Włodzimierz Konieczny
 Włodzimierz Konieczny w mundurze legionowym. | |
| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
5 lipca 1916 |
| Dziedzina sztuki | |
| Odznaczenia | |
  | |
Włodzimierz Fryderyk Konieczny (ur. 26 lutego 1886 w Jarosławiu, zm. 5 lipca 1916 podczas bitwy o Polską Górę na Wołyniu) – polski rzeźbiarz, grafik, poeta, porucznik Legionów Polskich, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys
Był synem Marcina, pracownika administracyjnego Szkoły Politechnicznej we Lwowie. Uczył się w gimnazjach w Tarnowie i we Lwowie, a następnie w szkole handlowej we Lwowie, wówczas też zaczął naukę rysunku w Szkole Przemysłowej we Lwowie[1]. Przerwał ją jednak i za namową Stanisława Witkiewicza (ojca) w 1901 i zaczął kształcenie w Szkole Przemysłu Drzewnego w Zakopanem[2][1]. Następnie w latach 1903–1908 studiował w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, rzeźby uczył go Konstanty Laszczka, a grafiki i malarstwa Józef Pankiewicz[1]. W 1909 opublikował „Tekę graficzną", która zawierała akwaforty i litografie[1]. Dzięki otrzymanemu stypendium kontynuował naukę w Paryżu (1909–1911)[1]. Po powrocie do Krakowa zaangażował się w organizację Warsztatów Krakowskich[1] (razem z Wojciechem Jastrzębowskim), działał w Związku Walki Czynnej i Związku Strzeleckim. Był znany w krakowskim środowisku artystycznym, należał do Towarzystwa Artystów Polskich„ Sztuka”[1], utrzymywał przyjacielskie relacje ze Stanisławem Ignacym Witkiewiczem i Stefanem Żeromskim. Konieczny był też autorem kilku utworów literackich, m.in. nie publikowanych dramatów Wieczny budowniczy i Straceńcy oraz kilku wierszy i szkiców opublikowanych w „Krytyce” (poezje przypomniano w międzywojniu w „Panteonie Polskim”[3]. Jego prace były prezentowane m.in. w Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie (1908–14), w Towarzystwie Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie (od 1911), we Lwowie (od 1913), a także w Paryżu, Wiedniu oraz w Wenecji[1].
8 sierpnia 1914 wstąpił do 1 pułku piechoty Legionów Polskich, walczył nad Nidą. Przegrupowany do 5 pułku piechoty I Brygady Legionów Polskich, był dowódcą plutonu 6 kompanii II baonu[4]. Awansował na dowódcę 4 kompanii, zginął podczas walk o Polską Górę pod Kostiuchnówką[1]. Ciała nie odnaleziono, prawdopodobnie spoczywa anonimowo w mogile zbiorowej. W 1923 Stefan Żeromski zadedykował mu pracę zatytułowaną „Snobizm i postęp”[5], uważaną za katechizm polskiego regionalizmu[6].
Pomnik Czynu Legionów w Radomiu
Przed śmiercią stacjonując na Wołyniu wyrzeźbił statuetkę legionisty, którą otrzymał w prezencie imieninowym 19 marca 1916 marszałek Józef Piłsudski. Włodzimierza Koniecznego pośmiertnie awansowano do stopnia kapitana i odznaczono Krzyżem Niepodległości[7] oraz orderem wojskowym „Virtuti Militari" V klasy[8]. Gdy w Radomiu planowano upamiętnić Legiony Polskie powołany w tym celu komitet miał problem z wyborem odpowiedniej rzeźby. Przebywający w Radomiu Józef Piłsudski zasugerował rzeźbę Włodzimierza Koniecznego, pomnik został zaprojektowany przez Kazimierza Pietkiewicza i sporządzony z brązu uzyskanego z przetopionych luf austriackich armat. Rzeźbę odsłonięto 10 sierpnia 1930 w obecności Józefa Piłsudskiego, polityków i uczestników IX Zjazdu Związku Legionistów, który w tym czasie odbywał się w Radomiu.
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 6477 – pośmiertnie, 17 maja 1922[9][10][11]
- Krzyż Niepodległości – pośmiertnie, 13 września 1933 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”[7]
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Włodzimierz Konieczny | Życie i twórczość | Artysta [online], Culture.pl [dostęp 2025-05-28].
- ↑ Marek Gałęzowski, Konieczny Włodzimierz [w:] idem, My idziemy w zórz świtanie... Sylwetki oficerów Legionów Polskich poległych i zmarłych w walce o niepodległość w latach 1914–1916, Warszawa: IPN, 2019, s. 134-135.
- ↑ Ibidem, s. 135.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 2.
- ↑ Stefan Żeromski, Snobizm i postęp. Kraków 1923. (Całość w: Cyfrowa Biblioteka Narodowa Polona).
- ↑ Jan Jadach, Korzenie regionalizmu polskiego, „Świętokrzyskie” (2 (6)), sbc.wbp.kielce.pl, wrzesień 2010, s. 13, ISSN 1895-2895 [dostęp 2025-05-28] (pol.).
- 1 2 M.P. z 1933 r. nr 212, poz. 238
- ↑ Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 2 z 6 stycznia 1923, s. 20.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 6 stycznia 1923, s. 20.
- ↑ Wykaz odznaczonych orderem wojskowym „Virtuti Militari“ V kl. oficerów i szeregowych z b. 5-go pułku piechoty Legjonów Polskich., „Żołnierz Polski” (29 (308)), zbrojownia.cbw.wp.mil.pl, 16 lipca 1922, s. 18 [dostęp 2025-05-28], Cytat: por. L. P. ś. p. Konieczny Włodzimierz (pol.).
- ↑ Kolekcja ↓, s. 1.
Bibliografia
- Marek Gałęzowski, Konieczny Włodzimierz [w:] idem, My idziemy w zórz świtanie... Sylwetki oficerów Legionów Polskich poległych i zmarłych w walce o niepodległość w latach 1914–1916, Warszawa: IPN, 2019, s. 134-145.
- Grażyna i Przemysław Witekowie "Artyści w strzeleckim zbrojnym ruchu niepodległościowym I wojny światowej", Oleandry nr. 16 (maj 2005). jozwa22.republika.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-11-25)].
- Muzeum Narodowe w Krakowie, Włodzimierz Konieczny
- Artlist, Włodzimierz Konieczny, biogram. artlist.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-04)].
- Żołnierze niepodległości. Konieczny Włodzimierz Fryderyk. Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. [dostęp 2020-05-02].
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2025-05-28].
- Konieczny Włodzimierz. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari 37 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-05-28].
Linki zewnętrzne
- Przecław Smolik: Włodzimierz Konieczny : człowiek i artysta (1927) w bibliotece Polona