Lista terminów i skrótów w nomenklaturze biologicznej
Wykaz terminów i skrótów stosowanych w nomenklaturze biologicznej
Większość wymienionych terminów pochodzi z języka łacińskiego, jeśli jest inaczej zostało to zaznaczone w tekście.
Sortowanie alfabetyczne przyciskami w nagłówkach kolumn
| Termin | Skrót | Znaczenie |
|---|---|---|
| aberratio | ab. | dawniej odmiana w zoologii, obecnie termin nie jest stosowany |
| ad interim | ad int. | tymczasowo, chwilowo |
| ad libitum | ad lib. | w dowolnej ilości, bez ograniczeń |
| advena | adv. | obcy, introdukowany |
| affinis | aff. | bliski, pokrewny |
| aggregatum | agg., aggr. | gatunek zbiorowy |
| alii | al. | inni |
| alliancia (łac.), alliance (ang.) | All. | związek |
| apud | ap. | u |
| associatio (łac.) assotiation (ang.) | Ass. | zespół (np. zespół roślinności) |
| association group (ang.) | AssGr. | grupa zespołów |
| auctor, auctores | auct. | autor, autorzy – jeden, kilku lub więcej autorów bez wyszczególnienia nazwisk |
| auctores europaei | auct. europ. | autorzy europejscy |
| auctores plurales | auct. plur. | liczni autorzy |
| auctores polonici | auct. polon. | autorzy polscy |
| characteristic (ang.) | Ch | (takson) charakterystyczny (np. gatunek charakterystyczny) |
| characteristic ... (ang.) | ChAss., ChAll., ChO., ChCl. | gatunki charakterystyczne dla syntaksonu (zespołu, związku, rzędu, klasy) |
| characteristic species combination (ang.) | ChSC | charakterystyczna kombinacja gatunków |
| classis (w botanice) | Cl. | klasa (ranga taksonomiczna i syntakson) |
| classis (w zoologii) | gromada | |
| collectiva, collectivus, collectivum | coll. | takson zbiorowy (najczęściej w sensie gatunek zbiorowy) |
| collector | coll. (przed nazwiskiem) | zbieracz |
| combinatio | comb. | kombinacja, połączenie (cech taksonomicznych) |
| combinatio et status nova | comb. et stat. nov. | nowa kombinacja i zmiana statusu taksonu |
| combinatio illegitima | comb. illeg. | kombinacja nieuprawniona, nieważna |
| combinatio invalida | comb. inval. | kombinacja nieważna |
| combinatio nova | comb. nova | nowe połączenie (cech) |
| combinatio nuda | comb. nud. | kombinacja "goła", zastosowana bez opisu lub uzasadnienia |
| combinatio revivisco | comb. rev. | |
| companions (ang.) | Comp. | gatunki towarzyszące |
| confer, confirma, confirmae, conformis | cf., cfr. | porównaj z ..., odpowiadający, podobny |
| convarietas | convar. | grupa odmian |
| correxit | corr. | poprawił |
| cultivar | cv. | kultywar (odmiana uprawna) – oznaczenie skrótem obecnie jest nieprawidłowe (stosuje się ujęcie nazwy w pojedynczy cudzysłów) |
| cultivatus, culturae, cultus | cult. | uprawiany, uprawy |
| descriptio | descr. | opis |
| descriptio nova | descr. nov. | nowy opis |
| detectio, determinatio, detexit, determinavit | det. | oznaczony przez ... |
| diagnosis | diagn. | diagnoza taksonomiczna |
| differentia | diff. | różnica, również w znaczeniu "różny" |
| differential species (ang.) | D. | gatunki wyróżniające syntakson |
| diversus | div. | różny |
| divisio | gromada (w botanice) | |
| emendavit, emendatus | em., emend. | poprawił, uzupełnił (autor), poprawiony (opis taksonu) |
| et | i | |
| et alii | et al. | i inni |
| ex | razem z | |
| ex parte | e.p. | częściowo, w części |
| ex situ | poza stanowiskiem naturalnym | |
| exampli gratia | e.g. | na przykład |
| excluding (ang.) | excl. | oprócz, wyłączając |
| exclusa specie | excl. spec., excl. sp. | |
| exclusa varietate. exclusis varietatibus | excl. var. | |
| exclusis speciminibus | excl. specim. | |
| excluso genere | excl. gen. | |
| familia | fam. | rodzina |
| fasciculus | fasc. | fascykuł, plik, wiązka |
| fidelity (ang.) | Fi. | wierność |
| filius | f., fil. | syn (dla odróżnienia dwóch autorów, ojca i syna) |
| flore pleno | fl. pl. | z kwiatem pełnym |
| flos | fl. | kwiat |
| foederatio | związek (dawne określenie) | |
| folium | fol. | liść |
| forma | f., fo., for. | forma |
| fragmenta | fragm. | części, częściowo, wykształcony fragmentarycznie |
| fructus | fr. | owoc |
| genus | gen. | rodzaj |
| genus novum | gen. nov. | nowy rodzaj |
| grex | ranga wewnątrzgatunkowa dawniej stosowana | |
| herbarium | hb., herb. | zielnik |
| hoc est | h. e. | to jest |
| hoc loco | h. l. | w tym miejscu, tutaj |
| holotype (ang.) | holo | holotyp |
| homonim | hom. | identyczna nazwa oznaczająca jednak inny takson |
| hortorum | hort. | ogrodowy (lub hortulanorum = według ogrodników) – dotyczy zwykle nazw niewłaściwych taksonomicznie |
| hybrida | hybr. | hybryda, mieszaniec, takson pochodzenia mieszańcowego |
| ibidem | ib. | to samo źródło, w tym samym miejscu (dotyczy publikacji) |
| in | w | |
| in litteris | in litt. | w korespondencji, na podstawie korespondencji |
| in observatio | in obs. | podczas obserwacji |
| in situ | na stanowisku naturalnym (w naturze) | |
| incertae sedis | o niejasnej pozycji taksonomicznej | |
| inclusive (ang.) | incl. | włącznie |
| indeterminans | indet. | nieoznaczony |
| ineditus | ined. | (jeszcze) nie opublikowany |
| isotype (ang.) | iso | izotyp |
| junior | jun., jr. | młodszy (dla odróżnienia dwóch autorów, ojca i syna) |
| juvenilis, juvenalis | juv., jv. | juwenilny, młodociany |
| lectotype (ang.) | lecto | lektotyp |
| legit | leg. | zebrany przez ... |
| loco citato | loc. cit. | cytowany w tej samej publikacji |
| loco non notato | loc. n. n. | w miejscu (stanowisku) niepodanym, niezaznaczonym |
| locus classicus | loc. class. | stanowisko klasyczne |
| modificatio | mod. | modyfikacja |
| morpha | odmiana | |
| mutatis | mut. | zmieniony |
| mutatis characteribus | mut. char. | o zmiennym wyglądzie, właściwościach; skrót stosowany, gdy pierwszy opis oparty był na zmiennych cechach |
| nec | a nie | |
| nomen[1], nomina[2] | n., nom. | nazwa, nazwy |
| nomen abortium | nom. abort. | nazwa "poroniona", nadmierna, zbyteczna, zwykle nadana taksonom już ważnie opisanym |
| nomen alternativum | nom. alt., nom. altern. | nazwa alternatywna, zastępcza |
| nomen ambiguum | nom. ambig. | nazwa dwuznaczna |
| nomina ambigua rejicienda | nom. ambig. rejic. | nazwy dwuznaczne, które należy odrzucić |
| nomen confusum | nom. conf., nom. confus. | nazwa sporna, dwuznaczna, niejednoznacznie identyfikująca takson |
| nomen conservandum | nom. cons., nom. conserv. | nazwa zachowana |
| nomen delendum | nom. delend. | nazwa, której ważność została zniesiona, skasowana |
| nomen descriptum | nom. descr. | nazwa opisowa |
| nomen dubium | nom. dub. | nazwa wątpliwa |
| nomen erratum | nom. err. | nazwa błędna |
| nomen et status novus | nom. et stat. nov. | nazwa i status (pozycja) nowy |
| nomen genericum | nom. gen. | nazwa rodzajowa |
| nomen illegitimum | nom. illeg., nom. illegit. | nazwa nieprawomocna |
| nomen invalidum | nom. inv., nom. inval. | nazwa niepoprawnie (nieważnie) opublikowana |
| nomen inversum | nom. inv. | nazwa odwrócona |
| nomen legitimum | nom. leg. | nazwa uprawniona, poprawna, ważnie opublikowana |
| nomen mutatum | nom. mut. | nazwa zmieniona |
| nomen novum | n. n., nom. nov. | nazwa nowa |
| nomen nudum | nom. nud. | naga nazwa (nazwa bez opisu lub diagnozy) |
| nomen oblitum | nom. oblit. | nazwa zapomniana |
| nomen obscurum | nom. obsc. | nazwa niejasna, niezrozumiała |
| nomen praeoccupatum | nazwa zajęta | |
| nomen propositum | nom. propos. | nazwa zaproponowana |
| nomen protectum | nazwa obowiązująca | |
| nomen provisorium | n. p., nom. prov., nom. provis. | nazwa prowizoryczna, tymczasowa |
| nomen rejiciendum | nom. rej., nom. rejic. | nazwa odrzucona |
| nomen restituendum | nom. restit. | nazwa przywrócona, odnowiona |
| nomen seminudum (= nomen subnudum) | nom. seminud. | nazwa półnaga (nie zachowano wszystkich zasad, by uznać ją za rzeczywiście opublikowaną) |
| nomen solum | nom. sol. | patrz: nomen nudum |
| nomen specificum | nom. spec. | nazwa gatunkowa |
| nomen superfluum | nom. superfl. | nazwa zbędna, zbyteczna, niepotrzebna |
| nomen tantum | nom. tant. | tylko nazwa |
| nomen tentativum | nom. tentat. | nazwa próbna |
| nomen triviale | nom. triv. | nazwa zwyczajna, pospolita, popularna |
| nomen usitatum | nom. usitat. | nazwa zwykła, błaha |
| non | n. | nie |
| novus, novum? | n. | nowy |
| notho | nieprawdziwy | |
| nothomorpha | nm., nothomor. | notomorfa (odmiana mieszańcowa) |
| nothosubspecies | nothossp., nothosubsp., nssp. | podgatunek mieszańcowego pochodzenia |
| nothovarietas | nothovar., nvar. | odmiana pochodzenia mieszańcowego |
| nudus | n. | nagi, "goły" (nazwa) |
| ordo | O., Ord. | rząd |
| orthographia conservanda | orth. cons. | wariant ortograficzny nazwy, odmienna pisownia tej samej nazwy |
| pagina | p. | strona (w notach bibliograficznych) |
| paginae | pp. | strony (w notach bibliograficznych) |
| pathovar | pv. | patovar |
| phylum | typ | |
| planta | pl. | roślina |
| pro | p. | jako, np. p. syn. = jako synonim |
| pro genere | p. gen. | jako rodzaj |
| pro hybride | p. hybr. | jako mieszaniec |
| pro maxima parte | p. max. p. | większość, po większej części |
| pro minima parte | p. min. p. | mniejszość, w mniejszej części |
| pro parte | p. p. | po części, częściowo |
| prope | pr. | u, przy, w pobliżu, blisko |
| provisorius | prov. | prowizoryczny |
| quod est | q. e. | to jest |
| quod vide | q. v. | co zobacz (również); odsyłacz w tekście do innego miejsca, innej pozycji |
| regnum | królestwo | |
| revisio, revidere | rev. | zobacz ponownie |
| sectio | sec., sect. | sekcja |
| secundum | sec. | według, stosownie do |
| sensu | sens. | w znaczeniu |
| sensu amplificato | s. ampl., sens. amplo. | w znaczeniu rozszerzonym |
| sensu amplo | s. ampl. | w znaczeniu rozszerzonym |
| sensu latiore | w szerszym znaczeniu | |
| sensu latissimo | w najszerszym znaczeniu | |
| sensu lato | s. l. | w szerokim znaczeniu |
| sensu strictiore | w węższym znaczeniu | |
| sensu strictissimo | w najwęższym znaczeniu | |
| sensu stricto | s. s., s. str. | w ścisłym, wąskim znaczeniu |
| sequens | sq. | następny, następujący |
| sine combinatione | sine comb. | bez połączenia, kombinacji |
| sine descriptione | s. descr. | bez opisu |
| sine designatio typus | sine design. typ. | bez typu, brak określenia typu |
| sine icone | sine ic. | bez ilustracji, rysunku |
| sine indicatione | sine indic. | bez oznaczenia |
| ? | sine lat. diagn. | bez diagnozy (taksonu) w języku łacińskim |
| sine loco | s. loc. | bez stanowiska |
| sine numero | s. n. | bez numeru kolekcjonerskiego na liście okazów |
| sine typo | sine typ. | bez określenia typu |
| species[1] | sp. | gatunek, skrót umieszczony po nazwie rodzajowej oznacza jakiś (nieokreślony) gatunek z danego rodzaju |
| species[2] | spp. | gatunki (l. mn.), skrót umieszczony po nazwie rodzajowej oznacza wszystkie lub różne gatunki z danego rodzaju |
| species affinis | sp. aff. | gatunek spokrewniony |
| species diversae | sp. div. | różne gatunki |
| species indeterminata | sp. ind., sp. indet. | nieokreślony gatunek, którego nie można zidentyfikować za pomocą już opublikowanego opisu nazwy, zwykle podany tylko jako nazwa rodzajowa |
| species inquirenda[1], species inquirendae[2] | gatunek, którego oznaczenie jest wątpliwe i wymaga dalszych badań | |
| species nova (novum) | sp. nov. | nowy gatunek |
| status | stat. | status, ranga taksonomiczna |
| status illegitimus | stat. illeg. | status, ranga nieuprawniona |
| status novus | stat. nov. | nowy status, ranga |
| stability (ang.) | S. | stałość |
| status novus | stat. nov. | nowa ranga taksonomiczna |
| sub | pod | |
| suballiancia | Suball., SAll. | podzwiązek |
| subassociatio | Subass., SAss. | podzespół |
| subclassis | Subcl., SCl. | podklasa |
| subfamilia | subfam. | podrodzina |
| subfoederatio | podzwiązek (dawne określenie) | |
| subforma | subfor., subf., subfo., sfor. | podforma |
| subgenus | subg., subgen. | podrodzaj |
| subordo | Subord., SO. | podrząd |
| subsectio | subsec. | podsekcja |
| subseries (ang.) | subser. | podseria |
| subspecies[1] | subsp., ssp. | podgatunek |
| subspecies[2] | subspp. | podgatunki |
| subspecies nova | subsp. nov. | nowy podgatunek |
| subvarietas | subvar., svar., sv. | pododmiana |
| superregnum | nadkrólestwo | |
| synonymum | syn., synon. | synonim |
| synonymum novum | syn. nov. | nowy synonim |
| tribus | trib. | plemię |
| typi designatio | typ. des. | typ wyznaczony |
| typicum | typowy | |
| typo excluso | typo excl. | typ wykluczony |
| typus conservandus | typ. cons. | typ, który ma być zachowany |
| varietas | v., var. | odmiana botaniczna |
| varietates | varr. | odmiany |
Zobacz też
Przypisy
Bibliografia
- Flora of Australia online. Abbreviations and Contractions. environment.gov.au. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-02-06)]. (en)
- Brian W. Coad, Don E. McAllister, Dictionary of Ichthyology. briancoad.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-08-22)]. (en)
- Skróty, wyrazy i wyrażenia łacińskie używane w biologii Biolog.pl. biolog.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-09-28)].
- On-Line Medical Dictionary. cancerweb.ncl.ac.uk. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-08-20)]. (en)