Wiesław Machan

Wiesław Machan (ur. 4 stycznia 1909 we Lwowie, zm. 25 lipca 1993 w Warszawie^[1]) – polski kompozytor, aranżer, multiinstrumentalista, dyrygent, pianista, a także rysownik^[2].

Urodzony 4 stycznia 1909 we Lwowie jako syn Leona (1877–1952) i Marii z domu Huth (1879–1955). Ukończył Konserwatorium Lwowskie w klasie koncertowej Wiktora Muenzera oraz Oddział Maszynowy Politechniki Lwowskiej^[3], na którym uzyskał tytuł inżyniera mechanika.

W czasie studiów grał w zespołach kameralnych i rozrywkowych. Występował z nimi w Polskim Radiu, na balach i zabawach studenckich. Był również taperem w kinie. Karierę muzyczną rozpoczął w okresie międzywojennym jako muzyk w orkiestrach lwowskich^[1].

W 1929 założył swój własny zespół Machan Jazz, w którym grał na fortepianie. Na gitarze grał w duecie z pianistą Witoldem Krzemieńskim oraz w Wiennerschramer Kwartet, dla którego skonstruował pierwsze w Polsce skrzypce i gitarę elektryczną.

W 1938 przeniósł się do Warszawy. Pracował tam jako inżynier mechanik w Fabryce Maszyn Precyzyjnych, jak również prowadził własny zespół Złota Siódemka. Grał też w orkiestrze Bronisława Stasiaka. Pierwsze lata okupacji spędził w Warszawie, a w czasie powstania warszawskiego dostał się do niewoli niemieckiej. Wywieziony został do obozu koncentracyjnego we Flossenbürgu^[2].

Po wyzwoleniu osiadł na Saskiej Kępie^[3]. Pracował jako inżynier w Departamencie Mechanizacji Ministerstwa Rolnictwa. Był również pianistą w zespołach rozrywkowych grających w warszawskich restauracjach. Współuczestniczył w reaktywowaniu Jazz Club przy Polskiej YMCA (z ang. Young Men’s Christian Association – Związek Chrześcijańskiej Młodzieży Męskiej)^[2].

Gdy choroba rąk uniemożliwiła mu czynne muzykowanie, poświęcił się kompozycji oraz aranżacji. Uzupełnił w tym kierunku wykształcenie, studiując w systemie zaocznym u Kazimierza Sikorskiego i Macieja Zalewskiego. Współpracował w latach 1956–1960 jako kompozytor i aranżer z zespołem Błękitny Jazz Ryszarda Damrosza^[2], również prowadził własny zespół muzyczny, towarzyszący licznym solistom w nagraniach płytowych. Z zespołem Machana dokonywali nagrań m.in. Marta Mirska, Rena Rolska i Zbigniew Rawicz.

W latach 1961–1971 był dyrygentem i kierownikiem muzycznym teatru „Komedia” w Warszawie, a w latach 1972–1979 teatru „Syrena”, tamże^[1].

Należał do Polskiej Korporacji Akademickiej Leopolia we Lwowie.

Jego sylwetce zostało poświęcone jest hasło w telewizyjnej wersji Leksykonu Polskiej Muzyki Rozrywkowej odc. 61 w reżyserii Ryszarda Wolańskiego^[2].

W 1988 otrzymał odznakę honorową ZAiKS-u^[4].

Zmarł 25 lipca 1993 w Warszawie^[1], pochowany na cmentarzu Bródnowskim (kwatera 33H-5-19)^[5].

Działalność kompozytorską prowadził od początku lat 50.

Skomponował:

Jego żoną była lwowianka Lidia Maria Machan^[7] (1915–2013) – aktorka i tancerka, z którą miał córkę Julittę Marię (1947–2013)^[8].