Willa „Waleria” w Milanówku
 nr rej. 1202 z 4.12.1982 | |
 Willa Waleria, stan w kwietniu 2025 r. | |
| Państwo | |
|---|---|
| Miejscowość | |
| Adres |
ul. Spacerowa 20 |
| Typ budynku | |
| Styl architektoniczny |
zmodernizowany historyzm |
| Architekt | |
| Inwestor |
Rufin Morozowicz |
| Ukończenie budowy |
1910 |
| Pierwszy właściciel |
Rufin i Waleria Morozowiczowie |
| Obecny właściciel |
miasto Milanówek |
Położenie na mapie Milanówka  | |
Położenie na mapie Polski  | |
Położenie na mapie województwa mazowieckiego  | |
Położenie na mapie powiatu grodziskiego _location_map.png) | |
| 52,129500°N 20,656667°E/52,129500 20,656667 | |
| Strona internetowa | |
Willa „Waleria” – zabytkowa willa w Milanówku, zlokalizowana przy ul. Spacerowej 20. Od 2007 stanowi własność komunalną miasta, wcześniej przez blisko sto lat pozostawała w rękach prywatnych.
Historia
Budynek został wzniesiony w 1910[1]. Projektantem i zarazem inwestorem był aktor i reżyser Rufin Morozowicz, który przeznaczył go dla swojej żony Walerii z Kotowiczów, na cześć której willa otrzymała nazwę[1]. Styl architektoniczny "Walerii" określany jest jako zmodernizowany historyzm[1]. Po śmierci pierwszych właścicieli willę otrzymała na własność ich córka Maria. Poślubiła ona rzeźbiarza Jana Szczepkowskiego, który mieszkał w niej i tworzył przez wiele lat. Od 1978 w willi działało prywatne muzeum artysty, prowadzone przez jego córkę Hannę Mickiewicz[1]. Dzięki staraniom córki artysty udało się zachować wiele rzeźb, w tym ołtarz rzeźbiony w sosnowym drewnie dla jednego z kościołów szwajcarskich (wykonany tuż przed wojną, pozostał w kraju). Równocześnie willa nadal stanowiła rodową siedzibę, zaś jej część bywała okresowo wynajmowana.
Od 1982 budynek wpisany jest do rejestru zabytków województwa warszawskiego, a następnie mazowieckiego. Na przełomie lat 1990. i 2000. z części jej pomieszczeń korzystało Społeczne Liceum Ogólnokształcące w Milanówku, uzupełniające w ten sposób niedobory powierzchni w swoim głównym budynku przy ul. Fiderkiewicza.
W 2007 budynek został zakupiony przez Gminę Milanówek. Fundacja im. Jana Szczepkowskiego przekazała miastu nieodpłatnie 127 dzieł artysty, z intencją eksponowania ich w budynku[2]. Początkowo realizacja programu renowacji i adaptacji budynku na nowe potrzeby nie rozpoczęła się ze względu na wysoki koszt, który oszacowano na ok. 20 mln zł[3].
W 2018 odbyła się w Walerii Noc Muzeów, podczas której prezentowano prace malarskie: obrazy olejne, gwasze, pastele, rzeźby Jana Szczepkowskiego oraz małe formy rzeźbiarskie innych autorów, sztukę użytkową - porcelanę z wytwórni w Ćmielowie, Wałbrzychu, Włocławku, wyroby szklane z huty "Niemen", "Hortensja", "Zawiercie", tkaninę artystyczną, meble oraz drobne przedmioty codziennego użytku z kolekcji prywatnych i kolekcji rzeźb Jana Szczepkowskiego należącej do miasta Milanówka. Inicjatorem i animatorem wydarzenia było stowarzyszenie mieszkańców działające na rzecz utworzenia w Walerii Centrum Środowisk Twórczych[4].
W 2020 powstało Wirtualne Muzeum Jana Szczepkowskiego − strona internetowa poświęcona życiu i twórczości artysty[5]. W 2020 miasto Milanówek uzyskało dwie dotacje na renowację obiektu. Łączna kwota dofinansowania wyniosła około 8,5 mln zł. Ostatecznie, w kwietniu 2025 w wyremontowanej willi otwarta została wystawa stała dzieł Szczepkowskiego[6].
Przypisy
- 1 2 3 4 Milanówek - Miasto ogród [online], kierunek.milanowek.pl [dostęp 2018-02-17] (ang.).
- ↑ Magdalena Sitko: Decyzja Rady Miasta Milanówka o zakupie willi „Waleria”. Urząd Miasta Milanówka, 2007-07-02. [dostęp 2011-06-01].
- ↑ Olgierd Lewan: Willa „Waleria”, jak Biała Dama. wiadomosci.wpr24.pl, 2009-12-04. [dostęp 2011-06-01].
- ↑ Noc muzeów w willi Waleria. Gmina MIlanówek, 14 maja 2018. [dostęp 2018-07-09]. (pol.).
- ↑ Milanówek: Wirtualne Muzeum Jana Szczepkowskiego [online], Serwis Samorządowy PAP [dostęp 2021-02-02] (pol.).
- ↑ Willa Waleria w Milanówku - była i jest (znów) domem sztuki [online], Polskie Radio S.A. - Dwójka [dostęp 2025-04-27] (pol.).