Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. [dostęp 2025-03-19]., tu podano, że urodził się we Lwowie, 30 września 1914 wstąpił do Legionów Polskich, 23 października 1915 został ranny pod Czartoryskiem.
  3. ↑ Sprawozdanie 1914 ↓, s. 12, 21.
  4. ↑ Steinhaus 1916 ↓, s. 20.
  5. ↑ Marek Gałęzowski, Władysław Steinhaus, [w:] Na wzór Berka Joselewicza. Sylwetki żołnierzy i oficerów pochodzenia żydowskiego w Legionach Polskich, Warszawa: IPN, 2010, s. 597.
  6. 1 2 Steinhaus 1916 ↓, s. 25.
  7. ↑ Steinhaus 1916 ↓, s. 25, 30.
  8. ↑ Steinhaus 1916 ↓, s. 33.
  9. ↑ Ciastoń i in. 1939 ↓, s. 36, 239.
  10. ↑ Steinhaus 1916 ↓, s. 43, 66.
  11. ↑ Steinhaus 1916 ↓, s. 73.
  12. ↑ Steinhaus 1916 ↓, s. 66–67.
  13. 1 2 3 Steinhaus Władysław. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari, sygn. I.482.77-7421 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-03-19].
  14. ↑ Ciastoń i in. 1939 ↓, s. 148.
  15. 1 2 Sprawozdanie 1917 ↓, s. 9.
  16. ↑ Steinhaus 1916 ↓, s. 75.
  17. ↑ Ciastoń i in. 1939 ↓, s. 49, tu ranny 21 października 1915 pod Jabłonką.
  18. 1 2 Steinhaus 1916 ↓, s. 76.
  19. ↑ IV Lista strat 1916 ↓, s. 18, tu zmarły z ran 30 października 1915.
  20. ↑ Ciastoń i in. 1939 ↓, s. 36, tu ranny 23 października pod Kuklami i zmarły z ran 30 października 1915.
  21. ↑ IV Lista strat 1916 ↓, s. 18.
  22. ↑ Marek Gałęzowski, Władysław Steinhaus, [w:] Na wzór Berka Joselewicza..., s. 599.
  23. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 11 stycznia 1923, s. 31.
  24. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-03-19].
  25. ↑ M.P. z 1931 r. nr 132, poz. 199
  26. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-03-19].
  27. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-03-19].
  28. ↑ Ciastoń i in. 1939 ↓, s. 239.
  29. ↑ Marek Gałęzowski, Władysław Steinhaus i jego „Pamiętnik legionisty” [w:] Z dziejów walk o niepodległość, t. 3, red. M. Gałęzowski, i inni, Warszawa: IPN, 2015.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.